گزارش|
کمبودی که با یک افتتاح جبران نمی‌شود؛ گیلان رتبه ۲۴ کشوری در سرانه تخت بیمارستانی
گیلان سال‌هاست با یک معادله سخت در حوزه درمان روبه‌روست؛ استانی که با وجود جمعیت شناور ۸ تا ۱۰ میلیونی، در سرانه تخت بیمارستانی رتبه ۲۴ کشوری را دارد؛ و این شکافی است که با افتتاح یک پروژه به‌تنهایی جبران نمی‌شود.
به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، گیلان درحالی یکی از استان‌های مهم و گردشگرپذیر کشور به شمار می‌رود که زیرساخت‌های درمانی آن همچنان با نیاز واقعی جمعیت استان فاصله دارد.
جمعیت شناور؛ متغیری که در محاسبات تخت دیده نمی‌شود
گیلان در بسیاری از روزهای سال با ورود جمعیت قابل توجهی مواجه می‌شود؛ جمعیتی که در زمان حضور خود در استان از زیرساخت‌های مختلف از جمله شبکه درمان استفاده می‌کند.
محمدتقی آشوبی رئیس علوم پزشکی اظهار کرد: در برخی مقاطع جمعیت شناور استان به ۸ تا ۱۰ میلیون نفر می‌رسد اما با این وجود گیلان رتبه ۲۴ کشوری در سرانه تخت بیمارستانی در کشور را دارد.
وقتی تخت بیمارستانی از نیاز مردم عقب می‌ماند
در نظام سلامت، تعداد تخت بیمارستانی یکی از شاخص‌های مهم سنجش ظرفیت ارائه خدمات درمانی است؛ شاخصی که مستقیماً با امکان بستری بیماران، مدیریت بحران، پذیرش بیماران اورژانسی، انجام اعمال جراحی و حتی تاب‌آوری بیمارستان‌ها در شرایط خاص ارتباط دارد.
در گیلان اما مسئله فقط تعداد تخت‌های موجود نیست؛ مسئله اصلی فاصله میان ظرفیت فعلی و نیازی است که به واسطه جمعیت استان ایجاد می‌شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، در تشریح وضعیت زیرساخت‌های درمانی استان با اشاره به مقایسه سرانه تخت در کشور و گیلان می‌گوید: به ازای هر ۱۰ هزار نفر در کشور ۱۷.۶ تخت بیمارستانی وجود دارد، در حالی که این عدد در گیلان ۱۶.۳ تخت است.
همین چند عدد، بخش مهمی از مسئله درمان گیلان را روشن می‌کند؛ استانی که از یک سو با جمعیت ثابت حدود ۲.۵ میلیون نفری مواجه است و از سوی دیگر، در ایام تعطیلات، مناسبت‌ها و شرایط خاص، پذیرای چند میلیون نفر جمعیت شناور می‌شود.
گیلان رتبه ۲۴ کشور از نظر میانگین سرانه تخت بیمارستانی به ازای جمعیت
به گفته آشوبی، گیلان از نظر تعداد پزشکان وضعیت متفاوتی دارد. سرانه پزشک عمومی، متخصص و فوق‌تخصص در کشور ۱۵.۲ نفر به ازای هر ۱۰ هزار نفر اعلام شده، در حالی که این رقم در گیلان به ۱۹ پزشک می‌رسد و استان از این نظر رتبه دوم کشور را دارد؛ اما در شاخص تعداد تخت بیمارستانی، گیلان در رتبه ۲۴ قرار گرفته است.
این تفاوت، یک پیام روشن دارد: مسئله درمان گیلان صرفاً کمبود نیروی متخصص نیست؛ بخش مهمی از مشکل به زیرساخت فیزیکی، ظرفیت بستری و امکان ارائه خدمات به بیماران بازمی‌گردد.
رتبه تعداد پزشک در گیلان بالا، رتبه تعداد تخت ها پایین ؛ شکاف زیرساختی در حوزه درمان گیلان
اگر تعداد پزشکان را یکی از ظرفیت‌های مهم نظام سلامت بدانیم، تخت بیمارستانی بستر استفاده از همین ظرفیت است.
