طراح و معمار مسجد جامع قزوین، معمار مسجد جامع دهلی است

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از قزوین، روز گذشته دکتر محمدرضا پور جعفر، استاد معماری دانشگاه تربیت مدرس هم زمان با هفته پژوهش در سالن آمفی تئاتر علامه رفیعی دانشگاه آزاد قزوین در همایشی با عنوان «تجربیات معماری و شهری هند»  با اشاره به تمدن کشور هند و سیر تاریخی معماری شبه قاره هند از گذشته تا دوران معاصر اظهار داشت: با بررسی معماری شبه قاره هند، شاهد پیچیدگی های خاص و سابقه ای 7 هزار ساله  آن هستیم.
 

وی افزود: در معماری کهن هند، ساختمان ها اکثراً دو طبقه و متاثر از تمدن «شهر سوخته» ایران است زیرا با اکتشافات اخیر در «شهر سوخته» مشخص شده لباس زنان این منطقه از جنس کتان و شبیه ساری حریری است که امروزه زنان هندی از این پوشش استفاده می کنند.

استاد دانشگاه تربیت مدرس به ورودی آریایی ها و تخریب تمدن «هاراپایی» در هند و تاثیراتی که در طبقه بندی اجتماعی هند ایجاد کرد اشاره داشت و افزود: معرفی باورها و اعتقادات دینی جدید تا آغاز دوران طبقه بندی اجتماعی شامل طبقه بندی کاشتاریکا (سرداران جنگجوی آریایی) برهمائیان، صنعت گران، کشاورزان و بردگان ( هاراپایی) از تاثیرات ورود آریایی ها در اقوام گذشته هند است.

پور جعفر سپس به تشریح معماری هند در زمان هندوئیسم پرداخت و گفت: در این دوران موقعیت شهر در هندوستان شامل وجود معابد بسیاروپرستش خدایان متعدد بوده است. البته روشنفکرانی همچون راد اکریشنا معتقدند که همه خدایان خود را متجلی و شینر می دانند و از دلایل قابل ملاحظه این اظهار نظر توجه به سرود ودایی که سراسر نشان از یکتا پرستی است، دارد و بازتاب این مفهوم در شعری از حافظ است.

وی ظهور بودا را مرحله دیگر از معماری در هند دانست و یادآور شد: پس از مرگ بودا، معابد بودا طراحی و ساخته شد که به دوره معماری بدون شمایل بودا، نیمه شمایل (جای پا و تخت) بودا و دوره ساخت و نشان دادن شمایل بودا در معابد بود که مهم ترین اثر این دوران در مجسمه های عظیم دوره بامیان در افغانستان تجلی پیدا کرد. البته در این دوره که هم زمان با دوره معماری هخامنشی است تاثیرمعماری ایرانی بر سلسله موریایی هند به چشم می خورد.

استاد دانشگاه تربیت مدرس همچنین دوره معماری هند در دوره اسلامی را از شکوفاترین دوران تاریخ معماری در هند دانست و گفت: تاثیرمعماری ایرانی- اسلامی در هند از مهم ترین و شکوفاترین دوران تاریخی معماری در کشور هند است که این امر برگرفته از دین اسلام و فرهنگ ایرانی است و از مهم ترین آثار این دوران می توان به تاج محل، قلعه فتحی پور سیگری، آگرا و مسجد جامع دهلی اشاره کرد و نکته جالب این است که معمار و سازنده مسجد جامع دهلی هم زمان طراح و معمار مسجد جامع کبیر قزوین نیز هست.

پور جعفر در ادامه به مبانی طراحی و استفاده  از آن در نمونه هایی از آثار معماری ایران و هند اشاره کرد و گفت: موقعیت ها، طراحی پلان، ابعاد طراحی شهری، معماری منظر، عناصر طرح در بناهای مجموعه، استواری و ایستایی، طراحی نمادهای بیرون و داخل بنا، تکنیک ساخت نورپردازی، استفاده از رنگ، مصالح و توجه به زیبایی از نتایجی است که از مقایسه اصول و مبانی طراحی برخی از مجموعه ها در ایران و مجموعه معماری در شبه قاره هند به دست می آید .

وی معماری چندیگر (چاندیگار) را سبک جدید معماری در دوران معاصر هند دانست و گفت: دراین دوران جواهر نعل نهرو با همکاری کوربرزیه معمار مطرح اروپایی سبک جدیدی در دوران معماری معاصر در شهرهای هند بنا کرد.

 

استاد دانشگاه تربیت مدرس گفت: البته کوربرزیه با دست کاری کردن و افراط در به کاربردن بتن، دیوار کشی بین مردم و سازه ها، عدم وجود نور طبیعی و رنگ، سازه هایی را طراحی و بنا کرد که با فرهنگ مردم هند تناسبی نداشت؛ ساختمان مجلس، دیوان عالی، موزه ملی، کاخ دولتی، کتابخانه، مجموعه اداری از مهم ترین بناهای مهم این سبک در هند است.
 

پور جعفر در پایان گفت: با بررسی تاریخ هند تاثیرمعماری ایران در این کشور مشهود است وتا قبل از استعمار هند توسط انگلیسی ها، معماری، زبان و فرهنگ هند متاثر از ایران بوده است.