رد پای ترامپ در ناامنی تامین گازوئیل

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو؛ گروه ۷ در پی فشار‌های واشنگتن و تهدید ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا، با آزادسازی هماهنگ ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک خود موافقت کرد. این توافق اگرچه بازار‌های جهانی را با کاهش قیمت مواجه کرد، اما بحران گازوئیل در بریتانیا و اروپا را به آزمونی جدی برای اتحاد فراآتلانتیک تبدیل کرده است.

سهم اعضای گروه ۷ چقدر است؟

بر اساس بیانیه مشترک رهبران گروه ۷ که از سوی دفتر امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه منتشر شد، کشور‌های عضو این گروه از طریق آژانس بین‌المللی انرژی به‌صورت هماهنگ تا ۱۰۰ میلیون بشکه گازوئیل و دیگر ذخایر خود را آزاد خواهند کرد. در این بیانیه آمده است: «ما تعهدات خود را با آزادسازی هماهنگ ۱۰۰ میلیون بشکه از طریق آژانس بین‌المللی انرژی که بلافاصله و طی چهار ماه آغاز خواهد شد اجرا خواهیم کرد»

این اقدام شامل «آزادسازی قابل‌توجه و پیش‌دستانه گازوئیل» از سوی اعضای گروه ۷ و شرکای آنها در ۲۰ روز نخست خواهد بود. رهبران گروه ۷ همچنین متعهد شدند هیچ محدودیتی بر صادرات انرژی و محصولات انرژی میان کشور‌های عضو اعمال نکنند و از همه تولیدکنندگان خواستند از اعمال ممنوعیت‌هایی که می‌تواند تنش‌های بازار را تشدید کند، خودداری کنند.

مکرون پس از نشست ویدئوکنفرانسی روز جمعه گفت: «من رهبران گروه ۷ را گرد هم آوردم تا درباره وضعیت جهانی انرژی گفت‌و‌گو کنیم. ما توافق کردیم به‌صورت هماهنگ برای کاهش قیمت فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه گازوئیل، تلاش کنیم.» وی همچنین تأکید کرد که گروه ۷ توافق کرده اقدامات خود را برای تضمین جریان نفت از تنگه هرمز هماهنگ کند.

واکنش موقتی بازارها، سقوط ۸ درصدی گازوئیل اروپا

اعلام این توافق بلافاصله بازار‌های انرژی را تحت تأثیر قرار داد. معاملات آتی گازوئیل اروپا با ۸ درصد کاهش به ۱۳۳۷.۷۵ دلار در هر تن رسید که پایین‌ترین سطح از اوایل سپتامبر تاکنون محسوب می‌شود. در بازار آمریکا نیز قیمت عمده‌فروشی گازوئیل در بندر نیویورک نزدیک به ۵ درصد کاهش یافت و به ۴.۴۳ دلار در هر گالن رسید.

بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای، این کاهش قیمت در صورت انتقال به پمپ بنزین‌ها می‌تواند به کاهش حدود ۱۳ سنت در هر لیتر گازوئیل برای رانندگان منجر شود. ترامپ نیز در شبکه اجتماعی خود نوشت: «اروپا همین الآن موافقت کرد مقدار عظیمی از ذخایر سنگین گازوئیل خود را آزاد کند. این فرآیند بلافاصله آغاز خواهد شد.»

از تهدید ترامپ تا فرمول ۵۰+۵۰ فرانسه

این توافق پس از روز‌ها کشمکش میان واشنگتن و متحدان اروپایی‌اش حاصل شد. رئیس‌جمهور آمریکا اروپا را تحت فشار قرار داده بود تا ذخایر استراتژیک خود را آزاد کند و در صورت امتناع، تهدید کرده بود صادرات گازوئیل از آمریکا را ممنوع خواهد کرد. دونالد ترامپ با مکرون و رهبران گروه ۷ گفت‌و‌گو کرد و در مذاکره برای آزادسازی ذخایر گازوئیل اروپا موفق شد.

