کرسی آزاداندیشی؛ كلاسی تحقیقاتی برای مدیران فرهنگی

گروه  فرهنگي «خبرگزاری دانشجو»-سینا سنجری؛ کرسی های آزاد اندیشی به عنوان یکی از تازه ترین کارهای فرهنگی، امروز در حال جا باز کردن در برنامه ی نهادهای فرهنگی – آموزشی دانشگاه است ولی از آنجایی که متولیان امر فرهنگ تجربه ای را در برگزار کردن این نوع فعالیت فرهنگی نداشتند و هم چنین در ابتدای اجرای این طرح هستند، مسلما با ضعف ها و موانعی مواجه خواهند شد که بررسی این مشکلات و موانع، در پیشبرد و اجرای موفق این طرح تسریع ایجاد خواهد کرد.

 

در ابتدا اگر محسنات این طرح فرهنگی را برشمریم، می توانیم از این طریق موانع را برطرف کرده و بر طبق آن برنامه ریزی های خود را اصلاح کنیم. بر این اساس با توجه به تجربه های شخصی نگارنده در برگزاری کرسی های آزاد اندیشی به نکات زیر اشاره می کنم:

 

1- رهبر انقلاب اصلی ترین محسنه این طرح را اینگونه معرفی کرد که در کرسی آزاد اندیشی «حق خود را نمایان خواهد ساخت».

 

این امر در صورتی محقق خواهد شد که فضای خاکم بر این جلسات عقلانی و علمی شود و این امر نیز میسر نمی شود تا زمانی که عرصه داخلی دانشگاه به این سوی (فضای عقلانی و علمی) حرکت کند.

 

اگر دانشجو در دانشگاه ترک وجوه هیجانی و احساسی را آموزش نبیند و عادت بر علمی، استنادی، و عقلانی اندیشیدن و سخن راندن را نداشته باشد، «حق»، خود را با برگزاری حتی هزاران جلسه ی کرسی هم نمایان نخواهد کرد.

 

در واقع کرسی آزاد اندیشی بدون در نظر گرفتن موضوع مورد بحث در آن، جایگاهی است برای تمرینِ درست و متقن صحبت کردن و احساسات را از کلام و تفکر خود حذف کردن.

 

چرا که یکی از معضلات موجود در فضای سیاسی و اجتماعی کشور، وارد ساختن هیجانات کاذب، زود گذر و حاشیه سازی است، که فی الواقع نتیجه آن ایجاد سر در گمی و شبهه در افکار بخشی از توده عام و خاص جامعه شده است.

 

2- یکی دیگر از محسنات این طرح، کشف و شناسایی خلاء های فکری دانشجویان برای برنامه ریزان و مدیران فرهنگی است که متاسفانه تا به حال توجهی به این موضع نشده است.

 

اگر نگاهی به فعالیت های فرهنگی در داخل دانشگاه بیندازیم به این مهم دست خواهیم یافت که بسیاری از فعالیت های فرهنگی، مطابق با دغذغه های فکری و روانی دانشجویان نیست و در واقع می توان گفت گاهی اوقات مخاطبان فرهنگی ما تنها بخش کوچکی از دانشجویان هستند نه اقشار مختلف دانشجو با افکار و عقاید مختلف.

 

به عنوان مثال ما، هیئت های مذهبی دانشگاه را با عضوگیری و برپایی سخنرانی های مذهبی و مراسم دعا و غیره تحکیم می بخشیم، نمایشگاه عکس در رابطه با بیداری اسلامی می گذاریم و یا تجمع های اعتراض آمیز جلوی یکی از سفارت خانه های اروپایی بر پا می کنیم، در صورتی که ممکن است دغدغه های بسیاری از دانشجویان مسائلی همچون رابطه با جنس مخالف و ازدواج و یا مسائل اقتصادی و معیشتی و یا حتی مسائل بنیادین معرفتی و اعتقادی باشد که ما از آنها غافل شده ایم.

