قفقاز جنوبی

سفر رئیس‌جمهور پزشکیان به ایروان گامی مهم در تحکیم روابط دیپلماتیک با کشورهای قفقاز و ارمنستان است. این سفر فرصتی برای بررسی بایسته‌های دیپلماسی همسایگی و تقویت همکاری‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی میان ایران و همسایگان قفقاز فراهم می کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری : ما خیلی صریح گفتیم که نسبت به حضور و مداخله بازیگران فرامنطقه‌ای در منطقه قفقاز جنوبی حساس هستیم این موضوع را خیلی صریح به دوستان خود در جمهوری ارمنستان منعکس کردیم و توضیحات آنها را شنیدیم. به ما اطمینان داده شده که شراکتی که قرار هست با شرکت‌های آمریکایی داشته باشند در قالب شرکتی است که در ارمنستان طبق قوانین ارمنستان ثبت خواهد شد. تاکید شده که انسداد و ایجاد مسیرهای ارتباطاتی و مواصلاتی نباید به هیچ عنوان خدشه‌ای در مرزهای شناخته شده بین المللی ایجاد بکند و با حاکمیت ملی ارمنستان تعارضی داشته باشد و هیچ تغییری در ژئوپلیتیک منطقه ایجاد نکند. ما با دقت اوضاع را رصد می‌کنیم هر جا که احساس بکنیم لازم هست به کشورهای منطقه نگرانی‌های خودمان را متذکر بشیم این کار را انجام می دهیم.

زنگزور امروز فراتر از یک مسیر جغرافیایی است؛ این منطقه به آوردگاهی برای رقابت‌های منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده که سرنوشت آن می‌تواند توازن قدرت، مسیر‌های تجاری و معادلات امنیتی در سراسر اوراسیا را تغییر دهد.

پروژه «مسیر ترامپ» در قفقاز، طرحی به ظاهر ترانزیتی، اما با پیامد‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی جدی برای ایران است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری: راجع به تحولات قفقاز تغییری ایجاد نشده است. ما همیشه بر ضرورت تسریع در امضای توافق صلح بین آذربایجان و ارمنستان تاکید کردیم. شایعاتی که مطرح شده بود مبنی بر مشارکت برخی طرف‌های فرامنطقه‌ای در روندهای مرتبط با قفقاز جنوبی از طرف بازیگران ذیربط رد شد.

سخنگوی وزارت امورخارجه در نشست خبری: امنیت منطقه قفقاز و امنیت همه همسایگان از جمله آذربایجان و ارمنستان برای بسیار مهم است. با آذربایجان و ارمنستان رابطه خوبی داریم و رفت و آمد‌های دیپلماتیک وجود دارد و در روز‌های اخیر بیشتر شده است. اعلام کردیم و باز تاکید می‌کنیم آماده هر گونه کمک برای تقویت امنیت و ثبات در قفقاز جنوبی هستیم از جمله از طریق کمک به پیشبرد گفت‌و‌گو‌ها بین این دو کشور.

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری: ما یکی از کشور‌های تاثیرگذار در فرایند صلح در قفقاز جنوبی هستیم. ایران یکی از پیشنهاد دهندگان چارچوب همکاری ۳+۳ بود و یکی از جلسات آن یا جلسه قبل در تهران برگزار شد؛ بنابراین ما قائل به این هستیم که تنها از مسیر و مجرای همکاری منطقه‌ای بدون دخالت کشور‌های خارجی منطقه‌ای امن داشته باشیم. در جریان مذاکرات مربوط به سند پایانی ۳ بعلاوه ۳ ایران مشارکت فعالی داشت. در سند پایانی بر ضرورت افزایش اتصالات و مراودات بین کشور‌های حوزه قفقاز به عنوان زمینه ساز تثبیت صلح و امنیت در منطقه تاکید شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری: امنیت در قفقاز جنوبی در امنیت کل منطقه تاثیرگذار است. هر گونه بی ثباتی و ناامنی در قفقاز جنوبی بر کلیت امنیت در منطقه اثرگذار است. ورود نیرو‌های خارجی و حضور نظامی خارجی در منطقه کمکی به صلح و ثبات و امنیت و تامین منافع ملت‌های منطقه نخواهد کرد. کشور‌های منطقه مایل به شکل گیری سازوکار‌هایی نیستند که به پیچیده‌تر شدن اوضاع در منطقه منجر شود.