وجود پزشک متخصص بدون تخت کافی، اتاق عمل، بخش بستری، تجهیزات تشخیصی و امکانات پشتیبان نمی‌تواند تمام نیازهای درمانی مردم را پوشش دهد.
آشوبی معتقد است این وضعیت ریشه در یک عقب‌ماندگی تاریخی در حوزه زیرساخت‌های درمانی گیلان دارد؛ عقب‌ماندگی‌ای که در طول سال‌ها ایجاد شده و امروز خود را در قالب کمبود تخت و فشار بر بیمارستان‌های موجود نشان می‌دهد.
کمبود تخت؛ حلقه مفقوده در زنجیره خدمات درمانی
کمبود تخت فقط به معنای آن نیست که بیمار تخت خالی پیدا نکند بلکه وقتی ظرفیت بستری محدود باشد، فشار به بخش اورژانس افزایش پیدا می‌کند، بیماران مدت بیشتری در انتظار بستری می‌مانند، امکان پذیرش بیماران جدید کاهش می‌یابد و در شرایط اوج مراجعه، بیمارستان‌ها با دشواری بیشتری خدمات خود را مدیریت می‌کنند.
این مسئله در بیمارستان‌های دولتی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه بخش قابل توجهی از مردم برای دریافت خدمات کم‌هزینه‌تر به این مراکز مراجعه می‌کنند.
استاندار گیلان: حدود ۲ هزار تخت بیمارستانی کم داریم
هادی حق‌شناس استاندار گیلان، نیز با اشاره به وضعیت تخت‌های بیمارستانی استان، بر ضرورت جبران عقب‌ماندگی‌های حوزه سلامت تأکید کرده است و گفت: گیلان با کمبود حدود ۲ هزار تخت بیمارستانی مواجه است و ساخت بیمارستان لاکان چند سال پیش شروع شده و امیدواریم با افتتاح چنین طرح‌هایی شاخص تخت بیمارستان در استام گیلان که استانی مهمان‌پذیر است را ارتقا دهیم تا خدمت دیگری برای گیلان باشد.
لاکان؛ ۴۲۱ تخت برای کاهش بخشی از فشار درمانی رشت
در میان پروژه‌های درمانی گیلان، بیمارستان سایت لاکان رشت یکی از مهم‌ترین طرح‌هایی است که چشم بسیاری به بهره‌برداری از آن دوخته شده است.
ساخت این پروژه از سال ۱۳۸۸ شروع شده که با ظرفیت ۴۲۱ تخت، می‌تواند بخش قابل توجهی به ظرفیت بستری استان اضافه کند و بخشی از فشار موجود بر بیمارستان‌های رشت را کاهش دهد.
آشوبی در توضیح آخرین وضعیت این پروژه گفت: زمانی که مسئولیت دانشگاه علوم پزشکی گیلان را تحویل گرفته، پیشرفت فیزیکی بیمارستان حدود ۵۲ درصد بوده و این رقم اکنون به حدود ۹۵ درصد رسیده است.
ابرپروژه سایت لاکان توسط وزارت مسکن و راه شهرسازی درحال ساخت است نه علوم پزشکی
وی تأکید کرد: که ساخت بیمارستان بر عهده دانشگاه علوم پزشکی نیست، بلکه پروژه توسط وزارت مسکن و وزارت راه و شهرسازی احداث می‌شود و پس از تحویل، دانشگاه علوم پزشکی وظیفه تجهیز و راه‌اندازی آن را بر عهده خواهد داشت.
این تفکیک مسئولیت اهمیت زیادی دارد؛ چراکه تکمیل ساختمان بیمارستان با افتتاح و پذیرش بیمار یکسان نیست.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان اشاره کرد: با پیگیری‌های انجام‌شده و همراهی مسئولان وزارتخانه، دستگاه‌های استانی و استاندار گیلان، مشکلات مربوط به این زیرساخت‌ها برطرف شده است.
