چه كنيم تا نمازمان را سبك نشماريم؟
گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ هر شخص عملى را كه مىخواهد انجام دهد، اگر نسبت به آن عمل معرفت و شناخت كافى داشته باشد سعى مىكند تا جائى كه ممكن است و توان دارد، آن عمل را خوب و به نحو احسن انجام دهد.
از اين رو اگر بخواهيم نمازمان را سبك نشماريم بايد معرفت و شناخت كامل به مسائل زير پيدا كنيم:
1. حكمت و فلسفهى نماز (چرا بايد نماز بخوانيم؟)
2. در نماز مقابل چه كسى مىايستيم؟
3. اهميت و ويژگىهاى نماز
4. آثار نماز
5. آثار سبك شمردن نماز
6. برخورد ائمه عليهم السلام با «نماز» و «اوقات نماز»، چون آنها الگوى ما هستند.
اينك به توضيح مختصرى دربارهى هريك از موارد بالا مىپردازيم كه در آيات و روايات آمده است.
الف) حكمت و فلسفهى نماز
در مورد عبادات كه نماز هم يكى از آنها مىباشد اگر حكمت و فلسفهاى هم براى آنها ذكر نشده باشد، چون خدا دستور به انجام آن داده انجام مىدهيم چرا كه «تسليم» امر خداوند بزرگترين فلسفه است.
اما در مورد نماز در بعضى از آيات و روايات به فلسفهى آن اشاره شده است از جمله:
«أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» «. طه/ 14» نماز را براى ياد من به پا دار.
و در حديثى از حضرت فاطمه زهرا عليهما السلام نقل شده است كه خداوند نماز را به منظور دور كردن ا ز «كبر» و اجب نمود. «ميزان الحكمة ترجمه فارسى، ج 7، ص 3101»
ب) اهميت و ويژگىهاى نماز
در ميان همهى عبادات، نماز از اهميت و ويژگى خاصى برخوردار است كه به بعضى از آنها اشاره مىكنيم:
1. نخستين واجب الهى: از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حكايت شده: نخستين چيز از دين، كه خدا بر مردم واجب كرد و آخرين چيزى كه باقى مىماند «نماز» است. «الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمهى فارسى، ص 27»
2. نخستين مورد بازخواست در قيامت: پيامبر صلى الله عليه و آله: نخستين عمل انسان كه در روز قيامت محاسبه مىشود نماز است، پس اگر نيكو بود رستگار و كامياب مىگردد، و اگر باطل بود محروم و زيانكار مىشود. « الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمه فارسى، ص 30»
3. بهترين سفارش و دستور دين: امام صادق عليه السلام: محبوبترين كارها نزد خدا نماز است و آن آخرين سفارش همهى پيامبران است. «الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمه فارسى، ص 26»
4. ستون دين و قوام اسلام: حضرت على عليه السلام: سفارش مىكنم شمارا به نماز كه ستون دين و قوام اسلام است پس از نماز غافل نشويد. «. جامع آيات و احاديث نماز، ص 48 به نقل از مستدرك الوسائل جلد 1، ص 172»
5. نگهبان الهى: امام صادق عليه السلام: همانا نماز نگهبان الهى در زمين است. «جامع آيات و احاديث نماز، ص 63 به نقل از بحارالانوار، جلد 78، ص 199»
ج) آثار نماز
1. نماز بازدارنده از كار زشت و ناپسند: «وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ» «. عنكبوت/ 45» نماز را به پادار، زيرا نماز انسان را از كارهاى زشت و ناپسند باز مىدارد.
2. ياد و ذكر خدا مايهى آرامش دلها: نماز ياد خدا است «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» و با ياد خدا دل ها آرامش پيدا مىكند. «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» «رعد/ 28»
3. كمك گرفتن از نماز (در مشكلات و غمها): از امام صادق عليه السلام حكايت شده: چه چيز مانع مىشود هرگاه بريكى از شما اندوهى از اندوههاى دنيا رسيد، وضو بگيرد سپس به مسجد رود و دو ركعت نماز بخواند و خدا را در آن بخواند؟ آيا نشنيدهاى كه خداوند مىگويد: «و از شكيبايى و نماز يارى جوييد؟» «و اسْتَعِينُوا بِالصَبْرِ وَالصَّلَاةِ» «. بقره/ 45»
4. نماز وسيلهى راندن شيطان: از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حكايت شده: نماز چهرهى شيطان را سياه مىكند. « سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 47»
از حضرت على عليه السلام حكايت شده: نماز پناهگاه رحمان و وسيلهى راندن شيطان است. « الصلوة فى الكتاب والسنة با ترجمه فارسى، ص 116»
5. فرود آمدن رحمت: «از امام على عليه السلام حكايت شده: نماز رحمت را فرود مىآورد. « جامع آيات و احاديث نماز، ص 81 به نقل از غررالحكم، ص 82»
6. پاكى جان و زدودن گناه: از پيامبر صلى الله عليه و آله حكايت شده: همانا مسلمانان هنگامى كه وضو مىگيرند و نماز پنجگانه را مىخوانند گناهشان مىريزد مثل اينكه برگ از شاخهى درخت مىريزد. « جامع آيات و احاديث نماز، ص 94 به نقل از بحارالانوار، ج 82، ص 235»
7. نماز وسيلهى نزديك شدن به خدا: پيامبر صلى الله عليه و آله: همانا نماز وسيلهى نزديكشدن شخص با ايمان (بهخدا) مىباشد. «. سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 49»
8. ورود به بهشت: از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده: كليد بهشت نماز است. «سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 50»
د) آثار كوچك شمردن نماز
1. شفاعت پيامبر و ائمه به او نخواهد رسيد.
