كوير؛ كلاس ماندگار استاد كردواني

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ پرفسور پرويز كردواني متولد ۱۳۱۰ در روستای مندولک گرمسار، جغرافی‌دان ایرانی است که آثار بسياري در زمينه جغرافيا و به خصوص علم كوير دارد و همين امر سبب شده وي به عنوان پدر كوير شناسي ايران به چهره ماندگار كشور بدل شود.

 

وي تحصيلات ابتدايي خود را در دبستان داراب ريكان و دوره متوسطه را در آفتاب گرمسار گذراند ولي با سفر به تهران ديپلمش را از مدرسه فرانسوي‌ها كه امروز به نام دبيرستان رازي موسوم است، گرفت.

 

كردواني پس از پايان تحصيلات متوسطه براي ادامه تحصيل به آلمان رفت و موفق به كسب مدرك دكتراي رشته عمران كوير شد.

 

 

پرفسور كردواني در سال 1966 براي انجام پروژه پايان تحصيلي‌اش يك تن از خاك‌هاي كويري ايران را به آلمان ‌برد و با كسب رتبه نخست در ميان تمام دانشجويان اين رشته موفق به دريافت مدرك دكترا شد.

 

اين كار وي مورد تشويق مقاماتي در آلمان و ايران نيز قرار گرفت. كردواني پس از بازگشت به ايران به عنوان نخستين عضو هيئت علمي دانشكده جديدالتاسيس كشاورزي اروميه استخدام شد و پس از 2 سال تدريس در اين دانشكده در سال 1347 به گروه آموزشي جغرافياي دانشگاه تهران انتقال يافت.

 

 

علم بسيار كردواني در كويرشناسي او را به عنوان پدر كوير ايران معرفي كرد زيرا وي مطالعات ميداني بسياري بر روي مناطق كويري ايران دارد.

 

وي به اكتشافات منحصر به فردي در ارتباط با جغرافياي طبيعي بيابان لوت ايران دست يافته و وجود گرم‌ترين نقطه كره زمين در بيابان لوت ايران را اثبات كرده است.

 

كردواني به همراه دكتر ستوني كه در آن زمان رئيس موسسه جغرافياي دانشگاه تهران بود تحقيقات ميداني بيابان لوت را انجام داده و اين ادعا را اثبات كرد.

 

 

از جمله ديدگاه‌هاي هميشگي پرويز كردواني مي‌توان از «ضرورت احياي فناوري‌هاي سنتي كشاورزي و مديريت منابع آب در ايران» نام برد.

 

او حفظ، احيا و گسترش فناوري قنات را ضروري مي‌داند به طوري كه اين نظر او به عنوان راهي براي توسعه مناطق خشك جهان و كاهش اثرات خشكسالي در مناطقي همچون صحرا و شرق آفريقا در سال‌هاي اخير به شدت مورد توجه سازمان ملل قرار گرفته است.

 

وي در سال 54 رئيس مركز تحقيقات مناطق كويري و بياباني ايران را راه اندازي كرد و تا سال 58 رياست آن را بر عهده داشت. اظهار نظرهای موثر درباره طرح های ملی بزرگ کشور از جمله طرح تغییر آب و هوای مناطق خشک داخلی ایران از طریق شکافتن کوه البرز، طرح ایجاد دریاچه در مناطق کویری و بیابانی، طرح ایجاد آبراه کشتی رو بین دریای خزر و خلیج فارس و طرح ایرانرود و ایجاد باران مصنوعی در نواحی بیابانی نيز از جمله كارهاي استاد است كه بسيار مورد توجه كارشناسان بين المللي قرار گرفت.

 

 

دكتر كردواني در يكي از تحقيقات خود به همراه یکی از همکارانش در گروه آموزشی جغرافیا به طور تصادفي یکی از با ارزشترین آثار باستانی کشور در حاشیه غربی بیابان لوت (شهر خبیص) با قدمت 3500 سال را كشف كرد.