احسان موحدیان، کارشناس بین الملل در گفتگو با دانشجو: از سال ۲۰۲۰ تا حالا شاهد بودیم که در بزنگاه‌هایی که ارمنستان به حمایت برای حفظ تمامیت عرضی اش نیاز داشته هیچ کشوری اقدام عملیاتی نکرده است، نه روسیه، نه فرانسه که آنقدر مدعی حمایت ارامنه است نه هند و نه آمریکایی ها. تنها کشوری که با جدیت و با تاکید بر ضرورت حفاظت از مرز‌های ارمنستان باعث شده است اقدامات باکو تا حدودی متوقف شود جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ و این مسئله را مردم ارمنستان هم به خوبی درک می‌کنند. افزون بر این ما باید فعالیت‌های رسانه‌ای و دیپلماسی عمومی خودمان را در این زمینه‌ها افزایش دهیم. در جریان کریدور زنگزور تنها کشوری که برایش ضرر صد درصدی ایجاد می‌شود جمهوری اسلامی ایران است. این مسئله ما را ملزم می‌کند سیستم مستقلی در این حوزه اتخاذ کنیم.

وزیر امور خارجه کشورمان در نشست خبری مشترک با همتای ارمنستانی خود: از ابتکار عمل مطرح شده توسط پاشینیان مبنی بر چهارراه صلح استقبال می‌کنیم. ایران آمادگی دارد رویکرد تقویت خط ترانزیتی شمال و جنوب را با سرعت بیشتر پیگیری کند. صلح و ثبات ارمنستان همان چیزی است که جمهوری اسلامی می‌خواهد. تحقق صلح پایدار در قفقاز جنوبی بدون دخالت قدرت‌های خارجی و از طریق ضامن‌های منطقه‌ای می‌تواند منافع سرشار برای همه طرف‌ها در پیش داشته باشد.

وزیر امور خارجه در دومین نشست ساز و کار منطقه‌ای ۳+۳: جنگ در قفقاز جنوبی پایان یافته و اینک نوبت صلح و همکاری و پیشرفت در قفقاز فراهم شده است. آنچه در غزه می‌گذرد یک جنایت جنگی مسلم علیه بشریت است. جنایت جنگی و نسل کشی باید در غزه متوقف شده و کوچ اجباری فلسطینیان پایان یابد.

احسان موحدیان، کارشناس بین الملل در گفتگو با دانشجو: نزاع منطقه‌ی قفقاز وقتی پایان پیدا می‌کند که باکو به تحریکات صهیونیست‌ها و ناتو توجه نکند و منافع مردم خود را مورد توجه قرار دهد. همچنین به تمامیت ارضی ارمنستان اهتمام ورزد و از استعمال واژگان جعلی، چون آذربایجان غربی برای این کشور خودداری کند. برای حل این نزاع لازم است باکو ارتباط خود با کشور‌های همسایه و جهان اسلام را مبنی بر احترام متقابل و عدم دخالت در امور داخلی کشور‌ها توسعه دهد و اجازه دهد مردم و شیعیان کشور‌ها رفت و آمد آزادانه داشته باشند و تبلیغات ضد ایرانی را متوقف کند.

مهدی تبریزی کارشناس قفقاز در گفتگو با دانشجو: اگر بخواهیم از درگیری آذربایجان و ارمنستان ضربه بخوریم این ضربه از جانب آذربایجان نخواهد بود بلکه از خاک ارمنستان خواهد بود. ایران در رابطه با دالان زنگزور بارها اعلام کرده که به هیچ عنوان اجازه ی این تغییرات ژئوپولوتیکی را در نزدیکی مرز هایش نمی دهد. باید یک پیمان نظامی مشخص با دولت ارمنستان منعقد شود همچنین جاده ی مرزی بین تبریز و ایروان، باید زودتر تکمیل شود تا اگر آذربایجان بخواهد از عمق خاک ارمنستان عملیات نظامی انجام دهد؛ ایران دلایلی برای تامین منافع خود و ورود برای جلوگیری از این درگیری داشته باشد.

