رونمایی از تنديس نخستین پزشک ایرانی در دانشگاه علوم پزشکی مازندران

وي ابوالحسن علی بن سهل بن ربن طبری نخستین پزشک بزرگ ایرانی که نخستین رکن از ارکان چهارگانه علم پزشکی را تألیف کرده است و در اوایل قرن سوم هجری ظهور كرد، پدرش سهل از ریاضی دانان بزرگ ایرانی بود که در مرکز معروف علمی مشرق ایران (که از اواخر دوره ساسانی به بعد معروفیت داشت)؛ یعنی مرو، تربیت یافته بود و ترجمه بعضی از کتاب های ریاضی را به عربی به او نسبت می دهند.

علی بن ربن مدتی در مازندران سمت دبیری مازیار بن قارن ( متوفی ۲۲۴ هجری ) را داشت و بعد از اسارت و قتل او به بغداد رفت و سمت دبیری المعتصم را یافت و به تألیف کتاب هایی مبادرت كرد که مهمتر از همه  آنها کتاب «فردوس الحکمه» است که به سال ۱۹۲۸ میلادی چاپ شده است.

ابن ربن در تألیف کتاب خود از اطلاعات ایرانیان و هندوان و یونانیان در مسائل مختلف استفاده کرد و به جمیع مباحث علم پزشکی و داروشناسی در آن توجه كرد و به همین سبب کتاب او نخستین کتاب جامع پزشکی شمرده شده که به زبان عربی در تمدن اسلامی و به وسیله مسلمانان تألیف گردیده است.

دانش نامه فردوس الحکمة در ۳۰ مقاله و ۳۶۰ باب، نوشته شده بیشتر به معرفی بیماری ها، داروها، زهرها، سردردها و اثر آب و هوا و غذا بر تندرستی و بیماری انسان می پردازد و مطالب کالبدشناسی (تشریح) این کتاب اندک است و درباره جراحی چیزی ندارد.

نویسنده در کنار موضوع های پزشکی درباره هواشناسی، جانورشناسی، جنین شناسی، اخترشناسی، روان شناسی و بوم شناسی (محیط زیست ) نیز گفته است و این کتاب با مطالبی درباره پزشکی هندی به پایان می رسد و کهن ترین کتاب دوره اسلامی است که به این موضوع می پردازد.

علی بن ربن طبری برای نگارش دانش نامه پزشکی خود از آثار پزشکان و دانشمندان کهن از جمله بقراط، جالینوس، ارسطو و پزشکان هم روزگار خود مانند ابن سویه و حنین بن اسحاق و ترجمه آثار هندی بهره مند بوده است.

کتاب او الگو و پایه ای برای نگارش دانش نامه های پزشکی جامع تر شد و برای نمونه، رازی در نگارش «الحاوی» از فردوس الحکمة بویژه بخش مربوط به پزشکی هندی آن سود برده است.