۸۰ درصد تجهیزات بیمارستان لاکان آماده است
اما حتی پس از تکمیل ساختمان نیز مرحله مهم دیگری پیش روی پروژه قرار دارد؛ تجهیز بیمارستان، آماده‌سازی بخش‌ها، استقرار نیروی انسانی، نصب تجهیزات و فراهم کردن الزامات لازم برای پذیرش بیمار.
آشوبی اعلام کرد: حدود ۸۰ درصد تجهیزات مورد نیاز بیمارستان لاکان تأمین شده و تأمین نیروی انسانی نیز در حال انجام است.
قائم‌پناه: شاخص تخت بیمارستانی رشت نیازمند ارتقاست
قائم‌پناه معاون اجرایی رئیس‌جمهور نیز در جریان بازدید از بیمارستان در حال ساخت لاکان با اشاره به اهمیت شاخص تخت‌های بیمارستانی گفت: شهر رشت در این شاخص وضعیت مطلوبی ندارد.
وی با اشاره به آغاز ساخت این بیمارستان از سال‌های گذشته، ابراز امیدواری کرده است که با افتتاح چنین پروژه‌هایی، شاخص تخت بیمارستانی در گیلان ارتقا پیدا کند.
وعده اتمام و تحویل پروژه لاکان تا پایان سال
بر اساس قول مطرح‌شده از سوی وزارت مسکن و راه و شهرسازی، بیمارستان سایت لاکان قرار است تا پایان سال در اختیار دانشگاه علوم پزشکی قرار گیرد.
با این حال، رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان در بیان زمان افتتاح، بر یک نکته مهم تأکید کرد: دانشگاه نمی‌تواند تا پیش از تحویل رسمی پروژه، تاریخ قطعی افتتاح و پذیرش بیمار اعلام کند.
دلیل این موضوع نیز روشن است؛ پس از تحویل، تجهیزات باید تکمیل و نصب شوند، بخش‌ها آماده شوند، نیروی انسانی مستقر شود و فرآیندهای لازم برای راه‌اندازی انجام گیرد.
و این نشان می‌دهد حتی پس از تحویل بیمارستان نیز چند ماه زمان برای تکمیل تجهیزات و راه‌اندازی کامل بخش‌ها مورد نیاز خواهد بود.
این موضوع نشان می‌دهد که میان «تکمیل فیزیکی پروژه» و «افتتاح واقعی و خدمت‌رسانی به مردم» فاصله وجود دارد؛ فاصله‌ای که در پروژه‌های درمانی باید از ابتدا مورد توجه قرار گیرد.
۶۰ تخت لنگرود، ۶۰ تخت تالش و ۹۶ تخت انزلی در مسیر افزایش ظرفیت
لاکان تنها پروژه افزایش ظرفیت تخت بیمارستانی گیلان نیست.
طبق اعلام رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، ۶۰ تخت به ظرفیت بیمارستان لنگرود، ۶۰ تخت به بیمارستان تالش و ۹۶ تخت نیز به ظرفیت بیمارستان انزلی افزوده خواهد شد.
در کنار این پروژه‌ها، تکمیل بیمارستان جایگزین پورسینا نیز دنبال می‌شود.
آشوبی تاکید کرد: مجموع این اقدامات می‌تواند سرانه تخت بیمارستانی استان را به حدود ۱.۸۸ تخت به ازای هر هزار نفر نزدیک کند و بخشی از عقب‌ماندگی موجود را جبران کند.
با این حال، حتی این اقدامات نیز پایان مسیر نیست؛ چراکه رشد نیازهای درمانی استان، افزایش سالمندی و جمعیت شناور باعث می‌شود توسعه ظرفیت درمانی به یک برنامه مستمر تبدیل شود، نه یک پروژه مقطعی.
تجهیزات پزشکی؛ از کمبودهای تاریخی تا سرمایه‌گذاری گسترده
اگرچه کمبود تخت مهم‌ترین چالش زیرساختی گیلان است، اما وضعیت تجهیزات پزشکی نیز بخش دیگری از تصویر نظام سلامت استان را تشکیل می‌دهد.
