دويدن و نرسيدن؛ قصه تكراري نسبت استاد به دانشجو!

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ نسبت استاد به دانشجو يكي از شاخص هاي مهم در بررسي كيفيت آموزشي هر كشوري به شمار مي رود، اما با توجه به آمارها و اذعان برخي از كارشناسان و استادان، دانشگاه هاي كشور همواره با كمبود اعضاي هيئت علمي مواجه هستند.

 

آمارها نشان مي دهد كه در حال حاضر 51 هزار و 600 عضو هيئت علمي در دانشگاه هاي كشور مشغول به فعاليت و تدريس هستند كه طي برنامه ريزي هاي انجام شده بايد حدود 50 هزار عضو هيئت علمي جديد در دانشگاه جذب شوند تا استانداردهاي مربوط به تعداد استادان به دانشجويان در كشور به ايده آل نزديك شود.

طبق آمارهاي موجود، گروه آموزشي علوم انساني 19 هزار و 500 نفر، گروه آموزشي علوم پايه 10 هزار نفر، گروه آموزشي فني و مهندسي 13 هزار و 450 نفر، گروه آموزشي هنر 2574 نفر و گروه آموزشي كشاورزي و دامپزشكي5344 نفر عضو هيئت علمي دارد كه بر اساس اعلام مديركل نظارت و ارزيابي آموزش عالي، با توجه به ميزان اعضاي هيئت علمي در دانشگاه هاي مختلف كشور همچنان نسبت استاد به دانشجو در گروه هاي مختلف آموزشي با كمبود مواجه است.

 

دكتر سيد صدرالدين شريعتي، رئيس دانشگاه علامه طباطبايي نيز با اذعان به نبود استانداردهاي لازم در نسبت استاد به دانشجو در رشته هاي علوم انساني تاكيد مي كند: اين دانشگاه براي رفع مشكل نسبت استاندارد استاد به دانشجو بايد 600 تا 650 استاد جديد جذب كند.

 

وي مي افزايد: در حال حاضر دانشگاه علامه طباطبايي براي رفع مشكل كمبود استاد از استادان مدعو در اين دانشگاه استفاده مي كند، اما براي رفع كامل اين مشكل لازم است استادان مجرب جذب شوند.

رئيس دانشگاه علامه طباطبايي بيان داشت: در مجموع، رشته هاي علوم انساني با كمبود اعضاي هيئت علمي مواجه هستند و بايد جذب استادان مجرب در دانشگاه هاي علوم انساني مورد توجه قرار گيرد.

 

شريعتي تصريح كرد: در حال حاضر رشته هاي علوم انساني استانداردهاي لازم نسبت استاد به دانشجو را ندارند و بايد در نوبت هاي مختلف جذب سراسري اعضاي هيئت علمي، استادان مجرب در اين حوزه جذب شوند.

 

اين در حالي است كه مديركل نظارت و ارزيابي آموزش عالي نيز بر اين نكته تاكيد دارد كه گروه هاي آموزشي دانشگاهي كشور با كمبود اعضاي هيئت علمي مواجه هستند كه اين كمبود شامل گروه علوم انساني نيز مي شود.

 

 

برخي از كارشناسان معتقدند كه وضعيت نسبت استاد به دانشجو در رشته هاي علوم انساني آن چنان با مشكل روبرو نيست، بلكه مشكل اساسي اين است كه استادان حوزه علوم انساني بيشتر زمان خود را به حق التدريس اختصاص مي دهند كه اين امر باعث شده استادان نتوانند زمان كافي براي دانشجويان داشته باشند و اين نكته عامل محسوس تر شدن كمبود استادان شده است.

 

دكتر قرايي مقدم، استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تربيت‌معلم تهران با بيان اينكه دانشگاه‌هاي كشور از نظر كميت در زمينه تعداد استادان حوزه علوم‌انساني با مشكل روبرو نيستند، مي گويد: مشكل استادان در حوزه علوم‌انساني و ديگر حوزه‌ها حق‌التدريسي بودن آنها در دانشگاه‌هاي آزاد، پيام‌نور و موسسات غيرانتفاعي است.

 

وي تصريح مي كند: زماني كه صحبت از «تمام وقتي» استادان مي شود بايد اين موضوع به معناي واقعي مدنظر قرار گيرد؛ اين در حالي است كه استادان دانشگاه هاي كشور بيشتر توان خود را براي تدريس به صورت حق التدريسي در دانشگاه هاي آزاد، پيام نور و موسسات غيرانتفاعي مي گذرانند.
 
استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تربيت‌معلم تهران وضعيت نسبت استاد به دانشجو در حوزه علوم انساني را رو به تعادل عنوان كرده و مي افزايد: به لحاظ كمي مشكل زيادي در تعداد استادان رشته هاي علوم انساني وجود ندارد، بلكه مشكل اساتيد حق التدريسي بودن آنهاست كه بر كيفيت تدريس ضربه مي زند.
 
قرايي مقدم بيان مي دارد: برخي از استادان، وقت خود را صرف تدريس در ديگر دانشگاه ها مي كنند كه اين امر باعث مي شود تا آنها حوصله لازم براي پاسخگويي به دانشجويان را نداشته باشند.

 

وي مي گويد: استادان به دليل مشغله اي كه دارند، نمي توانند به تحقيق، پژوهش، نگارش كتاب و پاسخگويي به دانشجو بپردازند.

 

با توجه به تاكيدات مقام معظم رهبري بر اهميت رشته هاي علوم انساني لازم است توجه به كمبود اعضاي هيئت علمي در دانشگاه هاي كشور از سوي وزارت علوم مورد تاكيد قرار گيرد تا سريع تر مطالبه رهبري در خصوص اهميت رشته هاي علوم انساني پيگيري شود.

 

 

از ديگر مشكلات در خصوص بهم خوردن نسبت استاد به دانشجو مي توان به افزايش بي رويه پذيرش دانشجو در دانشگاه هاي كشور اشاره كرد كه اين نكته باعث شده سيل عظيم دانشجويان وارد دانشگاه شوند و دانشگاه ها نتوانند بر اساس اين سيل عظيم، عضو هيئت علمي مورد نياز خود را جذب كنند.

 

نسبت استاندارد تعداد استاد به دانشجو در حوزه فني و مهندسي تقريباً بايد 1 به 10 باشد؛ اين در حالي است كه اين نسبت همچنان در دانشگاه هاي كشور مغفول مانده و پذيرش بيش از حد دانشجو نمي گذارد كه دانشگاه ها بتوانند مطابق با استانداردها عضو هيئت علمي جذب كنند.

 

دكتر فرهاد گلستاني فرد، عضو هيئت علمي دانشگاه علم و صنعت با بيان اينكه پذيرش بي‌رويه دانشجويان در دانشگاه‌ها موجب بهم خوردن تعادل نسبت استاد به دانشجو مي‌شود، مي گويد: دليل كمبود اعضاي هيئت علمي در دانشگاه‌هاي كشور، پذيرش بي‌رويه دانشجو در مقاطع مختلف است.

 

وي مي افزايد: نسبت استاد به دانشجو در حوزه فني و مهندسي حدود 1 به 10 است؛ اين در حالي است كه نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه هاي فني و مهندسي كشور بسيار بالاتر از اين نرم مي باشد و دليل آن پذيرش بي رويه دانشجو در دانشگاه هاي كشور است.

 

عضو هيئت علمي دانشگاه علم و صنعت بيان مي دارد: افزايش تعداد دانشجويان در دانشگاه هاي فني و مهندسي زمينه اي را فراهم كرده كه استادان نمي توانند رسالت اصلي دانشگاه كه تحقيقات و آموزش در كنار هم است را به طور كامل انجام دهند كه اين امر دانشگاه ها را به دبيرستان هاي بزرگ تبديل كرده است.

 

گلستاني فرد اضافه مي كند: استادان دانشگاه هاي خارجي تنها يك يا دو درس در هر ترم تحصيلي دارند و مابقي ساعات كاري خود را به تحقيق و پژوهش اختصاص مي دهند؛ اين در حالي است كه استادان دانشگاه هاي ما به دليل جمعيت زياد دانشجويي مجبورند چهار تا پنج درس را براي تدريس در هر ترم داشته باشند كه اين امر موجب مي شود امر پژوهش در دانشگاه ها كمرنگ شود.

 

وي بيان مي دارد: همچنين تعداد زياد دروسي كه استادان دانشگاهي بايد براي هر ترم ارائه دهند موجب شده كه آنها وقت كافي براي روند تهيه رساله دانشجويان نداشته باشند و كيفيت رساله دانشجويان كاهش يابد.

 

پارسا مقدم، رئيس دانشكده مهندسي برق و كامپيوتر دانشگاه تربيت مدرس با بيان اينكه وضعيت تعداد استاد به دانشجو در رشته‌هاي فني مطلوب است، مي گويد: در حال حاضر نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه‌هاي دولتي مطلوب تر از نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه‌هاي غيردولتي است.

