یک رأی مساوی با هزاران مرگ / آمریکا بار دیگر آتش‌بس در غزه را وتو کرد

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، علیرضا سهرابی نور کارشناس مسائل غرب آسیا، در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری دانشجو قرار داد نوشت: در سپتامبر ۲۰۲۵، صحنه‌ای آشنا اما دردناک بار دیگر در سازمان ملل تکرار شد: مورگان اورتگاس، معاون فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه، دستش را بالا برد تا ششمین بار طی دو سال گذشته قطعنامه‌ای را که خواستار آتش‌بس فوری و دائمی در غزه بود وتو کند. این لحظه نه فقط یک اقدام سیاسی، بلکه یک زخم عمیق بر وجدان جهانیان بود؛ زخم تکراری که هر بار عمیق‌تر می‌شود و اعتبار شورای امنیت را بیش از پیش زیر سؤال می‌برد.

اجماع جهانی در برابر انکار یک‌جانبه

قطعنامه اخیر توسط ده عضو غیر دائم شورای امنیت تهیه شده بود. متن آن ساده، انسانی و بدیهی به نظر می‌رسید: توقف فوری خشونت، لغو همه محدودیت‌ها بر ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه، و آزادی بی‌قید و شرط اسیران اسرائیلی در دست حماس. چهارده کشور از پانزده عضو شورا به آن رأی مثبت دادند. تنها یک رأی مخالف، همه چیز را متوقف کرد.

این تصویر عریان‌ترین جلوه‌ی ضعف ساختاری شورای امنیت است: اراده جمعی جهانی، که پشتوانه حقوق بین‌الملل و اصول بشردوستانه است، در برابر یک «حق وتو»ی تک‌روانه به بن‌بست می‌رسد. و بار دیگر، آمریکا با ایستادن در برابر اجماع جهانی، جانب اسرائیل را گرفت، حتی اگر به بهای ادامه مرگ هزاران غیرنظامی فلسطینی تمام شود.

فریادهای نمایندگان: «ببخشید ما را»

واکنش‌ها در نشست، آینه‌ای از خشم و اندوه جهانی بود. نماینده الجزایر، عمار بندجما، با صدایی که لرزش در آن آشکار بود، خطاب به مردم فلسطین گفت: «ما را ببخشید، زیرا این شورا نتوانست فرزندانتان را نجات دهد – بیش از ۱۸ هزار کودکی که اسرائیل کشته است.» این جملات نه شعاری دیپلماتیک، بلکه اعترافی تلخ بود به شکست نهادی که قرار است حافظ صلح و امنیت جهانی باشد. او ادامه داد: «تاریخ به سخنرانی‌های ما کاری ندارد؛ به اعمالمان قضاوت خواهد کرد. شرم بر این ناتوانی. شرم در برابر نسل‌کشی‌ای که آشکارا در برابر چشمان ما رخ می‌دهد.»

نماینده پاکستان، عاصم افتخار احمد، این لحظه را «تاریک‌ترین لحظه تالار شورا» خواند و افزود: «دنیا نظاره‌گر است. فریادهای کودکان باید قلب‌های ما را بشکافد.» نماینده چین نیز با صراحت، آمریکا را به «سوءاستفاده مکرر از حق وتو» متهم کرد. این واکنش‌ها به روشنی نشان می‌دهد که وتوی آمریکا نه یک تصمیم فنی، بلکه اقدامی آشکارا ضدانسانی تلقی می‌شود.

قحطی، بمباران و تکرار تاریخ

همزمان با این نشست، سفیر دانمارک در سازمان ملل، کریستینا مارکوس لاسن، به‌عنوان نماینده گروه ۱۰ کشور عضو غیر دائم، هشدار داد: «قحطی در غزه تأیید شده است ــ نه پیش‌بینی، نه اعلام احتمالی، بلکه تأیید رسمی.» در حالی که اسرائیل دامنه عملیات نظامی خود را در شهر غزه گسترش می‌دهد، صدها هزار غیرنظامی بدون غذا و سرپناه در میان آوارها گرفتار شده‌اند.

اعداد به‌خودی خود فریاد می‌زنند: از آغاز حمله اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳، بیش از ۶۵ هزار فلسطینی کشته شده‌اند؛ یعنی به‌طور میانگین نزدیک به ۹۰ نفر در روز. بیش از ۸۰ درصد قربانیان غیرنظامی هستند و دست‌کم ۲۰ هزار کودک در میان آنان دیده می‌شود. این نه یک «برخورد نظامی»، که یک نسل‌کشی تمام‌عیار است.

نماینده الجزایر به‌درستی هشدار داد: شورای امنیت اکنون خطر آن را دارد که سومین بار در تاریخ معاصر در برابر نسل‌کشی شکست بخورد ــ نخست در رواندا (۱۹۹۴)، سپس در بوسنی (۱۹۹۵)، و حالا در غزه. هر بار، میلیون‌ها نفر در برابر چشم جهانیان قتل‌عام شدند و شورا یا سکوت کرد یا نتوانست اقدامی انجام دهد.

