سقوط نظام‌هاي خودكامه عربی؛ شکست «طرح خاورميانه بزرگ»

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»، فاطمه خسروپور؛ موج تغيير خواهي در جهان عرب كه از تونس آغاز شد و اين بار مصر را نيز در نورديد، گويا خيالي براي فرونشستن ندارد و بر آن است تا سرزمين هاي ديگري را نيز تحت تاثير قرار دهد.

 

 به نظر مي رسد جهان عرب وارد دوران جديدي از حيات سياسي خود شده كه ديگر بازگشتش به مرحله قبل غيرممكن است.

 

 دوران زوال حكومت هاي خودكامه بيش از هر چيز محصول رشد آگاهي مردم، و در مقابل، به روز نبودن نظام هاي سياسي در پذيرش خواسته هاي مردم است.
 

شاید با نگاهي به تحولات اخير شمال آفريقا و خاورميانه، بتوان سياست ها و راهبردهاي آمریکا  بخصوص در چارچوب طرح هاي خاورميانه بزرگ را منبع این تحولات ذکر کرد.

 

در «طرح خاورميانه بزرگ»؛ منطقه خاورميانه و شمال آفريقا به عنوان بستر تهديدات بين الملل معرفي شده و براي رفع تهديدات بالقوه و بالفعل، طراحان خاورميانه بزرگ به اين نتيجه رسيده اند كه بايد سرمايه گذاري بر روي آزادي هاي مدني، طبقه دانشگاهي و افراد روشنفكر كرد و همچنين بسط رسانه هاي جمعي شرايطي را به وجود آورد تا اصلاحات سياسي، اقتصادي و فرهنگي در منطقه مجال ظهور يابد.

 

در مجموع بايد گفت كه این نظریه كاملا شكست خورده است و بايد مقاومت ملت هاي مسلمان خاورميانه، در برابر حكومت هاي غرب گرا و طرفدار آمريكا را نشانگر ناكامي استراتژي هاي آمريكا در خاورميانه دانست.

 

پيروزي هاي حزب الله در لبنان، شكست حكومت بن علي، سقوط مبارک در مصر و  اعتراضات گسترده در دیگر كشورها، همگي نشان از روحيه اسلام خواهي و مقاومت در برابر حضور بيگانگان و دست نشاندگان آن ها در ميان مردم و كشورهاي خاورميانه دارد.

 

اگر با نگاهی موشکافانه به  مواضع دوگانه دولت آمريكا در قبال تحولات مصر بنگریم، می بینیم که آمریکا نیز در رویارویی با خيزش عمومي ملت هاي عرب خاورميانه دچار سردرگمي شده است.

 

شرايط داخلي كشورها مانند فضاي بسته سياسي و اجتماعي و فاکنورهایی مشابه منطقه اي زمينه ساز اصلي بحران در كشورهايي مانند تونس، مصر و.. بوده است.

 

در این جا لازم است، مروری بر اوضاع داخلی کشورهای منطقه داشته باشیم تا این فضای بحران را مجسم كنيم.

 

حكومت كشور سوريه در پي رويدادهاي تونس، تصميم گرفت تا يارانه نفت براي كارمندان و كاركنان خدمات عمومي را به ميزان 72 درصد افزايش داده، و از قيمت برخي اقلام اساسي بكاهد.

 

در عربستان سعودي فعالان حقوق بشر اين كشور در اقدامي هماهنگ خواهان اصلاح نظام حاكم شده، و برگزاري انتخابات پارلماني و مبارزه با فقر، بيكاري، تبعيض نژادي و ... را خواستار شدند.

 

در كشورهاي موريتاني، مراكش، سومالي و... كشمكش بر سر اصلاح نظام حاكم و تجديد نظر در ساختار حاكميت در جريان است، حتي در كشور ليبي و با وجود خفقان شديد سياسي و امنيتي در اين كشور اعتراض و تظاهرات اخير شهروندان ليبيايي موجبات نگراني معمر قذافي، رئيس جمهور ليبي را فراهم ساخت كه پيش از اين از اخراج بن علي از تونس انتقاد كرده بود.

 

مشخص است كه شرايط و ويژگي هاي متفاوت كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا در كم و كيف و شدت و ضعف تحولات مربوط به تجديد نظر طلبي ملت هاي منطقه تاثيرگذار است.

 

زمينه هاي مشترك مانند خفقان سياسي و نبود آزادي هاي سياسي و مدني، ممنوعيت فعاليت احزاب و گروه هاي مخالف بخصوص اسلام گرايان، وجود وابستگي ساختاري دولت هاي حاكم به قدرت هايي مانند آمریکا، گسترش فساد و ناكارآمدي و تبعيض در دستگاه هاي اداري و دولتي رژيم هاي حاكم، افزايش فقر، بيكاري و مشكلات معيشتي ميان توده هاي مردم، نبود بسترهاي قانوني و سياسي لازم براي اصلاحات مورد نظر افكار عمومي زمينه هاي يكساني را در بسياري از كشورهاي منطقه پديد آورده و هر زمان مي توان منتظر بروز تحولاتي مشابه با رخدادهاي مصر و تونس در كشورهاي ديگر منطقه بود.

 

 افزون بر اينكه در شرايط كنوني توسل به ابزارهايي كه اسلام سياسي در اختيار تحول طلبان قرار مي دهد، مسير را براي رخدادهاي اصلاح طلبانه مورد نظر ملت هاي منطقه هموارتر از گذشته مي كند.

 

 يك تفاوت اساسي در جريان تحولات انقلاب اسلامي ايران و حوادث مصر مشاهده می شود که برخلاف ايران در مصر، يك شخصيت قوي و تاثيرگذار ديني كه شاخصه هاي رهبري را داشته باشد وجود ندارد.

 

بيداري اسلامي در سراسر خاورميانه آغاز شده است، اگر چه نسيم انقلاب ايران در سي و دومين سالگرد پيروزي اش يعني پس از سه دهه به شمال آفريقا رسيده، اما اين واقعيتي است كه نشان مي دهد پيام آزاديخواهي مردم پيشگام ايران به ملت هاي منطقه رسيده است، اين پيام انعكاس وسيعي يافته و مدل آن به يك الگوي قابل ارائه، تبديل شده است.

 

امروز دیگر هیچ کس نمی تواند واقعيت انقلاب مردم ايران را انكار كند، انقلابي كه بازتاب آن همچون امواجي پر قدرت، منطقه را فرا گرفته است./انتهای پیام/