وي ظرفيت پذيرش دانشجو در دانشگاه هاي دولتي در حوزه هاي تخصصي، بخصوص حوزه هاي فني و مهندسي را بسيار كمتر از دانشگاه هاي غير دولتي دانست كه بر اين اساس مي توان گفت، نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه هاي دولتي مطلوب تر از نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه هاي غير دولتي است.

رئيس دانشكده مهندسي برق و كامپيوتر دانشگاه تربيت مدرس افزود: همچنين نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه هاي دولتي در حوزه هاي تخصصي فني و مهندسي در مقاطع ارشد و دكتري به برخي از استانداردها نزديك تر است؛ زيرا دانشگاه هاي دولتي بر اساس ظرفيت استادان و زيرساخت هاي لازم به پذيرش دانشجو اقدام مي كنند.
 

 

دكتر اقبال شاكري، عضو هيئت علمي دانشگاه صنعتي اميركبير با اشاره به اينكه وضعيت نسبت استاد به دانشجو در رشته‌هاي فني و مهندسي به وضعيت نرمال نزديك شده است، اما با استانداردها فاصله دارد، مي گويد: جذب استادان پژوهش‌محور مشكل نسبت استاد به دانشجو را در دانشگاه‌هاي كشور رفع مي‌كند.

 

وي  مي افزايد: طي 10 سال اخير وضعيت نسبت استاد به دانشجو به نرمال نزديك شده است، اما همچنان دانشگاه هاي كشور با استانداردها فاصله دارند.

 

عضو هيئت علمي دانشگاه صنعتي اميركبير تصريح مي كند: در صورتي كه وضعيت نسبت استاد به دانشجو به حد استاندارد نرسد، استادان دانشگاهي نمي توانند وقت لازم را براي شركت در پروژه هاي پژوهشي و تحقيقاتي تخصيص دهند كه اين امر باعث مي شود فعاليت در امر پژوهش در دانشگاه هاي كشور كاهش يابد.

 

شاكري بيان مي دارد: در صورتي كه تعداد استادان با پذيرش دانشجو در دانشگاه ها متناسب نباشد، آنها وقت لازم براي پاسخگويي به پرسش هاي دانشجويان را نخواهند داشت كه اين مسئله منجر به كاهش كيفيت پژوهش مي شود.

 

وي با بيان اينكه در حال حاضر بيشتر استادان مشغول در دانشگاه هاي كشور آموزش محور هستند، عنوان مي كند: براي رفع مشكل نسبت استاد به دانشجو لازم است استادان پژوهش محور در دانشگاه هاي كشور جذب شوند.

 

 

طبق بررسي هاي انجام شده در وزارت علوم، تمامي زيرنظام هاي آموزش عالي با كمبود اعضاي هيئت علمي مواجهند كه بر اين اساس، دانشگاه آزاد اسلامي با كمبود 13 هزار عضو هيئت علمي، دانشگاه پيام نور با كمبود 3000 عضو هيئت علمي، دانشگاه هاي وزارت علوم با كمبود 7800 عضو هيئت علمي و دانشگاه هاي غير دولتي با كمبود 2500 عضو هيئت علمي روبرو هستند.

 

با توجه به كمبود تعداد اعضاي هيئت علمي در تمامي زيرنظام هاي آموزش عالي، استاندارد نسبت استاد به دانشجو نيز در اين زير نظام ها مطابق با استانداردها نيست كه بر اين اساس در حال حاضر نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه هاي دولتي 1 به 20 است كه اين نسبت بايد طبق استانداردها 1 به 17 دانشجو برسد.

 

طبق آمارهاي اعلام شده نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه پيام نور در حال حاضر، 1 به 280 است كه اين نسبت بايد 1 به 250 شود؛ همچنين نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه آزاد 1 به 60 دانشجو است كه اين نسبت بايد به 1 به 40 دانشجو برسد.

 

نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه ها و موسسات غيردولتي 1 به 60 است كه اين نسبت نيز بايد 1 به 40 باشد.

 

آنچه از سوي تمام كارشناسان در خصوص وضعيت نسبت استاد به دانشجو عنوان شده، كمبود اعضاي هيئت علمي است كه اين امر تاثير بسزايي در كيفيت آموزشي و تحقيقاتي كشور دارد؛ به اين ترتيب لازم است مسئولان عزم خود را جزم كرده و مطالبات لازم براي رسيدن به وضعيت مطلوب در تعداد اعضاي هيئت علمي را با برنامه ريزي پاسخ دهند.