 

وي تا کنون بيش از 11000 آزمایش نيز بر روی آب و خاک انجام داده است.

 

كردواني چهره ماندگاري است كه تاليفات ماندگاري دارد. استاد كردواني مولف بيش از 22 جلد كتاب و ده‌ها مقاله علمي به زبان‌هاي فارسي، انگليسي و آلماني و سخنراني‌هاي متعدد در مجامع علمي داخلي و خارجي است.

 

کتاب های تحقیقاتی «نمونه هایی از خاک های لوت رنگی احمد شبکه آب های روان دشت لوت با همکاری فرج الله محمودی»، «شهداد تا ده معلم: خاک، آب، پوشش گیاهی و اوضاع کشاورزی»، «مطالعاتی درباره اثرهای انسان و عوامل طبیعی در پیشروی بیابان لوت»، «بررسی مسایل اقتصادی روستایی منطقه بیابانی شرق کاشان (روستاهای منظومه ی بوزید آباد) با همکاری ذبیح الله کرمی خواجه»، «کویر (نمکزار) بزرگ مرکزی ایران و مناطق همجوار آن» و کتاب های آموزشی و دانشگاهی «خاک و محیط زیست مناطق خشک (جلد اول)»، مناطق خشک (جلد دوم)، «نگاهی به اوضاع بعضی از جمهوری های شوروی سابق و دیگر کشورهای سوسیالیستی و ترکیه ژئوهیدرولوژی مسائل و منابع آب در ایران (جلد اول)»، «مسائل و منابع آب در ایران (جلد دوم)، «اکوسیستم های طبیعی (جلد اول)، «اکوسیستم های طبیعی (جلد دوم) و«اکوسیستم های آبی ایران» از تاليفات پرفسور كردواني است.

 

وي مطالعات ميداني در مناطق كويري و بياباني ايران و راهنمايي بيش از 450 پايان‌نامه فوق‌ليسانس و 21رساله دكترا را نيز انجام داده است.

 

وي در سال هاي 78 و 80 استاد نمونه دانشگاه تهران بوده و جايزه «مهرگان علم» را به‌دليل تاليف بهترين كتاب سال در زمينه محيط‌زيست از آن خود كرده است.

 

پنج سال تحقیق در بیابان لوت ایران، احراز رتبه دوم در طرح کارآیی علمی از بین 1367 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران و موسسات وابسته در سال تحصیلی 76-1375، انتخاب بعنوان شخصیت بر جسته و از مفاخر استان سمنان، احراز سه پایه ترفیع استادی در یک سال، دریافت جایزه کتاب برتر استان سمنان، برنده جایزه مهرگان علم، دریافت لوح تقدیر به عنوان اهدا کننده نمونه کتاب در سطح استان سمنان، احراز رتبه 29 استادی در سال 1382، انتخاب چهره ماندگار علمی کشور در سال 84، انتشار یک قطعه تمبر پستی با نام و تصویر وی، انتخاب به عنوان پژوهشگر نمونه بازنشسته کشور در 28 آذر 1385 و افتخارات بسيار ديگري از استاد كردواني وجود دارد.

 

دکتر کردوانی مقالات و سخنرانی ها و یافته های بسیاری اعم از منابع طبیعی، جاذبه های گردشگری، تحقیق های پیرامون کوه ها، رودها، دشت ها، جنگل ها، دریاچه ها، چشمه ها، آبشارها، بیابان ها و تنوع گونه های گیاهی، جانوری، میوه ها و انواع انرژی های ایران انجام داده که اين ها تنها گوشه اي از سرزمين علم اوست.

 

ویژه نامه ای با عنوان (آموزگار کویر) ویژه دکتر پرویز کردوانی به کوشش آقایان رضایی و رضوی نژاد در 32 صفحه گرداوری و تنظیم که در سال 1387 به چاپ رسید.

 

این ویژه نامه به شرح حال زندگی استاد فرهیخته در ابعاد مختلف پرداخته است.