معيار انتخاب همسر شايسته از نظر قرآن
گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ آيات متعددى از قرآن كريم ويژگىهاى همسر شايسته را برمىشمارد كه برخى از آنها عبارتاند از:
1. اسلام
قرآن كريم مىفرمايد: «عَسَى رَبُّهُ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبْدِلَهُ أَزْوَاجاً خَيْراً مِنكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَائِحاتٍ ثَيِّبَاتٍ وَأَبْكَاراً؛ «تحريم، 5»
اميد است كه اگر شما را طلاق دهد، پروردگارش همسرانى بهتر از شما براى او جايگزين كند، (زنانى) مسلمان، مومن فرمانبردار [فروتن]، توبه كار، پرستشگر، روزهدار، بيوه و دوشيزه.»
از اين آيه شريفه به دست مىآيد كه همسر مناسب براى زندگى، بايد مسلمان باشد و شرايط مسلمانى را رعايت كند و قرآن كريم ازدواج با غيرمسلمان را براى پيروان خويش سفارش نمىكند.
2. ايمان
ويژگى ديگرى كه در اين آيه و آيات ديگرى از قرآن مطرح شده، ايمان است؛ چنانكه قرآن كريم در سوره بقره آيه 221 مىفرمايد: «... وَلَأَمَهٌ مُؤْمِنَهٌ خَيْرٌ مِن مُشْرِكَهٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ... وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِن مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ؛ « بقره، 221»
... و مسلماً كنيز با ايمان، از زن (آزاد بت پرستِ) مشرك بهتر است؛ و اگر چه شما را به شگفت آورد. ... و مسلماً برده با ايمان، از مرد (آزاد بت پرستِ) مشرك، بهتر است؛ و اگر چه شما را به شگفت آورد.»
«ايمان» يعنى اعتقادى كه در اعماق قلب انسان نفوذ كند.
مىتوان گفت: مهمترين شرطى كه قرآن كريم در آيات متعدد براى همسر مطرح مىكند، ايمان و اعتقاد داشتن او است؛ زيرا ايمان و اعتقاد به خداوند و اسما و صفات او و باور قلبى به روز قيامت و حسابرسى دقيق آن، از آدمى انسانى متعهد مىسازد؛ انسانى كه شرايط يك همسر خوب را دارد و حقوق همسر خود را زير پا نمىگذارد. در واقع ايمان واقعى، سبب و سرمنشا همه خوبىها است.
آرى، نه مهريههاى سنگين و نه الزامات ديگر هيچكدام نمىتواند مانند «ايمان» و «اعتقاد» شخص را به زندگى و مسئوليتهاى آن پايبند كند.
بنابراين، اگر در فردى «ايمان قوى» يافتيم، مىتوانيم اميدوار باشيم كه گزينههاى ديگر را نيز دارد يا اگر ندارد، مىتواند آسانتر به دست آورد.
3. تواضع و فرمانبردارى (قانتات)
براساس آيه فوق، تواضع و پرهيز از تكبر و خودخواهى و فرمانبردارى يك ويژگى لازم براى همسر است. مادر خانواده اگر اهل فرمانبردارى نباشد و خضوعى را كه دين وظيفه او خوانده، ابراز نكند، زندگى از مسير طبيعى و فطرى خود خارج مىشود و مشكلات متعددى به بار مىآورد؛ البته متواضع بودن زن به معناى ابراز عقيده و اظهار نظر نكردن او نيست؛ همچنين به اين معنا نيست كه هميشه حرف پدر خانواده بايد حرف اول و آخر باشد، بلكه از مجموع آيات و رواياتى كه در اين زمينه وارد شده، چنين به دست مىآيد كه مرد نقش مدير خانواده را دارد كه بايد با اعمال مديريت زندگى را اداره كرده و حقوق همه را رعايت كند، و زن نقش مشاور و مدير داخلى خانه را دارد و مدير لايق كسى است كه اگر ديد يكى از اعضاى خانواده، اگرچه فرزند كوچك خانواده باشد، حرف حقى را ابراز مىكند، سخن او را ملاك عمل قرار دهد.
