سیل شمال؛ باران از ظرفیت شهرها جلو زد/ ۲۲۴ میلیمتر بارش و ۷۷۲ خانه آسیبدیده
بارشهای شدید ۱۶ و ۱۷ شهریور در مازندران، با ثبت بیش از ۲۲۰ میلیمتر بارندگی در برخی نقاط و وزش باد شدید، به آبگرفتگی معابر، طغیان رودخانهها و خسارت به صدها واحد مسکونی، مزارع و گلخانهها منجر شد.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، مازندران در روزهای ۱۶ و ۱۷ شهریورماه شاهد بارشهایی بود که در مدت کوتاهی بخشهایی از استان را با آبگرفتگی، طغیان رودخانهها و سیلاب مواجه کرد؛ بارشی که در برخی ایستگاهها از ۲۰۰ میلیمتر عبور کرد و در کنار وزش باد شدید، به واحدهای مسکونی، مزارع و گلخانهها، شبکه برق، ارتباطات و برخی زیرساختهای شهری و روستایی آسیب زد.
بارشی فراتر از یک بارندگی معمول
شدت بارش این سامانه زمانی بیشتر روشن میشود که آمار ایستگاههای هواشناسی مازندران را کنار هم قرار دهیم. در این رخداد، در برخی نقاط استان بیش از ۲۲۰ میلیمتر بارندگی ثبت شد و رقم بارش در سلمانشهر به ۲۲۴ میلیمتر رسید. محمودآباد نیز حدود ۱۷۱ میلیمتر، نوشهر ۱۶۱.۱ میلیمتر، ایزدشهر ۱۴۱ میلیمتر، رامسر ۱۳۲.۵ میلیمتر و بابلسر ۱۲۵.۷ میلیمتر بارش دریافت کردند. در ساری نیز ۴۸.۸ میلیمتر بارندگی ثبت شد؛ رقمی که در کنار شدت بالای بارش در بازه کوتاه، به آبگرفتگی گسترده معابر و ایجاد روانآب در سطح شهر منجر شد.
این رخداد را نمیتوان بدون توجه به وضعیت بارشهای ماههای قبل مازندران بررسی کرد. طبق آمار هواشناسی، میانگین بارش استان در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۲۳۲.۷ میلیمتر رسیده که نسبت به میانگین بلندمدت ۱۶ درصد و نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۳.۷ درصد افزایش داشته است. در تیرماه نیز میانگین بارش استان ۷۵.۵ میلیمتر ثبت شد؛ رقمی که ۸۰ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت تیرماه و ۳۳۴ درصد بیشتر از تیرماه سال گذشته بود.
از آبگرفتگی معابر تا خسارت به خانه و کشاورزی
شدت بارش و همزمانی آن با وزش باد شدید، خیلی زود خود را در سطح شهرستانها نشان داد. گزارشهای میدانی از آبگرفتگی معابر در ساری، جویبار، قائمشهر، نوشهر، چالوس و تنکابن حکایت دارد. در ساری، شدت بارندگی علاوه بر آبگرفتگی معابر، موجب افزایش روانآب و اختلال در تردد شد و نیروهای خدمات شهری برای بازگشایی مسیرهای مسدودشده و هدایت آب وارد عمل شدند.
در واقع، سیلاب در برخی شهرهای مازندران تنها نتیجه بالا آمدن رودخانهها نبود و حجم روانآب در مدت کوتاهی وارد محدودههای شهری شد. آبگرفتگی خیابانها و زیرگذرها نشان داد که در زمان وقوع بارشهای شدید، ظرفیت هدایت آب سطحی در برخی نقاط با حجم روانآبی که در مدت کوتاه ایجاد میشود، فاصله دارد. البته نمیتوان همه این آبگرفتگیها را صرفاً به ضعف زیرساخت نسبت داد؛ زیرا شدت و تمرکز زمانی بارش نیز نقش اصلی در شکلگیری روانآب داشته است.
در ساری، مسئله حتی از آبگرفتگی معابر فراتر رفت. سرپرست فرمانداری ساری از آسیب دیدن زیرساخت آب در برخی نقاط مرکز استان خبر داد و اعلام کرد برای مناطق آسیبدیده، آبرسانی با تانکر انجام شده است. همزمان شبکه برق نیز در برابر این رخداد آسیبپذیر بود. سقوط درختان و وزش باد شدید موجب قطع تعدادی از خطوط و فیدرهای برق در مناطق مختلف استان شد و نیروهای خدماترسان برای بازگرداندن شبکه به مدار وارد عمل شدند.