آشوبی اشاره کرد: دانشگاه علوم پزشکی گیلان در سال‌های اخیر توسعه قابل توجهی در حوزه تجهیزات پزشکی داشته و بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان تجهیزات در بخش‌های مختلف خریداری و نوسازی شده است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان تأکید کرد: که تجهیزات فرسوده از چرخه خارج و دستگاه‌های جدید جایگزین شده‌اند تا بیمارانی که به بیمارستان‌های دولتی مراجعه می‌کنند، بتوانند خدمات مورد نیاز خود را در همین مراکز دریافت کنند.
چهار دستگاه MRI؛ تغییری نسبت به سال‌های گذشته
یکی از نمونه‌های مورد اشاره رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، توسعه ظرفیت MRI است.
به گفته آشوبی، در گذشته حدود ۳۰ سال تنها یک دستگاه MRI در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی گیلان وجود داشته، اما امروز چهار دستگاه MRI در استان مستقر است.
این دستگاه‌ها در رشت، لاهیجان، لنگرود و تالش قرار دارند.
دانشگاه علوم پزشکی گیلان؛ ۲۴۰۰ میلیارد تومان مطالبه از بیمه‌ها
تجهیز و اداره بیمارستان‌های دولتی تنها به بودجه عمرانی وابسته نیست. بخش قابل توجهی از هزینه‌های نظام سلامت از مسیر بیمه‌ها تأمین می‌شود و تأخیر در پرداخت مطالبات می‌تواند جریان مالی بیمارستان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
آشوبی مجموع مطالبات دانشگاه علوم پزشکی گیلان از بیمه‌ها را حدود ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان اعلام می‌کند.
به گفته وی، حدود یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از این مبلغ مربوط به اسنادی است که از سال گذشته به بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت تحویل شده اما هنوز دریافت نشده است.
این وضعیت، در کنار افزایش هزینه تجهیزات و نگهداری آنها، می‌تواند فشار مالی قابل توجهی بر دانشگاه علوم پزشکی وارد کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان معتقد است: وقتی منابع مالی به موقع در اختیار دانشگاه قرار نگیرد، در تعمیر تجهیزات، تأمین قطعات و پرداخت هزینه‌های جاری نیز مشکلات ایجاد می‌شود.
وقتی بیمارستان دولتی باید جای خالی بخش خصوصی را هم پر کند
یکی از کارکردهای مهم بیمارستان‌های دولتی، فراهم کردن امکان دسترسی مردم به خدمات درمانی با هزینه کمتر است.
آشوبی با اشاره به عملکرد دانشگاه علوم پزشکی گیلان گفت: حدود ۴۰۰ میلیارد تومان از هزینه‌هایی که مردم می‌توانستند در بخش خصوصی پرداخت کنند، با استفاده از ظرفیت بخش دولتی کاهش یافته است.
این موضوع از یک جهت نشان‌دهنده اهمیت بیمارستان‌های دولتی است و از سوی دیگر، ضرورت تقویت زیرساخت‌های آنها را بیشتر می‌کند.
هرچه مراجعه مردم به بخش دولتی افزایش پیدا کند، نیاز به تخت، تجهیزات، نیروی انسانی، دارو، اتاق عمل و خدمات پشتیبان نیز بیشتر خواهد شد.
بنابراین اگر ظرفیت بیمارستان‌های دولتی افزایش پیدا نکند، فشار تقاضا می‌تواند خود را در قالب صف انتظار، اشغال بالای تخت‌ها و افزایش فشار بر کادر درمان نشان دهد.
سالمندی و مهاجرت بازنشستگان؛ موج جدید تقاضای درمان
یکی دیگر از متغیرهای مهم آینده نظام سلامت گیلان، تغییر ترکیب جمعیتی استان است.
آشوبی با اشاره به افزایش جمعیت سالمند و مهاجرت بازنشستگان به گیلان، بر ضرورت توسعه ظرفیت درمانی متناسب با این تغییر تأکید می‌کند.