4. اعتراف به خطا و جبران آن (تائبات)
منظور از توبه كار بودن اين است كه اگر اشتباهى انجام داد درصدد جبران برآيد و با عذرخواهى و ابراز پشيمانى و عزم بر جبران آن، مشكلات به وجود آمده را برطرف سازد. كه اگر بعد از انجام اشتباه، متكبرانه بر خطاى خود اصرار كند و حاضر به عذرخواهى صادقانه نباشد، گام به گام به سست كردن ستونهاى زندگى خود نزديك مىشود.
5. عبادت و بندگى خداوند (عابدات)
عبادت خداوند تاثير بسزايى در تنظيم روحيه و افكار افراد دارد و باعث آرامش و بهداشت روان و لطافت روح شده و موجبات تقويت ايمان و صالح شدن اعمال آدمى را فراهم مىكند؛ از اين رو، قرآن يكى از شرايط همسر را اهل عبادت بودن مىداند؛ چنانكه در سوره عنكبوت مىخوانيم:
«و نماز را برپادار [چرا] كه نماز از [كارهاى] زشت و ناپسند باز مىدارد، و البته ياد خدا بزرگتر است و خدا آنچه را با زيركى انجام مىدهيد، مىداند.» «عنكبوت، 41»
بدين ترتيب نقش عبادت در سلامت زندگى معلوم مىشود.
6. سير طريق اطاعت خدا و اهل معصيت نبودن (سائحات)
«سائحات» جمع (سائح) را بسيارى از مفسران به معناى «صائم» و روزهدار تفسير كردهاند، ولى به طورى كه «راغب» در «مفردات» مىگويد روزه بر دو گونه است: «روزه حقيقى» كه به معناى ترك غذا و آميزش است، و «روزه حكمى» كه به معناى نگهدارى اعضاى بدن از گناهان است، و منظور از روزه در اين آيه، معناى دوم مىباشد. اين گفته «راغب» با توجه به مناسبت مقام جالب به نظر مىرسد، ولى بايد دانست كه «سائح» را به معناى كسى كه در طريق اطاعت خدا سير مىكند نيز تفسير كردهاند. «نفسير نمونه، ج 24، ص 280»
با توجه به مطالب فوق مىتوان نتيجه گرفت: كسى كه اهل انجام محرمات الهى مىباشد و حدود الهى را رعايت نمىكند، نمىتواند فرد مناسبى براى زندگى باشد؛ زيرا كسى كه حقوق الهى را رعايت نمىكند و بىباكانه با خدا مخالفت مىنمايد، چگونه حقوق بنده او را رعايت خواهد كرد؟! « ر. ك: تفسير نمونه، ج 24، ص 280»
7. عيب پوشى و تامين نيازهاى همسر
قرآن كريم در سوره بقره آيه 187 مىفرمايد: «هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ؛ آنان لباسى براى شما، و شما لباسى براى آنان هستيد.»
«لباس» از يكسو انسان را از سرما و گرما و از خطر برخورد اشيا با بدن حفظ مىكند و از سوى ديگر، عيوب او را مىپوشاند و افزون بر اين دو، زينتى است براى تن آدمى، و اين تشبيه در آيه به همه اين نكات اشاره دارد؛ زيرا دو همسر شايسته كه عيوب همديگر را مىپوشانند، وسيله راحتى و آرامش يكديگرند و هر يك براى ديگرى زينت مىباشند و مهمتر اينكه يكديگر را از انحرافهاى جنسى حفظ و اين نياز را نيز تامين مىكنند. «ر. ك: الميزان، ذيل آيه»
تعبيرى كه در آيه دربار زن و شوهر آمده، كاملًا ارتباط معنوى مرد و زن و نزديكى آنها به يكديگر و همچنين مساوات آنها را در اين زمينه روشن مىسازد؛ زيرا همان تعبير كه در مورد مردان آمده، درباره زنان نيز آمده است. «تفسير نمونه، ج 1، ص 732»
8. مهربانى
قرآن كريم در اين باره مىفرمايد: «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَوَدَّهً وَرَحْمَهً إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛ «روم، 21»
و از نشانههاى او اين است كه همسرانى از (جنس) خودتان براى شما آفريد، تا بدآنها آرامش يابيد و در بين شما دوستى و رحمت قرارداد؛ قطعاً در آن [ها] نشانههايى است براى گروهى كه تفكّر مىكنند.»
