گزارش|
سد کرج از مرز بحران عبور کرد/ ذخیره ۶ میلیون مترمکعبی پارسال به ۱۳۵ میلیون مترمکعب رسید+ فیلم
سد کرج که پاییز سال گذشته با تنها ۶ میلیون مترمکعب ذخیره در یکی از بحرانی‌ترین مقاطع نیم‌قرن اخیر قرار داشت و هشدار خشک‌شدن آن مطرح شده بود، امسال با ذخیره حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعبی وضعیت متفاوتی دارد؛ به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز، افزایش ذخیره نتیجه افزایش ورودی و کاهش خروجی و مصرف آب است هرچند پرشدن مخزن، نگرانی‌های مربوط به مدیریت سیلاب را نیز افزایش داده است.
به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، سد کرج؛ نامی آشنا برای مردم البرز و یکی از مهم‌ترین منابع تأمین آب استان و منطقه‌ای که سال گذشته در چنین روزهایی، وضعیت آن زنگ خطر جدی برای مدیریت منابع آب به صدا درآورده بود، امروز شرایط متفاوتی را تجربه می‌کند.
مقایسه وضعیت سد کرج در پاییز سال گذشته با شرایط فعلی، تصویری روشن از فراز و فرود منابع آبی استان البرز ارائه می‌دهد؛ سدی که سال گذشته تا آستانه یک بحران جدی پیش رفت و ذخیره آن به چند میلیون مترمکعب کاهش یافت، اما امسال با افزایش قابل توجه حجم آب ذخیره‌شده، فاصله محسوسی با شرایط بحرانی سال گذشته پیدا کرده است.
سال گذشته، کاهش بارندگی و تداوم خشکسالی، سد‌های البرز را در شرایطی کم‌سابقه قرار داده بود. نامداری، مدیرکل آب و فاضلاب البرز، آبان‌ماه سال گذشته با اشاره به وضعیت ذخایر سد‌های استان هشدار داده بود که ذخیره سد کرج ۵۴.۵ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته و در صورت ادامه روند موجود، احتمال خشک‌شدن سد طی یک تا دو ماه آینده وجود دارد.
این هشدار در شرایطی مطرح شد که سد طالقان نیز با افت ۳۶ درصدی ذخایر نسبت به سال قبل مواجه بود و نگرانی‌ها درباره تأمین آب شرب استان افزایش یافته بود.
اما اظهارات داوود نجفیان مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز در همان مقطع تصویر نگران‌کننده‌تری از وضعیت سد کرج ارائه می‌کرد.
به گفته وی استان البرز یکی از سخت‌ترین سال‌های آبی ۵۰ سال اخیر را پشت سر می‌گذاشت؛ شرایطی که حاصل تداوم خشکسالی، کاهش شدید بارندگی و افزایش مصرف آب در پی رشد جمعیت عنوان شده بود.
وقتی سد کرج فقط ۱۷ میلیون مترمکعب آب داشت
نجفیان آبان‌ماه سال گذشته اعلام کرده بود که از ظرفیت ۱۸۰ میلیون مترمکعبی سد کرج، تنها حدود ۱۷ میلیون مترمکعب آب در مخزن باقی مانده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل از آن حدود ۹۰ میلیون مترمکعب بود.
یعنی سد کرج در آن مقطع با کاهش حدود ۸۱ درصدی ذخیره نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شده بود، رقمی که به‌خوبی عمق بحران منابع آبی استان را نشان می‌داد.
در چنین شرایطی، موضوع فقط کاهش ذخیره یک مخزن نبود؛ بلکه کاهش آب سد کرج می‌توانست مستقیماً بر تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت اثر بگذارد و در صورت تداوم روند، فشار بیشتری بر سایر منابع آبی استان وارد کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز نیز در آن زمان تأکید کرده بود که وضعیت سد کرج نمونه‌ای از آثار خشکسالی و مشکلات مدیریت منابع آب است و در صورت اتخاذنشدن تدابیر فوری، استان در سال‌های آینده با مشکلات جدی‌تری در حوزه تأمین آب مواجه خواهد شد.
اما حالا شرایط تغییر کرده است.
مقایسه تصاویر سد کرج در مهر ماه سال گذشته و امسال
بازگشت ذخیره سد کرج به ۱۳۵ میلیون مترمکعب
بر اساس آخرین اظهارات داوود نجفیان در سال ۱۴۰۵ حجم ذخیره سد کرج اکنون به حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعب رسیده است، در حالی که در مقطع مشابه سال گذشته، حجم ذخیره این سد حدود ۲۷ میلیون مترمکعب بوده است.
این مقایسه به معنای افزایش چشمگیر حجم آب موجود در مخزن سد کرج طی یک سال است.
نجفیان همچنین توضیح داده است که سال گذشته ذخیره سد کرج در مقطعی حتی به حدود ۶ میلیون مترمکعب رسیده بود؛ موضوعی که عمق شرایط بحرانی آن دوره را نشان می‌دهد.
در واقع، اگر ذخیره حدود ۶ میلیون مترمکعبی سال گذشته را مبنا قرار دهیم رسیدن حجم مخزن به ۱۳۵ میلیون مترمکعب در سال جاری نشان‌دهنده تغییر جدی در وضعیت سد است؛ تغییری که البته نباید آن را صرفاً حاصل افزایش بارندگی یا ورودی آب دانست.