در حوزه ارتباطات نیز برخی مراکز و تجهیزات مخابراتی آسیب دیدند و اختلالهایی در شبکه ارتباطی استان گزارش شد. این موضوع در کنار قطعی برق، آسیب به راههای دسترسی و مشکلات آبرسانی نشان میدهد که اثر بارش شدید فقط به خسارت فیزیکی ساختمانها محدود نمانده و در مقاطعی زنجیره خدمات شهری و روستایی نیز تحت فشار قرار گرفته است.
در مناطق روستایی نیز خسارتها ابعاد گستردهای پیدا کرد. وزش باد شدید سقف تعدادی از خانههای روستایی را تخریب یا آسیبدیده کرد و در برخی مناطق برای پوشش موقت سقفها، تجهیزات لازم در اختیار خانوارها قرار گرفت. همزمان زمینهای کشاورزی، باغها و گلخانهها نیز در معرض آسیب قرار گرفتند و ارزیابی دقیق خسارتهای بخش کشاورزی به بررسیهای میدانی موکول شد.
۷۷۲ واحد مسکونی آسیب دید؛ زیرساختها چقدر تابآور بودند؟
جویبار یکی از نقاطی بود که همزمان چند بخش آن آسیب دید. بر اساس گزارشهای منتشرشده، حدود ۲۰۰ گلخانه در این شهرستان دچار خسارت ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی شدند و سقف حدود ۱۰۰ واحد مسکونی نیز بین ۳۰ تا ۷۰ درصد آسیب دید. علاوه بر این، خسارت به پایههای برق و خطوط انتقال در این شهرستان گزارش شد؛ مجموعهای از خسارتها که نشان میدهد شدت باد و بارش به صورت همزمان بخشهای مسکونی، تولیدی و زیرساختی را درگیر کرده است.
در نهایت، مدیریت بحران مازندران از آسیب یا آبگرفتگی ۷۷۲ واحد مسکونی در جریان این رخداد خبر داده و ساری را یکی از اصلیترین کانونهای خسارت اعلام کرده است. این عدد، آمار اولیه ارزیابی خسارتهاست و نباید آن را بهعنوان رقم نهایی خسارت مسکن و زیرساخت استان تلقی کرد؛ چراکه بررسی میدانی در برخی مناطق ادامه داشته است.
افزایش سریع حجم آب رودخانهها نیز یکی از عوامل تشدیدکننده وضعیت بود. رودخانههای مازندران در پی بارش شدید طغیانی شدند و در برخی نقاط سطح آب رودخانهها و کانالها افزایش یافت. با این حال، شرکت آب منطقهای اعلام کرده است که تأسیسات آبی استان در این رخداد خسارت ندیدهاند؛ بنابراین باید میان «طغیان رودخانهها» و «آسیب به سازههای تأسیسات آبی» تفاوت قائل شد.
مسئله اصلی اکنون تفاوت میان شدت بارش و ظرفیت زیرساختها است. بارشهایی با حجم بیش از ۲۰۰ میلیمتر در مدت کوتاه، شبکههای شهری، رودخانهها، آبراههها و مسیرهای دفع روانآب را تحت فشار قرار میدهند؛ اما زمانی که همین بارش به آبگرفتگی معابر، اختلال در زیرساخت آب، قطع برق، انسداد مسیرهای دسترسی و آسیب به واحدهای مسکونی منجر میشود، موضوع تابآوری زیرساختها نیز باید در کنار شدت پدیده جوی بررسی شود.
مازندران در سال جاری از یک سو افزایش بارش نسبت به سال قبل و میانگین بلندمدت را تجربه کرده و از سوی دیگر با بارشهای بسیار سنگین و متمرکز مواجه شده است. بنابراین مسئله پیش روی استان فقط پیشبینی بارش نیست؛ بلکه آمادگی برای تبدیل هشدار هواشناسی به عملیات پیشگیرانه، پاکسازی مسیرهای عبور آب، کنترل نقاط حادثهخیز، افزایش ظرفیت هدایت روانآب، مقاومسازی زیرساختهای خدماتی و تعیین تکلیف نقاطی است که در هر بارندگی شدید به کانون آبگرفتگی تبدیل میشوند.
سیلاب اخیر مازندران در همین نقطه اهمیت پیدا میکند؛ بارشی که از آسمان آغاز شد، اما دامنه آثار آن از مزارع و خانههای روستایی تا خیابانهای شهری، شبکه آب و برق و راههای ارتباطی کشیده شد. اکنون پس از فروکش کردن بارش، مسئله اصلی فقط برآورد خسارتهای مالی نیست؛ بلکه باید مشخص شود کدام بخش از خسارتها اجتنابناپذیر و ناشی از شدت بارش بوده و کدام بخش به ظرفیت و آمادگی زیرساختهایی بازمیگردد که باید برای بارشهای شدید آینده آمادهتر شوند.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
