تنش در تنگه هرمز، شوک جدی به بازار جهانی انرژی وارد میکند
محسن قمصری، مدیر سابق امور بینالملل شرکت ملی نفت در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز گفت: حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد انرژی جهان از طریق تنگه هرمز عبور میکند و قاعدتا هرگونه تنش در این منطقه میتواند اثرات قابلتوجهی بر بازارهای جهانی انرژی بر جای بگذارد. به گفته او، این وضعیت بهویژه مصرفکنندگان آسیایی را تحت تاثیر قرار میدهد و تولیدکنندگان بزرگی مانند عراق و کویت نیز بهشدت متاثر خواهند شد، چراکه صادرات این کشورها تقریبا بهطور کامل از این تنگه انجام میشود.
او افزود: در صورت بروز تنش، ممکن است در کوتاهمدت شاهد قطع و وصل شدن عبور و مرور انرژی باشیم و اگر تهدید و تنش بهصورت مداوم ادامه پیدا کند، آثار آن در بازار انرژی تشدید خواهد شد. البته در بازههای کوتاهمدت، شرایط بازار بهگونهای است که برخی بازیگران میتوانند از این فضا استفاده کرده و نوسانات موردنظر خود را در بازار ایجاد کنند.
قمصری با اشاره به نقش بازیگران بزرگ در بازار انرژی مطرح کرد: این بازیگران برای اثرگذاری بر بازار، هر از گاهی به چنین اخبار و تنشهایی نیاز دارند و از آنها استفاده میکنند. به گفته او، بخش مهمی از این اقدامات، دارای آثار روانی است و با هدف القای فضای خاصی در بازار و تحقق اهداف مشخص صورت میگیرد.
او با اشاره به اهمیت تنگه هرمز برای آمریکا ادامه داد: تنگه هرمز بهدلیل مسائل مرتبط با ایران، برای ایالات متحده اهمیت ویژهای دارد. آمریکا بهعنوان یک قدرت مسلط، قدرتهای نوظهور را که در برابر آن قد علم میکنند، برنمیتابد و تلاش میکند آنها را مهار کند.
قمصری افزود: فشار اصلی آمریکا در این چارچوب، معطوف به سرکوب و مهار ایران است تا بتواند در سطح جهانی این پیام را منتقل کند که هر کشوری بخواهد قدرتنمایی کند، با واکنش جدی آمریکا مواجه خواهد شد. او تأکید کرد که منافع آمریکا بیش از آنکه صرفا به انرژی مربوط باشد، در راستای تضعیف و محدودسازی ایران تعریف میشود تا جایگاه خود را بهعنوان قدرت مسلط جهانی تثبیت کند.
او در ادامه با بیان اینکه آمریکا بهطور مستقیم نیاز چندانی به انرژی خاورمیانه ندارد، گفت: با این حال، متحدان منطقهای آمریکا، بهویژه عربستان سعودی، در صورت بروز هرگونه تنش در منطقه، منافعشان بهشدت تحتتاثیر قرار میگیرد. به گفته قمصری، در این شرایط باید نقش توافقات پشتپرده این کشورها با آمریکا را در بازدارندگی یا تشدید تنشها بهدقت بررسی کرد.
قمصری با اشاره به سناریوی بسته شدن تنگه هرمز تصریح کرد: اگر این اتفاق بهصورت مقطعی و کوتاهمدت رخ دهد، امکان جایگزینی تنگه هرمز وجود دارد. او یادآور شد که حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از این تنگه تامین میشود و بخش عمدهای از انرژی از مسیرهای دیگر قابل تامین است، ضمن آنکه کشورهای بزرگ مصرفکننده معمولا دارای ذخایر استراتژیک تا حدود ۱۵۰ روز هستند.
او افزود: به همین دلیل، تنشهای کوتاهمدت معمولا قابل مدیریت بوده و میتوان از آنها عبور کرد، اما در صورتی که تنشها ماهیت بلندمدت پیدا کنند، شرایط متفاوت خواهد بود و پیامدهای جدیتری برای بازار انرژی به همراه خواهد داشت.
قمصری مطرح کرد: هدف اصلی این فشارها آن است که ایران نتواند عرضهاندام و قدرتنمایی کند و هزینههای این رویکرد نیز برای طرف مقابل چندان تعیینکننده نیست. او تاکید کرد که آمریکا کشوری است که اقتصاد آن، اقتصاد جنگمحور محسوب میشود. یعنی نبود جنگ در سطح دنیا، بر کشور آمریکا و اقتصادش تاثیر منفی میگذارد.
او در پایان خاطرنشان کرد: بررسی تاریخ ۲۰۰ ساله آمریکا نشان میدهد که دورههایی که این کشور درگیر جنگ نبوده، بسیار محدود است. از این رو، بخش قابلتوجهی از سیاستهای آمریکا را میتوان در چارچوب ایجاد یا تداوم جنگ و تنش برای حفظ پویایی اقتصادی این کشور تحلیل کرد.