مهدی تبریزی در گفتگو با دانشجو: اتفاقاتی که در منطقه قفقاز در حال رخ دادن است بیشترین آسیب را در مقامی اول برای جمهوری اسلامی و در مقام دوم برای روسیه خواهد داشت. تغییرات ژئوپولوتیکی این منطقه اثرات امنیتی اقتصادی و سیاسی زیادی را برای جمهوری اسلامی ایران خواهد گذاشت. یکی از تبعات این تغیرات بسته شدن راه‌های ارتباطی جمهوری اسلامی ایران به روسیه و اروپا از جانب دولت جمهوری آذربایجان است. قرار گرفتن راه ارتباطی ایران به اروپا در اختیار دو کشور ترک زبان، که جمهوری اسلامی ایران به لحاظ امنیتی و سیاسی چالش‌هایی را با این دو کشور داشته؛ برای جمهوری اسلامی بسیار خطرناک است. کریدور زنگزور مقدمه‌ای برای تسخیر منطقه جنوبی آذربایجان و ایجاد یک امپراتوری ترک زبان توسط نیرو‌های ترکیه است و می‌تواند تاثیرات جدی برای کشور ما در مجاورت کشور‌های ترک زبان داشته باشد و سال‌های سال ایران را دچار مشکلات امنیتی کند.

وزیر خارجه کشورمان در نشست خبری با همتای ارمنستانی خود: قفقاز جنوبی در سیاست همسایگی ایران از اهمیت خاصی برخوردار است. تقویت گفتگو و رایزنی در بین کشور‌های منطقه و همسایگان نقش مهمی در نیل به درک مشترک و ترسیم چشم انداز مطلوب مبتنی بر منافع مشترک کشور‌های منطقه است. قفقاز نباید به میدان منازعه و کشمکش بین قدرت‌ها تبدیل شود. تبدیل شدن قفقاز به میدان رقابت بین قدرت‌ها صلح را در منطقه ما به تاخیر خواهد انداخت و یک چالش جدی در منطقه ایجاد خواهد کرد. باید یک نظم مبتنی بر صلح در منطقه قفقاز دایر شود.

هیراد مخیری در گفتگو با خبرگزاری دانشجو: ایران قدرت نرم خود را در مرحله نخجوان از سال‌ها قبل آغاز کرده است. جمهوری اسلامی می‌تواند مانع پیشبرد اهداف ترکیه، آذربایجان و رژیم صهیونیستی در این منطقه شود. جنگ های خاورمیانه‌ای مورد علاقه غرب بوده است. از سال‌های گذشته هزینه‌های هنگفتی برای این مدل جنگ‌ها شده است. جنگ‌ در قفقاز جنوبی و این نوع نزاع‌ها در خاورمیانه همچنان وجود خواهد داشت. نکته مهم این است که جمهوری اسلامی منافع و امتیازات خود را در این نوع جنگ‌ها در نظر بگیرد.

مدیر موسسه مطالعاتی «جهان معاصر» ایران در سمینار معادلات ژئوپولیتیکی قفقاز: تجارب تاریخی درخصوص حضور در ناتو در منطقه نشان می‌دهد که همیشه یک حضور مخرب بوده است. اگر زلزله ترکیه رخ نمی‌داد احتمالا الان شاهد جنگ بودیم. هر چند باکو به عنوان بازیگری که مستقل نیست و توان این را ندارد که به تنهایی وارد عمل شود. ایران همانطور که در خصوص جریان‌های تکفیری و تروریستی در سوریه وارد عمل شد مطمئن باشید اگر در جنوب ارمنستان یا مرز‌های ایران و آذربایجان به شکل گسترده مستقر شوند، ایران وارد عمل خواهد شد و هیچ تعارفی با کسی ندارد. همانطور که روس‌ها برای مقابله با تهدیدات ناتو جنگ اوکراین را آغاز کردند اگر قرار باشد در منطقه قفقاز جنوبی و در جوار مرز‌های ایران اتفاقاتی رخ بدهد که به حضور ناتو در منطقه منتهی بشود یا این حضور بخواهد شرایطی را ایجاد بکند که اسرائیلی‌ها بخواهند نفوذ خودشان را در حوزه‌های نظامی و امنیتی بیش از پیش گسترش بدهند قطعا با پاسخ جدی ایران مواجه خواهند شد.

وزیر امور خارجه در سومین مجمع گفتگوی تهران: در مساله اتصالات منطقه‌ای و امنیت انرژی، ما معتقد به هم افزایی و ایفای نقش مثبت و سازنده همه کشور‌ها در مناطق پیرامونی از غرب آسیا تا اوراسیا و هم پیوندی و هم تکیملی ظرفیت‌های مختلف آن هستیم. امنیت، موضوعی متقابل است و با این منطق، امنیت وقتی فراهم است که برای همه فراهم باشد؛ آنگاه امنیت انرژی نیز در عالی‌ترین سطح خود فراهم خواهد بود.

در ادامه تنش‌های مرزی میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، دو کشور یکدیگر را به تنش آفرینی در نقاط مرزی متهم کردند.