چنانكه آيه شريف مىفرمايد، فلسفه ازدواج سكونت و آرامش جسمى و روحى مىباشد و راز بقاى آن مهربانى و مودت زن و شوهر است. حال كه چنين است، پس بايد يكى از شرايط اساسى همسر شايسته را اهل مودت و مهربانى بودن شمرد؛ چرا كه اگر شخصى اهل عاطفه و ابراز آن نباشد، در زندگى آينده خود دچار مشكل خواهد شد و نمىتواند نياز عاطفى همسر و فرزندان خود را تامين كند.
9. صالح بودن (تعهد و مسئوليتپذيرى)
خداى متعال مىفرمايد: «وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ؛ «نور، 32»
و افراد بىهمسرتان، و شايستگان از بندگانتان، و كنيزانتان را به ازدواج (يكديگر) در آوريد؛ اگر نيازمند باشند، خدا از بخشش خود آنان را توانگر مىسازد؛ و خدا گشايشگرى داناست.»
از نظر قرآن صالح بودن براى ازدواج شرط است. صالحان چه كسانى هستند؟ در اين رابطه در تفسير الميزان چنين مىخوانيم: و مراد از «صالحين» صالح براى تزويج است، نه صالح در اعمال.
از اين رو، بايد كسانى را به عنوان همسر انتخاب نمود كه به بلوغ فكرى و اجتماعى و ... كه براى زندگى لازم مىباشد، رسيده باشند و به عبارت بهتر، مسئوليتپذير و توانايى ايفاى نقش را داشته باشند.
10. سنخيت و همتايى
قرآن كريم در سوره نور آيه 26 مىفرمايد: «الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ؛ زنان پليد از آنِ مردان پليدند، و مردان پليد از آنِ زنان پليدند؛ و زنان پاكِ (نيكو)، از آنِ مردان پاك (نيكوى) ند، و مردان پاك (نيكو) از آنِ زنان پاك (نيكوى) ند! آنان از آنچه مىگويند، بر كنارند؛ و براى آنان آمرزش و روزى ارجمندى است.»
اين آيه كريمه نيز به اصل مهم ديگر به نام «همانند بودن» اشاره مىكند؛ مسئله اساسى كه با نبود آن زندگى صحنه ناسازگارىها و اختلافات خواهد شد. آرى، اگر زن و شوهر از نظر فكرى و ارزشهاى روحى با هم سنخيت نداشته باشند و هر كدام براى امرى خاص اهميت ويژه قائل باشند و نقاط اشتراك آنها خيلى كم باشد، سرانجام اين زندگى يا طلاق است و يا بايد زندگى ناهمگون خود را به سختى ادامه داده و همديگر را تحمل كنند و شاهد به فعليت نرسيدن استعدادها و از بين رفتن فرصتها باشند (كه در چنين مواقعى وضعيت فرزندان نيز روشن است).
پس پاكان بايد به دنبال امثال خود بوده و ناپاكان يا بايد خود را پاك كرده و با پاكان وصلت كنند و از اين رهگذر سعادت خود و فرزندان خود را رقم بزنند و يا با امثال خود ازدواج كنند. «ر. ك: تفسير نمونه، ج 14، ص 422».
/انتهاي پيام/