فتوای آیت الله شیرازی و پایه گذاری هسته مركزی انقلاب عراق

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»، پس از اعلان جنگ انگلستان به امپراطوري عثماني در سال1332 ق (1914 م) و تصرف بصره، علماي بزرگِ نجف، حكم به مقابله صادر كردند. در طول سال‏هاي بعد، گروه ‏هايي به وجود آمدند كه مخالف حضور انگلستان در عراق بودند. اين حركت با حمايت آيت‏اللَّه‏ميرزا محمدتقي شيرازي، رنگي ديگر به خود گرفت و مردم مسلمان با فتواي جهادي ميرزا، عليه غاصبان انگليسي قيام كردند. اين حركت اسلامي به قيام 1920 م عراق مشهور است.

 

 

1 ـ در نامه اول خطاب به مردم عراق چنین می نگارد : برادران عراقی! هم رزمان شما در بغداد، كاظمین، نجف، كربلا و دیگر جاها هم پیمان شده اند كه دسـت به تظاهرات مسالمت آمیز زنند و برخی از این تظاهرات را آغاز كرده اند، خواسته همه مردم حـقـوق مشروع ملت عراق است كه نتیجه آن استقلال این كشور است بر اساس یك حكومت عدل اسلامی.

 

بـنـابـر این وظیفه همه شما است كه نمایندگان خود را برای مطالبه این حقوق به بغداد گسیل داریـد، سـعـی كـنـید به امنیت مردم ضرر و آسیب نرسد و در میان خودتان اختلاف ایجاد نگردد تـوصـیـه می كنم در این جهاد بزرگ به همه عقاید و افكاری كه در میان مردم وجود دارد، احترام بگذارید.

 

تـاثیر این نامه، شگرف و بیرون از حد تصور بود همین كه این نامه در میان مردم عراق پخش شد و دسـت بـه دست گشت در مدتی اندك نمایندگان مردم از شهرهای مختلف، حتی از روستاهای عـراق دسته به دسته به بغداد سرازیر شدند قدرت های انگلیس، در آغاز كار را جدی نمی گرفتند و باور نمی كردند كه تنها فتوی و یك نامه از طرف یك رهبر مذهبی بتواند چنین شور و هیجانی بر پا كـنـد و بدین گونه هزاران نفر را از اقصی نقاط كشور به راه اندازد و موجی چنین خروشان به پا كند اما چون دو روز گذشت و ناگهان دیدند كه سیل خروشان مردم خشمگین به سوی بغداد سرازیر شـده اسـت.

 

در ایـن هنگام، میرزای دوم كه می دید تجهیزات ملت مسلمان در برابر نیروی استعماری و قدرت كم مانند انگلیس، تاب مقاومت ندارد و به خصوص از لحاظ مالی هر آن بیم می رود كه مسلمانان از پای در آیند، فتوای مشهور خود را كه فتوای مهم و مسئولیت بر انگیزش بود، صادر كرد و دستور داد كه هزینه مجاهدین از راه زكات اموال مسلمانان، تامین گردد.

 

بـا صـدور این دستور، مسلمانان متمكن و مرفه، حتی آنان كه عواید شان تنها كفاف مخارج خود و خـانـواده شـان را می داد، دسته دسته راه افتادند و زكات خود را به دست خویش در اختیار رهبر مبارز و نهضت ضد استعماری گذاشتند تا در راه جهاد و راه خدا صرف كند.

 

همین فتوی و به دنبال آن بر انگیختن یك پارچه ملت مسلمان عراق، پایه های نهضت بزرگ را بنیان نهاد و هسته مركزی انقلاب عراق را تشكیل داد.

 

2 ـ میرزای شیرازی دومین نامه خود را خطاب به مردم عراق صادر كرد این نامه كه گویی كلمات آن شعله های آتشین سركش بود كه به خرمن خشك جان و روان مسلمانان می افتاد، آنان را به راستی یكپارچه تبدیل به شعله می كرد و به جان استعمار گران انگلیسی می انداخت.. هـمین نامه است كه حاوی فتوای معروف و تاریخی میرزای دوم است و مورخین و محققین تاریخ ملل شرق و به خصوص تاریخ مبارزات مسلمانان و نهضتهای اسلامی از آن چنین یاد كرده اند: فـتـوایی تكان دهنده و بر انگیزاننده كه در سر نوشت مردم عراق و دیگر كشورهای مجاور تاثیری خـاص داشـت و اسـتعمار گران را چنان دچار وحشت و اضطراب كرد كه ناگهان خود را در یك قدمی نابودی دیدند.

 

این نامه تكان دهنده و فتوای تاریخی با این عبارات آغاز می شود: بـر مردم عراق استیفای حقوق خود واجب است، در خلال اقدامات خود، صلح و امنیت را در نظر داشـتـه بـاشـنـد، اما در صورتی كه دولت انگلیس از پذیرفتن پیشنهادهای آنان سر باز زند، مردم می‌توانند از سلاح استفاده كنند و با دشمن خود بجنگند.

 

بـا صدور این فتوی، وضع دگرگون شد مردم مسلمان و زجر كشیده و ستمدیده و محروم مانده عـراق، تـا آن زمـان بـلا تكلیف و بی هدف و سر گردان بودند و نمی دانستند در نهایت امر در برابر استعمارگران جهان غرب، باید چه كنند و چه جبهه ای داشته باشند؟، ولی اكنون با صدور فتوایی به این روشنی و وضوح، دیگر كمترین نقطه تاریك و مبهمی باقی نمانده بود.

 

همین فتوی و به دنبال آن بر انگیختن یك پارچه ملت مسلمان عراق، پایه های نهضت بزرگ را بنیان نهاد و هسته مركزی انقلاب عراق را تشكیل داد.