2. در حديثى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده آمده است كه به حضرت فاطمه عليها السلام فرمودند: «هر كس از مردان و زنان نمازش را سبك بشمارد خداوند او را به پانزده بلا مبتلا مىسازد شش مورد در دنيا، سه مورد در وقت مرگ، و سه مورد آنها در قبر و سه مورد در قيامت زمانى كه از قبر خارج شود.» (ما به ذكر شش مورد اول اكتفا مىكنيم)
امّا آن شش بلايى كه در دنيا دامنگيرش مىشود:
1. خداوند بركت را از عمرش مىبرد.
2. خداوند بركت را از رزقش مىبرد.
3. دعايش به آسمان نمىرود (مستجاب نمىشود).
4. هر عملى كه انجام مىدهد پاداش داده نمىشود.
5. خداوند متعال سيماى صالحين را از چهرهاش محو مىكند.
6. بهرهاى از صالحين براى او نيست. «. جامع آيات و احاديث نماز، ص 260»
ه) الگو گرفتن از ائمه عليهم السلام
برخورد ائمه عليهم السلام با نماز و اوقات نماز به عنوان الگو و اسوه، براى پيروان آن معصومين آموزنده و الهام بخش است كه به نمونه هائى از آن اشاره مىكنيم:
1. صداى اذان براى رسول خدا چنان جاذبه داشت ونشاط مىآورد كه هنگام اذان به بلال مىفرمود: «ارحنا يا بلال» اى بلال مارا از غم و اندوه و تلخى رهايى بخش. آن حضرت مىفرمود: كسى كه صداى اذان را بشنود و بىتفاوت بماند جفا كرده است.
2. هنگام نماز رنگ چهرهى حضرت على عليه السلام تغيير مىكرد و مىلرزيد و مىفرمود: وقت نماز رسيده، وقت امانتى كه خدا بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرد اما آنها از قبول آن دورى كرده و ترسيدند.
3. هر گاه وقت نماز فرا مىرسيد، گويا رسول خدا صلى الله عليه و آله كسى را نمىشناخت و حال معنوى خاصى پيدا مىكرد و مىفرمود: گرسنه از غذا سير، و تشنه از آب سيراب مىشود، ولى من از نماز سير نمىشوم. «پرتوى از اسرار نماز، ص 92- 94»
4. از امام صادق عليه السلام نقل شده: پيروان ما را در وقتهاى نماز بيازمائيد كه مواظبت بر نماز شان چگونه است. «جامع آيات و احاديث نماز، ص 260»
اگر كسى معرفت و شناخت كامل بوسيله اين موارد نسبت به نماز پيدا كرد، ديگر نماز را سبك نمىشمارد و حتى آداب ظاهرى نماز (مثل مسواك زدن، استفاده از بوى خوش، رعايت اول وقت، آرامش تن و ...) و آداب باطنى نماز (حضور قلب، خشوع و خضوع و ...) را رعايت مىكند.
و آن وقت اين نماز سازندهى او مىشود و او را به كمال مىرساند انشااللَّه!
حال اگر اين سؤال در ذهن شخصى بيايد كه اگر بعد از معرفت و شناخت اين موارد، باز نماز را سبك شمرديم دليل چيست؟
پاسخ اين است كه بايد سراغ موانع ديگر برود (مثل اينكه معرفت او كامل نيست يا اينكه در هنگام مواجه شدن با كار حرام و گناه چگونه برخورد مىكند و ...) خداوندا! ما را از نمازگزاران واقعى قرار ده!
معرفى كتاب
براى مطالعه بيشتر در اين موضوع مراجعه فرماييد به:
1. سيماى نماز در قرآن و حديث محمد محمدى رىشهرى، ترجمه و تلخيص عبدالهادى مسعودى
2. تفسير نماز از ديدگاه معصومين م محمدى
3. نماز ازديدگاه قرآن و عترت محمد محمدى اشتهاردى
4. پرتوى از اسرار نماز محسن قرائتى
5. جامع آيات و احاديث موضوعى نماز ج 1 عباس عزيزى
6. ميزان الحكمة محمد محمدى رىشهرى
7. تفسير نمونه (ذيل آيات نماز) آية اللَّه مكارم شيرازى
/انتهاي پيام/