رئیس‌جمهور آمریکا اروپا را تحت فشار قرار داده بود تا ذخایر استراتژیک خود را آزاد کند و در صورت امتناع، تهدید کرده بود صادرات گازوئیل از آمریکا را ممنوع خواهد کرد.

بر اساس گزارش منابع دیپلماتیک، واشنگتن در ابتدا خواستار آزادسازی حداقل ۱۰۰ میلیون بشکه از سوی اروپا شده بود. فرانسه در پاسخ، فرمول ۵۰+۵۰ را پیشنهاد داد: آزادسازی ۵۰ میلیون بشکه گازوئیل از سوی کشور‌های اروپایی و ۵۰ میلیون بشکه نفت خام از سوی اعضای آژانس بین‌المللی انرژی. این پیشنهاد در نهایت به فرمول گسترده‌تر ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای طی چهار ماه منتهی شد.

این توافق در حالی حاصل شد که اعضای آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس ۲۰۲۶ توافق کرده بودند ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را به بازار جهانی آزاد کنند — بزرگ‌ترین آزادسازی در تاریخ این نهاد. با این حال، برخی کشور‌های اروپایی هنوز سهم خود از این تعهد را ایفا نکرده بودند.

واکنش تند اتحادیه اروپا به تهدیدات ترامپ

اتحادیه اروپا پیش از نهایی شدن توافق، تهدید آمریکا برای ممنوعیت صادرات گازوئیل را به‌شدت محکوم کرده بود. آننا-کایسا ایتکونن، سخنگوی کمیسیون اروپا، در نشست خبری در بروکسل گفت: «ما هرگونه ممنوعیت گازوئیل را کاملاً رد می‌کنیم. ممنوعیت برای هیچ‌کس مفید نخواهد بود. این امر اعتماد ما به ایالات متحده به عنوان شریکی قابل اعتماد را تضعیف می‌کند»

وی تأکید کرد که اتحادیه اروپا برای اقدام جمعی در چارچوب آژانس بین‌المللی انرژی آماده است و هرگونه آزادسازی ذخایر باید از طریق این نهاد هماهنگ شود. این اظهارات در شرایطی بیان شد که به گفته مقامات اروپایی، قیمت گاز در اروپا از پایان فوریه ۱۴۰ درصد افزایش یافته و قیمت گازوئیل دو برابر شده است.

بحران گازوئیل در بریتانیا/ رکورد ۲ پوند در هر لیتر

در بریتانیا، بحران گازوئیل به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است. بر اساس داده‌های موجود، میانگین قیمت گازوئیل برای نخستین بار به ۲ پوند در هر لیتر رسید. قیمت گازوئیل از زمان آغاز تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران در پایان فوریه، ۵۹ پنس در هر لیتر نزدیک به ۴۰ درصد افزایش یافته است.

این افزایش قیمت به‌طور مستقیم بر زندگی روزمره مردم تأثیر گذاشته است. هزینه پر کردن باک یک خودروی خانوادگی متوسط با گازوئیل اکنون به ۱۱۰ پوند رسیده که ۳۱ پوند بیشتر از زمان آغاز درگیری‌هاست. سایمون ویلیامز، رئیس سیاست‌گذاری باشگاه خودرویی آر‌ای سی، هشدار داد: «قیمت‌های بی‌سابقه گازوئیل نه تنها در پمپ بنزین‌ها برای رانندگان دردآور است، بلکه برای همه کسانی که کالا یا خدمات وابسته به کامیون‌ها و ون‌های دیزلی خریداری می‌کنند، هزینه‌بر خواهد بود. بدون شک این هزینه‌های افزایش‌یافته به مصرف‌کنندگان منتقل خواهد شد.»

