امام جمعه شیراز: توسعه هوش مصنوعی بدون پیوست فقهی و حقوقی ممکن نیست

به گزارش گروه استان های خبرگزاری دانشجو، آیت‌الله لطف‌الله دژکام، امام جمعه شیراز، در همایش ملی «هوش مصنوعی با رویکرد پیشگیری از جرم و آسیب‌های اجتماعی؛ فرصت‌ها و چالش‌ها» اظهار کرد: توسعه هوش مصنوعی بدون توجه همزمان به مباحث فقهی و حقوقی می‌تواند پرسش‌های جدی درباره حدود استفاده از داده‌ها، حریم خصوصی و مسئولیت افراد ایجاد کند.

وی تعیین مسئولیت در قبال خسارت‌های ناشی از عملکرد هوش مصنوعی را یکی از مهم‌ترین مسائل حکمرانی این فناوری دانست و گفت اگر استفاده از یک سامانه هوشمند موجب خسارت جانی یا مالی به شخص ثالث شود، باید از قبل مشخص باشد چه فرد یا نهادی مسئول جبران خسارت است.

نماینده ولی‌فقیه در استان فارس افزود: در نظام‌های حقوقی حتی درباره امکان در نظر گرفتن نوعی شخصیت حقوقی برای هوش مصنوعی بحث شده است؛ هرچند از نظر فناوری هنوز تا رسیدن به مرحله‌ای که این سامانه‌ها بتوانند بخش قابل توجهی از اعمال انسان را به‌طور مستقل انجام دهند فاصله وجود دارد.

دژکام تأکید کرد در شرایط فعلی باید نسبت میان «مباشر» و «سبب» در خسارت‌های مرتبط با هوش مصنوعی روشن شود و مشخص باشد مسئولیت خطا بر عهده تولیدکننده فناوری است یا کاربری که آن را در یک فرآیند مشخص به کار گرفته است.

وی همچنین توضیح‌پذیری سامانه‌های هوش مصنوعی را در تعیین مسئولیت مؤثر دانست و گفت هرچه این سامانه‌ها بتوانند دلایل تصمیم‌های خود را شفاف‌تر ارائه کنند، نقش کاربر در بررسی، پذیرش یا رد تصمیم نیز پررنگ‌تر خواهد شد.

امام جمعه شیراز با اشاره به کاربردهای هوش مصنوعی در پیشگیری از جرم و آسیب‌های اجتماعی افزود: شناسایی الگوهای وقوع جرم و افراد در معرض ارتکاب جرم از ظرفیت‌های این فناوری است، اما استفاده از اطلاعات اشخاص در چنین فرآیندهایی نیازمند تعیین دقیق حدود شرعی و قانونی است.

وی با تأکید بر اهمیت حریم خصوصی تصریح کرد صرف امکان دسترسی به اطلاعات، مجوز استفاده از آن نیست و باید مشخص شود در چه شرایطی استفاده از داده‌های افراد ممنوع و در چه مواردی با رعایت ضوابط قانونی و شرعی مجاز است.

دژکام خاطرنشان کرد همان‌گونه که در موضوعاتی مانند شنود ضوابط مشخصی وجود دارد، استفاده از هوش مصنوعی نیز نمی‌تواند بدون چارچوب باشد و فقه و حقوق باید حدود آن را روشن کنند.

وی افزود اگر قرار است حکمرانی اخلاقی در حوزه هوش مصنوعی شکل بگیرد، بخشی از مسائل اخلاقی که قابلیت تبدیل به احکام الزام‌آور دارند نیز باید مورد توجه قرار گیرند؛ چراکه در فرهنگ اسلامی، مسئولیت انسان تنها به قانون محدود نمی‌شود.

امام جمعه شیراز در پایان تأکید کرد بررسی‌های فقهی و حقوقی نباید به بعد از فراگیر شدن فناوری موکول شود و لازم است همزمان با توسعه هوش مصنوعی پیش برود تا این فناوری در خدمت کاهش آسیب‌های اجتماعی و منافع جامعه قرار گیرد.