صدای مردم مرزنشین سرخس؛ جاده ۳۰ ساله و پروژه‌های آب چه زمانی به خط پایان می‌رسند؟

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، سرخس در کنار موقعیت مرزی و ظرفیت‌های اقتصادی خود، همچنان با دو مسئله مهم زیرساختی یعنی راه و آب مواجه است؛ در محور مشهد–سرخس بخش‌هایی از مسیر در حال تکمیل است و در حوزه آب نیز کاهش ذخیره سد دوستی، وضعیت هریرود و نیاز بخش کشاورزی، ضرورت اجرای طرح‌های انتقال آب را بیشتر کرده است. در کنار این مسائل، پروژه آب شرب پس از سال‌ها توقف به شبکه متصل شده و طرح‌های دیگری مانند سد شوریجه، منطقه آزاد و توسعه بیمارستان لقمان نیز در حال اجرا یا پیگیری است.

جاده ۱۸۵ کیلومتری؛ بخش‌هایی نزدیک خط پایان

محور مشهد–سرخس ۱۸۵ کیلومتر طول دارد که ۹۵ کیلومتر آن در حوزه استحفاظی شهرستان سرخس قرار گرفته است. حدود ۳۰ کیلومتر از این مسیر، از سرخس تا گنبدلی، دوبانده شده و قطعات ۴-الف و ۴-ب نیز در مجموع ۴۴ کیلومتر طول دارند و بیش از ۸۵ درصد پیشرفت فیزیکی را ثبت کرده‌اند.

فرماندار سرخس درباره وضعیت این محور گفته است که سال گذشته ۷۰۰ میلیارد تومان اعتبار ملی برای پروژه اختصاص یافت و این اعتبار به‌طور کامل تزریق شد. همچنین یک هزار و ۵۶۰ میلیارد تومان اعتبار در بودجه جاری برای این محور در نظر گرفته شده است.

هدف‌گذاری انجام‌شده این است که در صورت تأمین اعتبارات و مساعد بودن شرایط جوی، پروژه ظرف کمتر از یک سال به بهره‌برداری برسد.

آنچه از این ارقام به دست می‌آید، این است که بخش قابل توجهی از مسیر دوبانده‌سازی شده و قطعات باقی‌مانده نیز به پیشرفت بالای ۸۵ درصد رسیده‌اند؛ بنابراین ادامه تأمین اعتبار و تکمیل عملیات، تعیین‌کننده رسیدن پروژه به مرحله بهره‌برداری خواهد بود.

سد دوستی؛ ظرفیت ۱.۲۵ میلیارد مترمکعب، ذخیره کمتر از ۵ تا ۸ درصد

مسئله آب در سرخس فقط به آب شرب محدود نمی‌شود. کشاورزی بخش مهمی از معیشت مردم این شهرستان است و کاهش منابع آبی، این بخش را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

خشکسالی و احداث سدهای بالادست در افغانستان، بر وضعیت هریرود اثر گذاشته و کاهش ورودی آب به منطقه را به دنبال داشته است. سد دوستی با ظرفیت یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب، در شرایط فعلی با ذخیره‌ای کمتر از ۵ تا ۸ درصد مواجه است.

فرماندار سرخس با اشاره به وضعیت منابع آب و کاهش ورودی سد دوستی، از شرایط دشوار آبی منطقه گفته و تأمین آب شرب را در اولویت قرار داده است.

در چنین شرایطی، برای تأمین آب مورد نیاز کشاورزی، خط انتقالی به طول ۱۷۰ کیلومتر در نظر گرفته شده است. از این میزان، ۱۴۰ کیلومتر با بنیاد برکت و ۳۰ کیلومتر توسط دولت اجرا می‌شود.

در کنار این طرح، سد شوریجه نیز بیش از ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و حدود ۱۰ میلیون مترمکعب آب در آن ذخیره شده است. خط انتقال آب و بخش مربوط به تاج سد، از قسمت‌های باقی‌مانده این پروژه است.

اعداد مربوط به سد دوستی نشان می‌دهد که مسئله آب سرخس، همزمان به منابع موجود، میزان ورودی و نحوه انتقال آب مربوط است. از سوی دیگر، وجود پروژه‌های انتقال آب و سد شوریجه نشان می‌دهد که بخشی از پاسخ به این مسئله در اجرای همین طرح‌ها دنبال می‌شود.

آب شرب؛ پروژه‌ای که پس از ۱۵ سال دوباره به جریان افتاد

در کنار وضعیت آب کشاورزی، آب شرب شهر سرخس و روستاهای اطراف نیز با مشکلاتی در کیفیت و فشار مواجه بوده است. پروژه انتقال آب از محدوده ۵۴ کیلومتری بالادست، شامل سنگر و شیرتپه، حدود ۱۵ سال متوقف مانده بود. با اجرای خط جدید انتقال، این خط به مخزن آب شهر متصل شد و آب وارد شبکه شد.

در بخش روستایی نیز مجتمع آبرسانی گلزار در حال اجراست. این طرح بیش از ۱۰۰ کیلومتر خط انتقال دارد و ۱۷ تا ۱۸ روستا را تحت پوشش قرار می‌دهد و اجرای آن در قالب طرح‌های محرومیت‌زدایی دنبال می‌شود.

در این بخش، فاصله زمانی ۱۵ ساله پروژه انتقال آب نشان می‌دهد که بخشی از مسئله آب شرب سرخس به طولانی‌شدن اجرای زیرساخت‌های انتقال مربوط بوده است. اکنون با اتصال خط جدید به مخزن شهر و اجرای مجتمع گلزار، بخشی از این زیرساخت‌ها در حال تکمیل است.

منطقه آزاد و بیمارستان؛ ظرفیت‌هایی در کنار مسائل زیرساختی

سرخس در کنار مسائل مربوط به راه و آب، ظرفیت‌هایی نیز در حوزه اقتصادی و درمانی دارد. منطقه ویژه اقتصادی سرخس پس از نزدیک به سه دهه به منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی تبدیل شد. اساسنامه این منطقه به تصویب رسیده و فعالیت رسمی آن آغاز شده است.

بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی برای این منطقه و سایت‌های لجستیکی برآورد شده است. در حوزه درمان نیز فاز نخست توسعه بیمارستان لقمان با ۴۶ تخت بستری به بهره‌برداری رسیده و بخش‌های تکمیلی آن نیز در ادامه قرار است راه‌اندازی شود.

سرخس در کنار منابع انرژی، موقعیت مرزی و ظرفیت منطقه آزاد، همچنان با مسائل زیرساختی در حوزه راه و آب روبه‌روست. در بخش راه، قطعاتی با پیشرفت بالای ۸۵ درصد در انتظار تکمیل هستند و در حوزه آب نیز وضعیت سد دوستی، نیاز کشاورزی و پروژه‌های انتقال آب، بخش مهمی از مسائل شهرستان را تشکیل می‌دهد. در نهایت، آنچه برای مردم سرخس اهمیت دارد، تکمیل همین پروژه‌ها و تبدیل اعتبارات و طرح‌های اعلام‌شده به نتیجه عملی در میدان است.