بریتانیا به شدت به واردات گازوئیل وابسته است. بیش از نیمی از گازوئیل مصرفی این کشور وارداتی است و ۳۱ درصد از این واردات از آمریکا تأمین می‌شود. چهار پالایشگاه بریتانیا اگرچه بنزین کافی برای تأمین نیاز کشور را تولید می‌کنند، اما گازوئیل کافی تولید نمی‌کنند.

چرا گازوئیل این‌قدر گران شد؟

افزایش قیمت گازوئیل ناشی از ترکیب چند عامل همزمان است. نخست، جنگ افروزی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، جریان نفت خام و گازوئیل تصفیه‌شده از منطقه را محدود کرده و تنگه هرمز که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند در پی حماقت‌های ترامپ عملاً مسدود شده است. دوم، حملات اوکراین به ظرفیت پالایشگاهی روسیه و ممنوعیت صادرات گازوئیل این کشور، عرضه جهانی را بیشتر تحت فشار قرار داده است. سوم، چین نیز صادرات برخی فرآورده‌های سوختی خود را متوقف کرده تا نیاز داخلی را تأمین کند.

جنگ افروزی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، جریان نفت خام و گازوئیل تصفیه‌شده از منطقه را محدود کرد

قیمت نفت خام برنت که پیش از جنگ حدود ۷۳ دلار در هر بشکه معامله می‌شد، اکنون در حدود ۱۰۵ دلار قرار دارد. قیمت گازوئیل نیز هفته‌هاست در آمریکا، اروپا و آسیا بالای ۲۰۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود.

انتخابات میان‌دوره‌ای و آزمون اتحاد فراآتلانتیک

زمان‌بندی این توافق تصادفی نیست. ترامپ به‌شدت نگران تأثیر هزینه‌های زندگی و تورم بر مشارکت رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز با فشار بر اروپا گفته بود: «کشاورزان، کامیون‌داران و کسب‌وکار‌های آمریکایی نباید بار کمبود جهانی گازوئیل را به دوش بکشند.»

ترامپ به‌شدت نگران تأثیر هزینه‌های زندگی و تورم بر مشارکت رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر است

از سوی دیگر، این ماجرا ابعاد دیگری از تنش‌های فراآتلانتیک را آشکار کرد. اختلاف بر سر انرژی به پرونده‌هایی اضافه می‌شود که روابط دو سوی اقیانوس اطلس را در ماه‌های اخیر آزموده است: از تجارت و تعرفه‌ها تا تقسیم بار دفاعی.

با این حال، توافق نهایی نشان‌دهنده عقب‌نشینی واشنگتن از تهدید ممنوعیت صادرات بود. کاخ سفید پس از حصول توافق، گزینه ممنوعیت صادرات گازوئیل را کنار گذاشت. این عقب‌نشینی در شرایطی رخ داد که شرکت‌های نفتی آمریکایی و رهبران اروپایی هر دو با این ممنوعیت مخالفت شدید کرده بودند.

آیا قیمت‌ها کاهش می‌یابد؟

اگرچه توافق گروه ۷ بلافاصله بازار‌های آتی را با کاهش مواجه کرد، اما کارشناسان محتاطانه عمل می‌کنند. سایمون ویلیامز از باشگاه خودرویی آر‌ای سی تأکید کرد که قیمت‌های پمپ بنزین تا زمانی که «قیمت پایین‌تر و پایدار نفت طی چند هفته، نه چند روز شکل نگیرد» کاهش نخواهد یافت.

با توجه به اینکه تجاوز آمریکا علیه ایران همچنان ادامه دارد، تنگه هرمز مسدود است و عرضه جهانی گازوئیل تحت فشار‌های ساختاری قرار دارد، به نظر می‌رسد آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای گروه ۷ اگرچه یک اقدام مهم و هماهنگ است، اما در کوتاه‌مدت تنها می‌تواند مسکنی موقت برای بازار‌های ملتهب انرژی باشد.