جمعیت سالمند معمولاً نیاز بیشتری به خدمات پزشکی، دارویی، تشخیصی، توانبخشی و بستری دارد.
بنابراین اگر همزمان با افزایش جمعیت سالمند، ظرفیت تخت‌های بیمارستانی توسعه پیدا نکند، فشار بر بیمارستان‌های موجود افزایش خواهد یافت.
بیمارستان پیروز؛ افزایش ظرفیت از ۲۳۴ به حدود ۵۳۲ تخت
در کنار لاکان و سایر پروژه‌های توسعه‌ای، افزایش ظرفیت بیمارستان پیروز نیز در دستور کار قرار دارد.
آشوبی گفت: هزینه‌های مربوط به توسعه این بیمارستان تأمین شده و دانشگاه علوم پزشکی دو ملک دارد که با فروش آنها می‌توان منابع مورد نیاز طرح را تأمین کرد.
بر اساس توضیحات رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، ظرفیت بیمارستان پیروز قرار است از ۲۳۴ تخت به حدود ۵۳۲ تخت افزایش پیدا کند.
یک بیمارستان هزار تختخوابی برای رشت؛ پروژه‌ای برای آینده گیلان
اگر لاکان پروژه مهم امروز گیلان باشد، بیمارستان جامع یک‌هزار تختخوابی رشت را می‌توان یکی از پروژه‌های بزرگ برای آینده نظام سلامت استان دانست.
آشوبی از برنامه‌ریزی برای احداث این بیمارستان خبر داد و گفت: زمین ۵۱ هکتاری با همکاری مسئولان دستگاه قضایی در اختیار دانشگاه علوم پزشکی قرار گرفته است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان اظهار کرد: با اجرای بیمارستان یک‌هزار تختخوابی، سرانه تخت استان می‌تواند از استاندارد کشوری نیز عبور کند.
البته این پروژه در مرحله مطالعات قرار دارد و با توجه به شرایط اعتباری کشور، زمان دقیق اجرای آن هنوز مشخص نیست.
لاکان؛ یک پروژه، اما نه تمام راه
بیمارستان ۴۲۱ تختخوابی لاکان بدون تردید می‌تواند بخشی از کمبود موجود را جبران کند.
اگر این بیمارستان تحویل دانشگاه علوم پزشکی شود، تجهیزات آن تکمیل و نیروی انسانی مورد نیاز مستقر شود، ظرفیت جدیدی برای بستری بیماران در رشت ایجاد خواهد شد.
اما در مقابل کمبود حدود ۲ هزار تختی که استاندار گیلان به آن اشاره کرده، این ظرفیت تنها بخشی از فاصله موجود را پوشش می‌دهد.
بنابراین نباید انتظار داشت که افتتاح لاکان به تنهایی مسئله کمبود تخت استان را حل کند.
لاکان باید در کنار توسعه بیمارستان‌های لنگرود، تالش و انزلی، تکمیل پروژه جایگزین پورسینا، توسعه بیمارستان پیروز و در نهایت احداث بیمارستان جامع یک‌هزار تختخوابی رشت دیده شود.
مطالبه گیلان از بودجه سلامت؛ جمعیت شناور را ببینید
یکی از مطالبات اصلی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، تغییر نگاه به نحوه تخصیص منابع سلامت است.
آشوبی تاکید کرد: استانی که در مقاطع مختلف پذیرای میلیون‌ها نفر جمعیت شناور است، نباید صرفاً بر اساس جمعیت ثابت خود اعتبار دریافت کند. این موضوع در حوزه تجهیزات اهمیت ویژه‌ای دارد.
تجهیزات پزشکی نه تنها هنگام خرید هزینه ایجاد می‌کنند، بلکه استفاده بیشتر، استهلاک بیشتری به همراه دارد و در نتیجه هزینه تعمیر و جایگزینی را افزایش می‌دهد.
از سوی دیگر، جمعیت شناور از خدمات دارویی، اورژانسی و بستری نیز استفاده می‌کند.
