کد خبر:۱۴۵۳۲۹۸
گزارش|
کاروانسرای روسها در سبزوار تخریب شد / چرا هشدارهای میراث فرهنگی مانع نشد؟
تخریب بخشهایی از بنای تاریخی «کاروانسرای روسها» در سبزوار، بار دیگر موضوع حفاظت از آثار تاریخی این شهر را به یکی از دغدغههای افکار عمومی تبدیل کرده است. اگرچه مسئولان اداره میراث فرهنگی سبزوار اعلام کردهاند که پیش از این نسبت به خطر تخریب به مالک هشدار داده بودند، اما وقوع این اتفاق نشان داد که سازوکارهای نظارتی و حفاظتی موجود نتوانسته مانع آسیب رسیدن به این اثر تاریخی شود.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، بنای تاریخی پادگان یا «کاروانسرای روسها» که از بناهای ارزشمند مربوط به اواخر دوره قاجار و اوایل قرن بیستم در سبزوار به شمار میرود، در جریان عملیات تخریب با لودر آسیب جدی دید. این بنا که بخشی از تاریخ حضور نیروها و نمایندگان روسیه در خراسان را روایت میکرد، با معماری آجری خاص خود، یکی از نشانههای هویتی شهر سبزوار محسوب میشد.
تخریب بخشی از یک هویت تاریخی
ماجرا از انتشار کلیپی در فضای مجازی آغاز شد؛ ویدئویی که لحظه تخریب بخشهایی از بنای تاریخی «کاروانسرای روسها» یا «پادگان روسها» در سبزوار توسط لودر را به تصویر میکشید و به سرعت مورد توجه کاربران قرار گرفت. انتشار این تصاویر، موجی از واکنشها و نگرانیها را در میان مردم و فعالان فرهنگی به همراه داشت و بار دیگر موضوع حفاظت از بناهای تاریخی و ضرورت نظارت مؤثر بر آنها را به یکی از مطالبات افکار عمومی تبدیل کرد.
مشاهدات میدانی از محل تخریب نشان میدهد که بخشهای قابل توجهی از بنا از بین رفته و آسیبهای واردشده، بخش مهمی از ساختار تاریخی آن را تحت تأثیر قرار داده است. در زمان عملیات، با وجود درخواست برای توقف تخریب، روند کار ادامه پیدا کرد و استناد برخی عوامل اجرایی به «شخصی بودن ملک» مانع از توقف فوری عملیات شد.
در نهایت، با پیگیریهای انجامشده، بخشهایی از بنا باقی مانده است؛ اما بخش مهمی از کالبد تاریخی و ارزش معماری این اثر دچار آسیب شده است. موضوعی که بار دیگر اهمیت نظارت مؤثرتر بر بناهای تاریخی و جلوگیری از وقوع چنین اتفاقاتی را یادآوری میکند.
ورود دادستانی به موضوع تخریب بنای پادگان روسها
در پی این اتفاق دستگاه قضایی نیز به این موضوع ورود کرد. بر اساس اعلام روابط عمومی دادسرای عمومی و انقلاب سبزوار، با دستور دادستان، ادامه عملیات تخریب این بنا متوقف و تجهیزات و ادوات مورد استفاده در این عملیات توقیف شد.
همچنین برای بررسی ابعاد مختلف این ماجرا، پرونده قضایی تشکیل شده و تمامی افراد دخیل در انجام عملیات تخریب، از جمله آمران و عاملان احتمالی، برای بررسی نقش و مسئولیتشان تحت پیگیری قضایی قرار گرفتهاند.
دادستانی سبزوار اعلام کرده است که بررسی نحوه انجام عملیات، چگونگی وقوع تخریب و مسئولیت اشخاص مرتبط با این اقدام در دستور کار قرار دارد و رسیدگی به پرونده ادامه خواهد داشت.
