تاکید کارشناسان بر ضرورت اصلاح ساختار نظارتی و تفکیک مدیریت از مالکیت صندوق‌های جسورانه

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ حسن فیروزآبادی در نشست کیش اینوکس_داووس ایران گفت: در مدل‌های موفق جهانی، ساختار شرکت‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شود که مالکیت و مدیریت صندوق‌های جسورانه از یکدیگر تفکیک شده و اختیار اداره صندوق در اختیار General Partner قرار می‌گیرد. 

وی افزود: تنها هویت حقوقی‌ای که در ایران می‌تواند به صورت نظام‌مند مالکیت را اعمال کند، شرکت‌های ثبت‌شده تجاری هستند، زیرا قانون تجارت امکان تفکیک مالکیت از مدیریت را فراهم کرده است.  

وی درباره شفافیت در سازوکار صندوق‌ها اظهار داشت: منافع مدیر صندوق از آغاز فعالیت به‌صورت شفاف تعیین می‌شود و توافقات مالی از پیش مشخص است. برای خروج سرمایه‌گذاران نیز مکانیزمی روشن وجود دارد تا در صورت تمایل حتی سرمایه‌گذاران بزرگ بتوانند بدون بن‌بست از صندوق خارج شوند، هرچند هزینه نقدپذیری برای مشارکت‌کنندگان بالاست و همین امر موجب می‌شود تصمیمات سرمایه‌گذاری با دقت بیشتری اتخاذ شود.  

وی خاطرنشان کرد: در ایران، بسیاری از صندوق‌های اولیه وابسته به بانک‌ها بودند و به دلیل محدودیت‌های قانونی بانکداری، مسیر سرمایه‌گذاری در برخی موارد مسدود شد. به همین دلیل برای اتصال سرمایه به بازار مالی، فعالیت این صندوق‌ها به زیر نظر رگولاتور منتقل شد. 

وی افزود: هرچند فرایندها پیچیده و هزینه‌های اولیه بالاست، اما این ساختار موجب شفافیت و افزایش امنیت برای سرمایه‌گذاران می‌شود.  

دارایی‌های آلترناتیو؛ سپر نوسانات اقتصادی  

امیرسینا جیرفتی با اشاره به تجربه بحران مالی ۲۰۰۸ آمریکا گفت: یکی از عواملی که موجب پایداری صندوق‌های بازنشستگی و نهادهای سرمایه‌گذاری بزرگ شد، حضور در کلاس‌های دارایی آلترناتیو بود، زیرا در دوران نوسانات شدید بازارهای عمومی، این دارایی‌ها به دلیل نداشتن اکسپوژر مستقیم، ثبات بیشتری دارند.  

وی افزود: در ایران نیز نوسانات اقتصادی به سرعت بر بازار سرمایه اثرگذار است و سرمایه‌گذاران می‌توانند با ورود به دارایی‌های آلترناتیو، ریسک پرتفوی خود را کاهش داده و از سرمایه خود در برابر شوک‌های کلان محافظت کنند.  

جیرفتی ادامه داد: بخش نخست چالش‌های صندوق‌های جسورانه و خصوصی، ساختاری است و از الزامات و مقررات نهادهای ناظر ناشی می‌شود؛ بخش دوم نیز به شرایط عملیاتی اکوسیستم استارت‌آپی بازمی‌گردد. 

وی تصریح کرد: بررسی مزایا و معایب لیست شدن صندوق‌ها در بازار سرمایه و مقایسه با نمونه‌های جهانی می‌تواند به بهینه‌سازی مدل‌های داخلی کمک کند.  

فشار مقرراتی و ذهنیت سنتی حسابرسان مانع توسعه صندوق‌ها  

مهدی‌نسب در ادامه پنل گفت: در نگاه نخست ممکن است لیست شدن صندوق‌ها اقدامی منطقی به نظر برسد، اما دخالت‌های مستمر نهادهای ناظر در تمام مراحل فعالیت صندوق‌ها، مشکلات متعددی ایجاد کرده است. وی افزود: از تعیین درصد سرمایه‌گذاری و عمر صندوق تا جزئیات اجرایی دیگر، همگی تحت مقررات سختگیرانه قرار دارد و همین امر جذابیت ورود به این حوزه را کاهش داده است.  