در نتیجه، اگر قرار است گیلان در تمام ایام سال آماده ارائه خدمات درمانی به جمعیت حاضر در استان باشد، باید منابع آن نیز متناسب با همین مأموریت تأمین شود.
گیلان به یک نقشه راه چندمرحله‌ای نیاز دارد
در کوتاه‌مدت، تکمیل و تحویل بیمارستان لاکان و بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید بیمارستان‌های لنگرود، تالش و انزلی اهمیت دارد.
در میان‌مدت، توسعه بیمارستان‌هایی مانند پیروز و تکمیل پروژه جایگزین پورسینا می‌تواند ظرفیت موجود را افزایش دهد.
در بلندمدت نیز بیمارستان جامع یک‌هزار تختخوابی رشت می‌تواند به عنوان یک پروژه زیرساختی بزرگ، بخشی از نیازهای تخصصی و فوق‌تخصصی استان را پوشش دهد.
در کنار این موارد، باید برای نگهداری و نوسازی تجهیزات پزشکی، تأمین نیروی انسانی، پرداخت به‌موقع مطالبات بیمه‌ای و محاسبه اثر جمعیت شناور در بودجه سلامت نیز برنامه مشخص وجود داشته باشد.
گیلان بیمارستان بیشتر می‌خواهد، نه فقط دستگاه بیشتر
تصویر امروز نظام سلامت گیلان، تصویری دوگانه است؛ از یک سو توسعه قابل توجه تجهیزات پزشکی، افزایش تعداد دستگاه‌های MRI، خرید و ورود تجهیزات پیشرفته تشخیصی و سرمایه‌گذاری گسترده برای نوسازی تجهیزات و از سوی دیگر، کمبود تخت بیمارستانی و فاصله ظرفیت بستری با نیاز واقعی استان.
این دو موضوع نباید در برابر یکدیگر قرار گیرند.
گیلان هم به تجهیزات پزشکی نیاز دارد و هم به تخت بیمارستانی؛ هم به پزشک متخصص نیاز دارد و هم به پرستار و نیروی انسانی؛ هم به بیمارستان جدید نیاز دارد و هم به منابع مالی برای نگهداری بیمارستان‌های موجود.
در چنین شرایطی، بیمارستان لاکان اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
۴۲۱ تخت جدید می‌تواند بخشی از بار بیمارستان‌های رشت را کاهش دهد؛ اما این پروژه تنها یکی از قطعات پازل درمان گیلان است.
اگر قرار است مردم گیلان برای دریافت خدمات درمانی کمتر به خارج از استان مراجعه کنند، اگر قرار است فشار از روی بیمارستان‌های دولتی برداشته شود و اگر قرار است نظام سلامت استان در شرایط عادی و بحرانی تاب‌آوری بیشتری داشته باشد، افزایش ظرفیت تخت بیمارستانی دیگر یک انتخاب فرعی نیست؛ یک ضرورت زیرساختی است.
اما پس از بیمارستان لاکان، پرسش بزرگ‌تری باقی می‌ماند: برای جبران کل عقب‌ماندگی تخت‌های بیمارستانی گیلان چه برنامه‌ای وجود دارد؟
در مجموع، وضعیت درمانی گیلان نشان می‌دهد که افتتاح بیمارستان لاکان، اگرچه گامی مهم برای افزایش ظرفیت بستری استان است، اما به‌تنهایی پاسخگوی کمبودهای موجود نخواهد بود.
فاصله سرانه تخت استان با میانگین کشوری، کمبود حدود ۲ هزار تخت، جمعیت شناور، افزایش سالمندی و رشد نیازهای درمانی، ضرورت اجرای یک برنامه جامع و چندمرحله‌ای را نشان می‌دهد.
تکمیل بیمارستان لاکان، توسعه بیمارستان‌های شهرستان‌ها، افزایش ظرفیت بیمارستان پیروز و اجرای طرح‌های بزرگ آینده باید همزمان با تأمین تجهیزات، نیروی انسانی و منابع مالی دنبال شود تا زیرساخت درمانی گیلان متناسب با نیاز واقعی جمعیت استان توسعه یابد.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
