نگاهی به ناوگان پهپاد‌های کمان ارتش/یک خانواده، چهار ماموریت حیاتی برای آسمان ایران

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو ؛ در دهه‌های اخیر، فناوری پرنده‌های هدایت‌پذیر از دور یا همان پهپادها، به یکی از ارکان اصلی و تعیین‌کننده در صنایع هوافضا و سیستم‌های دفاعی در سراسر جهان تبدیل شده است.

در این میان، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا) با درک صحیح از نیاز‌های نوین در عرصه‌های مراقبت، شناسایی و عملیات‌های هوایی، گام‌های بلندی در جهت بومی‌سازی و توسعه این فناوری برداشته است. یکی از برجسته‌ترین و موفق‌ترین پروژه‌های ارتش در این زمینه، طراحی و تولید خانواده پهپاد‌های کمان است.

این خانواده پهپادی که نام خود را از نماد‌های تاریخی و عملیات‌های غرورآفرین نیروی هوایی وام گرفته است، شامل مدل‌های متنوعی از جمله کمان ۱۲، کمان ۲۲، کمان ۱۹ و کمان ۹۹ می‌شود.

هر یک از این پرنده‌های بدون سرنشین با هدف‌گذاری دقیق و برای انجام ماموریت‌های کاملاً تخصصی طراحی شده‌اند و در کنار یکدیگر، یک شبکه دفاعی و عملیاتی یکپارچه و قدرتمند را تشکیل می‌دهند. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر و معرفی قابلیت‌های منحصر‌به‌فرد هر یک از اعضای این خانواده پهپادی خواهیم پرداخت.

کمان ۱۲، نقطه آغاز یک تحول بزرگ

پهپاد کمان ۱۲ را می‌توان یکی از پایه‌گذاران اصلی و پرنده‌های پیشگام در خانواده کمان دانست. این پرنده بدون سرنشین که نشان‌دهنده بلوغ مهندسی هوانوردی در نیروی هوایی ارتش بود، با تمرکز بر ماموریت‌های چندمنظوره شامل شناسایی، مراقبت و عملیات‌های نقطه‌زن طراحی شده است. از منظر مشخصات فنی و آیرودینامیکی، این پهپاد قادر است با سرعتی در حدود ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت در آسمان به پرواز درآید. شعاع عملیاتی این پرنده ۱۰۰۰ کیلومتر عنوان شده است که در صورت انجام ماموریت‌های یک‌طرفه، این برد به ۲۰۰۰ کیلومتر نیز می‌رسد.

یکی از ویژگی‌های بارز کمان ۱۲، استفاده از مواد پیشرفته در ساخت بدنه آن است که موجب کاهش وزن پرنده و در نتیجه افزایش بازدهی و مداومت پروازی آن شده است. این پهپاد با توانایی حمل محموله‌های اپتیکی و همچنین موشک‌های نقطه‌زن، به یک ابزار کارآمد برای پایش مرز‌ها و پاسخ سریع به نیاز‌های اطلاعاتی تبدیل شده است و راه را برای ساخت مدل‌های بزرگتر هموار کرد.

کمان ۲۲، غول پهن‌پیکر و استراتژیک ارتش

با افزایش نیاز به مداومت پروازی بالاتر و توان حمل تجهیزات سنگین‌تر، متخصصان ارتش نسخه ارتقا یافته و بسیار بزرگتر این خانواده یعنی کمان ۲۲ را توسعه دادند. کمان ۲۲ به عنوان نخستین پهپاد پهن‌پیکر ارتش جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌شود و یک جهش استراتژیک در برنامه پهپادی کشور به شمار می‌رود.

این پرنده غول‌پیکر با ابعاد بزرگتر و طراحی پیشرفته‌تر، برای ماموریت‌های سنگین و دوربرد توسعه یافته است. مداومت پروازی کمان ۲۲ بیش از ۲۴ ساعت است که به آن اجازه می‌دهد برای یک شبانه‌روز کامل بدون نیاز به بازگشت به پایگاه، در آسمان به گشت‌زنی و پایش مناطق وسیع بپردازد.