یکی از نکات مهم اظهارات امسال نجفیان این است که افزایش ذخیره سد کرج فقط به دلیل افزایش ورودی آب اتفاق نیفتاده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز اعلام کرده است که ورودی سد کرج نسبت به دوره قبل افزایش داشته، اما در کنار آن کاهش خروجی و کاهش مصرف، به‌ویژه در بخش کشاورزی، نقش مهمی در افزایش حجم ذخیره داشته است.
این مسئله اهمیت مدیریت مصرف را در کنار افزایش بارندگی نشان می‌دهد. به بیان دیگر وضعیت فعلی سد کرج حاصل ترکیبی از شرایط آبی بهتر و سیاست‌های مدیریت منابع و مصرف آب است.
نجفیان همچنین از افزایش قابل توجه ورودی سد طالقان خبر داده و گفته است که ورودی این سد در مقطعی نزدیک به دو برابر شد، موضوعی که در کنار سایر عوامل به بهبود وضعیت منابع آبی استان کمک کرده است.
در حال حاضر حجم ذخیره سد طالقان نیز حدود ۱۷۳ میلیون مترمکعب اعلام شده که نسبت به مدت مشابه گذشته حدود دو درصد افزایش دارد.
افزایش ذخیره سد کرج اگرچه از منظر تأمین آب خبر مثبتی محسوب می‌شود، اما یک مسئله دیگر را نیز پیش روی مدیریت منابع آب استان قرار داده است؛ ظرفیت سد برای کنترل سیلاب.
سد‌ها تنها برای ذخیره آب ساخته نشده‌اند و یکی از کارکرد‌های مهم آنها کنترل و تأخیر در ورود سیلاب به پایین‌دست است،حالا که حجم ذخیره سد کرج به حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعب رسیده، ظرفیت خالی مخزن برای مواجهه با بارش‌های شدید کاهش پیدا کرده است.
نجفیان نیز با اشاره به همین موضوع تأکید کرده است که با توجه به حجم فعلی ذخیره سد کرج در صورت تحقق برخی پیش‌بینی‌های بارشی، مدیریت مخزن و انجام رهاسازی باید با دقت بیشتری انجام شود.
از سوی دیگر، سیاست وزارت نیرو در شرایط فعلی، حفظ ذخایر سد‌ها برای مدیریت منابع انرژی و تأمین نیاز‌های زمستانی عنوان شده است،همین مسئله باعث شده مدیریت همزمان آب موجود در مخازن و خطر سیلاب به یکی از موضوعات مهم پیش روی مسئولان تبدیل شود.
آماده‌باش البرز برای بارش‌های احتمالی
در کنار مدیریت مخزن سد کرج، اقدامات دیگری نیز برای کاهش خطر سیلاب در استان البرز انجام شده است.
بر اساس اعلام نجفیان، حدود ۱۴۰ کیلومتر از نقاط اولویت‌دار و دارای سابقه خطر سیلاب ساماندهی شده و بیش از ۷۰۰ نقطه تقاطعی دارای مشکل نیز شناسایی و به دستگاه‌های متولی اعلام شده است.
همچنین حدود ۱۷۷۰ مورد آزادسازی در بستر‌ها و حریم‌های مرتبط انجام شده که مجموع مساحت آن حدود ۱۶۷ هکتار اعلام شده است.
در شهرستان کرج نیز حدود ۱۱ کیلومتر عملیات اجرایی انجام شده و نزدیک به ۳۰ کیلومتر دیگر در دست اجرا قرار دارد.
در حوزه طالقان نیز حدود ۴۵ کیلومتر لایروبی در سرشاخه‌ها و حوزه‌های آبریز انجام شده است؛ اقدامی که می‌تواند در صورت وقوع بارش‌های شدید، مسیر عبور آب را تا حدی تسهیل کند.
فاصله ۶ میلیون تا ۱۳۵ میلیون مترمکعب
سال گذشته سد کرج به محدوده‌ای رسید که مدیران آب استان نسبت به احتمال خشک‌شدن آن هشدار دادند، ذخیره سد در مقطعی حدود ۶ میلیون مترمکعب اعلام شد و در آبان‌ماه نیز گزارش‌ها از ذخیره حدود ۱۷ میلیون مترمکعبی حکایت داشت.
اما امسال حجم آب ذخیره‌شده سد به حدود ۱۳۵ میلیون مترمکعب رسیده است؛ یعنی فاصله‌ای قابل توجه با شرایط بحرانی سال گذشته.
با این حال این بهبود به معنای پایان نگرانی‌های آبی البرز نیست افزایش ذخیره سد کرج فرصتی برای تقویت تاب‌آوری آبی استان ایجاد کرده اما همزمان ضرورت مدیریت دقیق مخزن، کنترل مصرف حفظ ظرفیت مناسب برای مهار سیلاب و جلوگیری از بازگشت دوباره به دوره‌های کم‌آبی را بیشتر کرده است.
سد کرج امروز دیگر سد کم‌آب و در آستانه بحران سال گذشته نیست اما تجربه همان دوره نشان داده است که فاصله میان وفور نسبی آب و بحران آبی در البرز می‌تواند بسیار کوتاه باشد.
بنابراین رسیدن ذخیره سد از چند میلیون مترمکعب به ۱۳۵ میلیون مترمکعب را باید نه پایان بحران آب، بلکه فرصتی برای اصلاح الگوی مصرف و مدیریت بلندمدت منابع دانست فرصتی که اگر با کاهش مصرف و برنامه‌ریزی همراه شود می‌تواند بخشی از فشار‌های سال‌های خشکسالی گذشته را جبران کند.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