 

معمولا کرسی های آزاد اندیشی در حین برگزاری تبدیل به جلسه پرسش و پاسخ از سخنرانان و ایده پردازان می شود که از طریق همین پرسش ها و صد البته از طریق ایده پردازی های شرکت کنندگان می توان جایِ خالی های فکری دانشجویان را کشف کرد و بر اساس آن برنامه ریزی بعمل آورد.

 

امروز اگر به دغدغه های فکری دانشجو پاسخ داده نشود، هیچ گونه کار فرهنگی برای توده دانشجو منشاء اثر نخواهد بود چرا که جای بسی تاسف است که در واقعیت امر نیز عمده کارهای فرهنگی آنطور که انتظار می رود موثر واقع نمی افتد.

 

بنابراین کرسی آزاد اندیشی کلاسی است تحقیقاتی برای طرح ریزان و مدیران فرهنگی دانشگاه و حتی کشور.

 

3-یکی از ضعف های موجود در جلسه های کرسی آزاد اندیشی را می توان استقبال کم دانشجویان از این جلسه دانست که عواملی همچون ترس، بی تفاوتی، دلسردی و سطح پایین علمی و مطالعاتی را می توان برای آن ذکر کرد.تا قبل از این شاید یکی از موانع موجود برای برگزار کنندگان این جلسه عدم حمایت مسئولین دانشگاه بود ولی امروز متولیان برگزاری این جلسه اگر واقعا اصرار بر برگزاری این جلسات را داشته باشند، این مانع جزئی(عدم حمایت مسئولین) را می توانند برطرف سازند ولی نکته اینجاست که اگر دانشجو از این طرح استقبال کمی کند باعث دلسردی برگزار کنندگان این جلسات می شود که این امر می تواند در جای خود یکی از موانع بزرگ باشد.

 

حال اگر پایین بودن سطح استقبال را بررسی کنیم شاید عامل بی تفاوتی و سطح پایین علمی و مطالعاتی از بزرگترین عوامل تاثیر گذار باشد، در صورتی که پاره ای از دانشجویان در ظاهر علت شرکت نکردن در این جلست را تنها ترسِ ازصحبت کردن عنوان می کنند، ولی به اعتقاد نگارنده عامل ترس شاید در پایین بودن سطح استقبال موثر باشد ولی سهم کوچکی را داراست، چراکه دانشجویان ما از جمله نترس ترین افراد جامعه هستند و در واقع بیان عامل ترس برای شرکت نکردن در این جلسات، سرپوشی برای دو عامل دیگر(سطح پایین علمی و مطالعاتی و بی تفاوتی) است.

 

به هر روی برای عبور و برطرف ساختن این عوامل راهکارهای بسیاری را می توان مطرح کرد که در قالب این نوشتار نمی گنجد، ولی به عنوان نمونه؛ برای بالا بردن سطح علمی و مطالعاتی و ایجاد قدرت بحث در آنها بایستی بوسیله فعالیت های فرهنگی تکمیلی مانند برپایی نمایشگاه های دائمی کتاب (البته با دوری جستن از کتاب های زرد)، گسترش اندیشه های اندیشمندان در قالب جزوه، نشریات و سخنرانی ها، ایجاد فضای مباحثه در کلاس های درس که با همکاری اساتید و گروه های آموزشی میسر می شود و غیره، روح مطالعه و قدرت علمی آنها را تقویت کرد.و یا برای برطرف ساختن بهانه ای به نام ترس از ورود و دخالت حراست و کمیته انضباطی در روند برگزاری این جلسه جلوگیری بعمل آورد.

 

به هر روی اگر برای بهتر برگزار شدن کرسی های آزاد اندیشی عمیقا و از روی تدبیر برنامه ریزی نکنیم و سر و ته این کار فرهنگی را هم مانند دیگر کارهای فرهنگی با یک گزارش کار به هم آوریم و تنها روی تبلیغات رسانه ای آن سرمایه گذاری کنیم، نه تنها در اطاعت از فرمان رهبری کوتاهی ورزیده ایم بلکه هیچ خدمتی نیز به دانشجویان و جوانان مملکت نکردیم.