25 ارديبهشت 1270/ لغو امتياز تنباكو به فتواي آيت الله ميرزاي شيرازي

جنبش تحريم توتون و تنباكو و فتواي تاريخي ميرزاي شيرازي از مهمترين رويدادهاي تاريخ معاصر مي باشد.

جريان از اين قرار بود كه ناصرالدين شاه در سفر سوم خود به اروپا در اثر ولخرجي هاي زياد و عياشي ها، پول هايش تمام شد و چون ديگر پولي در بساط نداشت امتيازي را در زمينه كشت، توزيع و فروش توتون و تنباكو به يكي از مشاوران و نزديكان نخست وزير انگليس به نام «ماژور تالبوت» واگذار كرد و در مقابل 25 هزار ليره دريافت كرد.

مطابق اين قرارداد كمپاني «رژي» بايد سالانه 15 هزار ليره به صندوق دولت ايران واريز مي كرد و در مقابل كشت و فروش توتون و تنباكو را در انحصار خود مي گرفت يعني از زارعان ارزان مي خريد و گران مي فروخت.

در جريان امضاي اين قرارداد عده اي از درباريان خصوصا امين السلطان، صدر اعظم، با دريافت رشوه هايي، نقش ايفا مي كردند.

در مقابل اين قراداد، مردم شهرهاي مختلف به رهبري روحانيت به مخالفت و مقابله پرداختند و جنبش هايي در شيراز به رهبري «سيد علي اكبر فال اسيري»، در تبريز به رهبري «حاج ميرزا جواد آقامجتهد»، در اصفهان، به رهبري «حاج شيخ محمدتقي آقانجفي» (كه اولين بار حكم تحريم تنباكو را صادر كرد) و در تهران به رهبري ميرازي آشتياني برپا شد كه با سركوب دولت مواجه شد و عده اي از علما تبعيد شدند.

در اين موقع سيد جمال الدين اسدآبادي به پيشنهاد سيدعلي اكبر فال اسيري كه در تبعيد بود، نامه اي در اين رابطه به ميرزاي شيرازي نوشت.

بعد از ارسال نامه ياد شده ميرزاي شيرازي تلگرافي به نزد شاه فرستاده و مي گويد كساني را كه تبعيد كرده به كشور بازگرداند و در مورد قرارداد، مخالفت خود را ابراز مي كند؛ اما ناصرالدين شاه به اين تلگراف اعتنايي نكرد به همين خاطر ميرزاي شيرازي فتواي تاريخي خود را به اين شرح صادر كرد:

«اليوم استعمال توتون و تنباكو باي نحو كان در حكم محاربه با امام زمان (عج) است.»

با صدور اين فتوا جنبش عظيمي به راه افتاد تا آنجا كه حتي در حرمسراي ناصرالدين شاه قليان ها را شكستند.

اين جريان ادامه يافت در تاريخ 23 جمادي الاولي 1309 اعلاني در كوچه و بازار زده مي شود كه: «بر حسب حكم جناب ميرزاي شيرازي، اگر تا 48 ساعت ديگر امتياز دخانيات لغو نشود يوم آتيه جهاد است، مردم مهيا شويد».

ناصرالدين شاه ابتدا قصد مقاومت داشت اما در مقابل جنبش مردمي عظيمي كه به راه افتاده بود مجبور شد ابتدا امتياز داخله و سپس كل امتياز را لغو كند./انتهاي پيام/