وی تصریح کرد: تعداد نهادهای مالی‌ای که واقعاً دغدغه توسعه صندوق‌های جسورانه را دارند، اندک است و پیچیدگی‌های اداری موجب شده بسیاری از متقاضیان از مسیر تأسیس صندوق منصرف شوند. مهدی‌نسب با اشاره به چالش حسابرسی صندوق‌ها گفت: ذهنیت حسابرسان نسبت به صندوق‌های جسورانه هنوز سنتی است و در ارزیابی دارایی‌ها و مطالبات، چالش‌های متعددی ایجاد می‌کند. وی افزود: با افزایش تجربه و تعامل مشترک، درک دقیق‌تری در حال شکل‌گیری است.  

وی تاکید کرد: الزام نهاد مالی بودن مدیر صندوق باعث حذف تیم‌های متخصص خارج از بازار سرمایه شده است، در حالی‌که در نمونه‌های جهانی، وظیفه اصلی صندوق‌های جسورانه هدایت منابع به سمت شرکت‌های نوآور است. 

مهدی‌نسب اظهار داشت: ساختار فعلی صندوق‌ها برگرفته از قالب‌های سنتی است و در صورت بازطراحی متناسب، جذب سرمایه با سرعت و کارآمدی بیشتری انجام خواهد شد.  

الزام نهاد مالی بودن مدیر صندوق چالشی جدی است  

حسن علیزاده گفت: الزامات سازمان بورس در خصوص نهاد مالی بودن مدیر صندوق باعث شده بسیاری از مجریان آشنا با فضای نوآوری از این حوزه کنار گذاشته شوند. 

وی افزود: مدیر صندوق بیشترین نقش عملیاتی را دارد اما بیشتر نهادهای مالی فاقد تجربه در اکوسیستم جسورانه‌اند و عمدتاً درگیر فرایندهای بازار سرمایه‌اند، بنابراین نمی‌توانند نقش مؤثری در توسعه این فضا ایفا کنند.

وی تاکید کرد: در مدل‌های جهانی، متولی صندوق‌ها معمولاً موسسات حسابرسی نیستند، اما در ایران چنین الزامی وجود دارد که همراه با محدودیت‌های اساسنامه‌ای، مانع چابکی مدیریتی شده است.  

رشد هم‌زمان اکوسیستم و سرمایه، شرط پایداری بازار جسورانه  

احمد احمد‌آبادی با تأکید بر ضرورت رشد هم‌زمان اکوسیستم و سرمایه گفت: اکوسیستم سرمایه‌گذاری بدون جریان پایدار سرمایه رشد نمی‌کند و این دو باید هم‌افزا باشند. 

وی افزود: ساختارهای رسمی بورس در برهه‌هایی شرایط ورود شبکه بانکی به سرمایه‌گذاری را فراهم کرده‌اند، اما همچنان اکوسیستم فناورانه کشور برای جذب سرمایه نیازمند تقویت بیشتر است.  

وی بیان کرد: با وجود افزایش تعداد صندوق‌های جسورانه، هنوز تردیدهایی درباره بازدهی و سازوکار این صندوق‌ها میان سرمایه‌گذاران وجود دارد. 

وی افزود: سرمایه‌گذاری جسورانه فعالیتی پرریسک و بلندمدت است و سرمایه‌گذاران باید ماهیت آن را بپذیرند تا بتوان در مراحل پیشرفته‌تر، سرمایه‌های مؤثرتر جذب کرد.  نهادهای مالی باید جذابیت حضور در این حوزه را افزایش دهند و احراز صلاحیت مدیران با دقت بیشتری انجام گیرد. 

احمد آبادی تأکید کرد: پذیرش ریسک از سوی سرمایه‌گذاران خصوصی شرط اصلی تداوم رشد صندوق‌های جسورانه است.