این پهپاد توانایی حمل تا ۳۰۰ کیلوگرم انواع محموله‌های رزمی، شناسایی و جنگ الکترونیک را دارد. تجهیز به تسلیحات هوشمند، بمب‌های هدایت‌شونده لیزری و غلاف‌های پیشرفته جنگال (جنگ الکترونیک)، کمان ۲۲ را به یک پلتفرم چندمنظوره تبدیل کرده است که می‌تواند نقش یک ایستگاه راداری و رزمی پرنده را ایفا کند.

کمان ۱۹، طراحی ساده در عین تخصص در جنگ الکترونیک

در نبرد‌های مدرن امروزی، تسلط بر امواج الکترومغناطیسی و سیستم‌های ارتباطی نقشی حیاتی ایفا می‌کند. پهپاد کمان ۱۹ دقیقاً با همین رویکرد و برای پاسخ به نیاز‌های پیچیده جنگ‌های نوین طراحی شده است. این پرنده، برخلاف مدل‌های ۱۲ و ۲۲ که تمرکز زیادی بر عملیات رزمی دارند، یک پهپاد کاملاً تخصصی در حوزه جنگ الکترونیک است.

ماموریت اصلی کمان ۱۹، ایجاد اخلال هواپایه در سیستم‌های راداری، شنود سیگنالی، جمع‌آوری اطلاعات و از کار انداختن شبکه‌های پدافندی است. با استفاده از این پهپاد، نیروی هوایی می‌تواند پیش از ورود سایر پرنده‌ها به منطقه، سیستم‌های دفاعی و ارتباطی رقیب را مختل کند.

 طراحی کمان ۱۹ به گونه‌ای است که بتواند با استفاده از تجهیزات پیشرفته اویونیکی، چتری از اختلالات الکترونیکی را بر فراز منطقه عملیاتی ایجاد کند که این امر نشان‌دهنده نگاه آینده‌نگرانه در طراحی پهپاد‌های بومی است. لازم به ذکر است طراحی کمان ۱۹ بسیار ساده است تا در مقیاس وسیع تری با سرعت بالاتری تولید صورت بگیرد.

کمان ۹۹؛ پرنده دقیق و انهدامی

چهارمین عضو مهم این خانواده، پهپاد کمان ۹۹ است که نام آن یادآور یکی از بزرگترین و پرافتخارترین عملیات‌های هوایی تاریخ ایران یعنی عملیات کمان ۹۹ است. این پهپاد از نظر کلاس کاری تفاوت بنیادینی با سه مدل قبلی دارد. کمان ۹۹ در دسته پهپاد‌های انهدامی، پرسه زن یا اصطلاحاً انتحاری قرار می‌گیرد.

پرنده‌های این کلاس برای نشستن دوباره روی باند طراحی نشده‌اند، بلکه خود به عنوان یک پرتابه هوشمند عمل می‌کنند. ماموریت این پهپاد، گشت‌زنی در آسمان تا زمان یافتن هدف و سپس شیرجه به سمت آن و انهدام مستقیم با استفاده از کلاهک تعبیه شده در بدنه است. این نوع پهپاد‌ها به دلیل هزینه تولید پایین‌تر و دقت بسیار بالا در اصابت به اهداف، به ابزاری بسیار موثر تبدیل شده‌اند و ناوگان پهپادی ارتش را تکمیل می‌کنند.

آینده خانواده کمان در آسمان ایران

خانواده پهپاد‌های کمان، نمادی روشن از سیر تکاملی صنعت هوایی در ارتش جمهوری اسلامی ایران است. تنوع چشمگیر در طراحی این پرنده‌ها نشان می‌دهد که استراتژی توسعه ناوگان بدون سرنشین تنها بر یک جنبه خاص متمرکز نبوده است.

از شناسایی تاکتیکی در کمان ۱۲، تا عملیات‌های سنگین در کمان ۲۲، تخصص جنگ الکترونیک در کمان ۱۹ و حملات دقیق در کمان ۹۹، همگی نشان‌دهنده یک پازل تکمیل‌شده برای پوشش تمام نیاز‌های هوایی است.

 این دستاورد‌ها نشان می‌دهد که با تکیه بر دانش بومی و مهندسی داخلی، می‌توان مرز‌های فناوری هوانوردی را گسترش داد و جایگاهی تثبیت‌شده در عرصه پهپادی به دست آورد. مسیر توسعه خانواده کمان قطعاً در آینده با فناوری‌های پیشرفته‌تری همچون هوش مصنوعی پربارتر خواهد شد.