واکنش میراث فرهنگی سبزوار به این اتفاق چه بود؟
مجتبی کاویان، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سبزوار، پس از انتشار تصاویر تخریب این بنا، در محل حضور یافت و درباره وضعیت این اثر تاریخی توضیحاتی ارائه و اعلام کرد که این اداره پیش از این نسبت به خطر تخریب به مالک هشدار داده است. وی با تأکید بر ارزش تاریخی این بنا گفت: این اثر واجد ارزش تاریخی بوده و شکایت از مالک و فرد یا افراد دخیل در تخریب آن قطعی است.
کاویان افزود: علیه تخریبکنندگان اعلام جرم خواهد شد و راننده لودر نیز که پس از انجام عملیات تخریب متواری شده، شناسایی و برخورد قانونی لازم با وی انجام خواهد شد.
رئیس اداره میراث فرهنگی سبزوار همچنین اظهار کرد که این بنا با عنوان «پادگان روسها» یا «خانه واجد ارزش تاریخی تومانیان» شناخته میشود و در نقشه لکهگذاری بافت تاریخی سبزوار، بهعنوان یک لکه واجد ارزش تاریخی، هرچند خارج از محدوده بافت تاریخی، مشخص شده بود.
بر اساس اعلام میراث فرهنگی، تخریب این بنای واجد ارزش تاریخی بدون هماهنگی و برخلاف ضوابط مربوط به حفاظت از آثار تاریخی انجام شده و موضوع از طریق مراجع قانونی در حال پیگیری است.
نوش دارو پس از مرگ سهراب / چرا هشدارها مانع لودرها نشد؟
با این حال، پرسش اصلی افکار عمومی این است که چرا هشدارهای پیشگیرانه نتوانست از آغاز عملیات تخریب جلوگیری کند و چرا ابزارهای قانونی موجود نتوانست پیش از وارد شدن آسیب جدی به بنا فعال شود؟
حفاظت از میراث تاریخی زمانی معنا دارد که پیش از وقوع آسیب و تخریب انجام شود، نه پس از آنکه بخش مهمی از یک بنا از بین رفته باشد. اگر قرار باشد دستگاههای مسئول تنها پس از تخریب آثار تاریخی وارد عمل شوند و به دنبال پیگیری و جبران باشند، دیگر بخش مهمی از ارزش و هویت این بناها از دست رفته است؛ چراکه اقدامات پس از تخریب، در بسیاری از موارد چیزی جز «نوشدارو پس از مرگ سهراب» نخواهد بود.
حفاظت از آثار تاریخی تنها به ثبت اثر یا اعلام هشدار محدود نمیشود؛ بلکه نیازمند حضور مؤثر، نظارت مستمر و هماهنگی میان دستگاههای مسئول است تا پیش از وارد شدن خسارت، اقدامات لازم انجام شود.
کاروانسرا سالها در انتظار ترمیم
جدای از این اتفاقات چند سالی است که مردم سبزوار چشمانتظار مرمت و احیای این بنای تاریخی هستند، اما با وجود پیگیریهای فعالان فرهنگی در سالهای گذشته، اقدام مؤثری برای بازسازی و ساماندهی آن انجام نشده است. تصاویر ثبتشده از این بنا در سال ۱۴۰۱ نیز نشان میدهد که این اثر تاریخی برای مدتها بدون رسیدگی و مراقبت کافی رها شده و اقدامی برای بازسازی آن صورت نگرفته است.
سبزوار؛ شهری با میراث در معرض تهدید
سبزوار با داشتن ۹ سرای تجاری و ۶ کاروانسرای برونشهری، از شهرهای مهم تاریخی خراسان رضوی به شمار میرود و بخش مهمی از هویت آن با بناهای تاریخیاش گره خورده است.
آسیب به «کاروانسرای روسها» زنگ هشداری برای توجه بیشتر به این میراث ارزشمند است. حفظ هویت تاریخی سبزوار نیازمند آن است که دستگاههای مسئول، پیش از وقوع تخریب، نقش فعالتری در حفاظت از بناهای تاریخی ایفا کنند؛ چراکه جبران آسیب به آثاری که بخشی از حافظه تاریخی یک شهر هستند، همیشه امکانپذیر نیست.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