آمریکا؛ شریک جرم یا حافظ صلح؟

سؤال بنیادین این است: چرا آمریکا این‌گونه مصرانه قطعنامه‌های آتش‌بس را وتو می‌کند؟ پاسخ آشکار است: حمایت بی‌قید و شرط از اسرائیل. ایالات متحده، که باید به‌عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت حافظ صلح و امنیت جهانی باشد، عملاً به شریک سیاسی و دیپلماتیک اسرائیل در ادامه محاصره و کشتار مردم غزه تبدیل شده است.

این ششمین وتوی آمریکا علیه قطعنامه‌های مرتبط با غزه در کمتر از دو سال است. وتوهایی که نه تنها پیامدهای انسانی فاجعه‌بار دارند، بلکه مشروعیت و اعتبار شورای امنیت را نیز به‌شدت تضعیف کرده‌اند. در واقع، هر بار که دست نماینده آمریکا برای وتو بالا می‌رود، سازمان ملل یک قدم دیگر به بی‌اعتباری نزدیک‌تر می‌شود.

هزینه انسانی سیاست‌های یک‌جانبه

تصور کنید: در حالی که کودکان از گرسنگی جان می‌دهند و خانواده‌ها زیر آوار به دنبال عزیزانشان می‌گردند، یک رأی در نیویورک کافی است تا ورود کمک‌های انسانی همچنان محدود بماند و بمباران‌ها ادامه یابد. آنچه در غزه می‌گذرد تنها یک بحران سیاسی نیست، بلکه یک تراژدی انسانی است که هر روز با اعداد و تصاویر تکان‌دهنده به جهانیان یادآوری می‌شود.

از منظر حقوق بین‌الملل، این وضعیت یک شکست مضاعف است: نخست، شکست در حفاظت از غیرنظامیان و دوم، شکست در تضمین کارآمدی نهادی که قرار بود دقیقاً برای چنین بحران‌هایی ایجاد شود. و ایالات متحده در هر دو شکست، نقشی محوری دارد.

جهانِ ناامید، افکار عمومیِ خشمگین

افکار عمومی جهانی نیز بیش از پیش به این دوگانگی پی برده است. از یک سو، آمریکا خود را مدافع حقوق بشر و آزادی معرفی می‌کند؛ از سوی دیگر، با حق وتویش عملاً راه ورود غذا و دارو به یک جمعیت محاصره‌شده را می‌بندد. این تناقض نه تنها اعتماد جهانیان به واشنگتن را از بین می‌برد، بلکه خطر سرایت بدبینی به کل سازوکار چندجانبه را به همراه دارد. اگر شورای امنیت در برابر نسل‌کشی آشکار چنین ناتوان است، پس فلسفه وجودی آن چیست؟

آیا راهی باقی مانده است؟

راه‌حل ساده نیست. ساختار شورای امنیت به آمریکا امکان داده است که حتی در برابر اجماع ۱۴ کشور بایستد. اما فشار افکار عمومی جهانی، همراهی دیگر قدرت‌ها و طرح‌های ابتکاری کشورهایی چون الجزایر، پاکستان و دانمارک نشان می‌دهد که جامعه جهانی آماده است بیش از گذشته آمریکا را در جایگاه پاسخ‌گو قرار دهد.

در کوتاه‌مدت، آنچه اهمیت دارد، ادامه مستندسازی و برجسته کردن هزینه‌های انسانی این سیاست‌هاست. هر کودک جان‌باخته، هر خانواده‌ای که زیر آوار دفن می‌شود، سندی است علیه وتوهای آمریکا و تأییدی بر شکست شورای امنیت.

لحظه‌ای برای قضاوت تاریخ

شورای امنیت سازمان ملل امروز در آزمونی تاریخی قرار دارد. همان‌طور که در رواندا و بوسنی نامش با «شکست» گره خورد، خطر آن وجود دارد که نام غزه نیز به این فهرست اضافه شود. اما تفاوت امروز در این است که جهان بی‌سابقه‌ای از رسانه‌ها، تصاویر و داده‌ها شاهد این فاجعه است. هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید «ما خبر نداشتیم.»

مسئولیت اصلی این ننگ تاریخی بر دوش ایالات متحده است؛ کشوری که با شش بار وتوی متوالی، نه‌تنها میلیون‌ها فلسطینی را به مرگ، قحطی و بی‌خانمانی محکوم کرده، بلکه آینده و اعتبار نهادی را که برای جلوگیری از چنین فجایعی بنا شده بود، به بازی گرفته است.

اگر روزی تاریخ بنویسد که چگونه در قرن بیست‌ویکم، در برابر چشم جهانیان، یک ملت زیر بمباران و گرسنگی نابود شد، قطعاً تصویری در متن کتاب‌ها خواهد بود: تصویری از دستانی که در سالن شورای امنیت بالا رفتند تا بار دیگر واژه «وتو» سرنوشت هزاران انسان بی‌دفاع را رقم بزند.