کسی به عمق والایی شخصیت بهشتی در دوران زندگی‏اش پی نبرد

 

شهیدبهشتی واقعا یک انسان برجسته‏ای بود در همه ابعاد، وي متولد آبان 1307 در شهر اصفهان، اخذ دکترای رشته معقول از دانشگاه تهران، ساماندهی فعالیت‌های مبارزاتی در اصفهان به پیشنهاد امام خمینی (ره)، عزیمت به آلمان و اداره‌ مرکز اسلامی هامبورگ، تاسیس مرکز تحقیقات اسلامی و هیئت مکتب قرآن، مشارکت در تاسیس حزب جمهوری اسلامی، فعالیت در مجلس خبرگان قانون اساسی، ریاست دیوان عالی کشور، ایراد ده‌ها سخنرانی تاریخی و مهم قبل و بعد از انقلاب اسلامی، تألیف کتب بسیار مفید در زمینه‌های جهان‌بینی، اعتقادی، فلسفی و تاریخی، حضور در شورای موقت ریاست جمهوری پس از عزل بنی‌صدر، شهادت در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی همراه 72 تن از یاران انقلاب. تنها بخش کوچکی از زندگی پربار شهید مظلوم بهشتی است.

 

همان کسی که به تعبیر امام امت: «بهشتی مثل یک ملت بود برای ملت ما». ولادت و تحصیل شهید سید محمدحسین بهشتی در دوم آبان 1307 هجری شمسی در اصفهان چشم به جهان گشود. پدرش از روحانیان اصفهان و امام جماعت مسجد لمبان بود. وی از چهار سالگی به مکتب رفت و در اندک زمانی قرائت قرآن و خواندن و نوشتن را آموخت و با ورود به دبیرستان به دلیل علاقه به تحصیل علوم دینی، مدرسه را رها و در سال 1321 وارد حوزه علمیه شد.

 

در سال 1325 یعنی در هجدهمین بهار زندگی خود به قم عزیمت کرد و در کنار تحصیل علوم دینی، در سال 1327 موفق به دریافت دیپلم ادبی در امتحانات متفرقه شد. در همان سال، وارد دانشکده الهیات معقول و منقول شد و در سال 1330 با دریافت درجه لیسانس به قم بازگشت و در دبیرستان حکیم نظامی مشغول تدریس زبان انگلیسی شد.

 

این شهید بزرگوار در فاصله سال‏های 1335 تا 1338، دوره دکترای فلسفه الهیات را گذراند سپس، با شرکت فعال در مبارزات سال‏های 41 و 42 از سوی ساواک مجبور به عزیمت از شهر قم به تهران گردید. مبارزات سیاسی قبل از انقلاب سال‌هاي 1329 و 1330 كه محمد بهشتي در تهران بود، مقارن بود با اوج مبارزات سياسي و اجتماعي نهضت ملي نفت به رهبري مرحوم آيت‌الله كاشاني و مرحوم دكتر مصدق كه او هم به صورت يك جوان معمم مشتاق در تظاهرات و اجتماعات و ميتينگ‌ها شركت مي‌كرد.

 

بعد از كودتاي 28 مرداد سال 32 شهيد بهشتي تصميم گرفت به منظور كادرسازي براي مبارزات، يك حركت فرهنگي ايجاد كند تا در پوشش آن بتواند فعاليت‌هاي سياسي نيز انجام دهد. از همين رو با همكاري دوستانش، دبيرستاني به نام دين و دانش در قم تاسيس كرد كه تا سال 1342 كه در قم بود مسئوليت اداره آن را به عهده داشت؛ در سال‌هاي 1335 تا 1338 دوره دكتراي فلسفه و معقول را در دانشكده الهيات گذراند. هرچند كه در سال‌هاي 1329، 1330 و 1331 در اعتصابات، اجتماعات و نشست‌هاي سياسي نهضت ملي شدن صنعت نفت در تهران و اصفهان شركت مي‌كرد، اما به طور جدي اقدامات خود به رهبري امام خميني(ره) را در سال 1341 و با تشكيل كانون دانش‌آموزان قم، با همراهي دكتر محمد مفتح كه از دوستان صميمي بودند آغاز كرد.

 

پس از مبارزات سال 42 به دستور ساواك، از قم به تهران منتقل شد و در آنجا با هيئت‌هاي موتلفه اسلامي ارتباط برقرار كرد. با پيشنهاد شوراي مركزي، امام خميني(ره) براي هيئت‌هاي موتلفه يك شوراي روحانيت و فقاهت تعيين كرد كه محمد بهشتي به همراه مرتضي مطهري، محي‌الدين انواري و مهدي مولايي تشكيل‌دهنده آن بودند.

 

شهید بهشتی همچنان به فعالیت های سیاسی خود ادامه می داد و به پیشنهاد و درخواست آیت‏الله حائری‏ (ره) و آیت‏الله میلانی (ره) به هامبورگ عزیمت و سرپرستی مسجد و تشکل مذهبی جوانان آن شهر را عهده‏دار و به فعالیت‏های عمیق دینی و فرهنگی پرداخت.

 

در طی این مدت سفرهایی به عربستان، سوریه، لبنان، ترکیه و عراق (به منظور دیدار امام ‏رحمه الله) انجام داد. ، تا اینکه پس از بازگشت به ایران در فروردين 1354 به خاطر فعاليت‌هايش به اتهام اقدام عليه امنيت ملي بازداشت شد و چند روزي را در كميته مركزي ضدخرابكاري گذراند.

 

از سال 1355 در تلاش‌هايي براي ايجاد هسته‌هاي تشكيلاتي شركت داشت كه به ايجاد روحانيت مبارز انجاميد. از سال 1356 با اوجگيري انقلاب بر دامنه فعاليت‌هايش افزود و در عاشوراي 1357 بعد از سخنراني‌اش بازداشت شد.

 

او در برگزاري راهپيمايي‌هاي عظيم چهارم شوال و تاسوعا و عاشورا و 28 صفر سال 1357 نقشي مؤثر داشت. وی هنگامي كه امام در پاريس بودند، براي تبادل‌نظر با امام(ره) به آنجا رفت و سپس به فرمان امام(ره) به عضويت شوراي انقلاب اسلامي ايران برگزيده شد.

 

بي شك دکتر بهشتی از چهره‏های بزرگ سیاسی، فرهنگی و فکری تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی بود. وی با دوراندیشی و تیزبینی خاص، موانع را بخوبی می‏شناخت و در پی رفع آن بود؛ ازاین‏رو، تدبیر سیاسی وی از ویژگی‏های بارز آن شهید بزرگوار بود که او را از بسیاری سیاسیون، برتر نشان می‏داد.

 

اندیشه سیاسی وی ناشی از نگرش نابش به اسلام بود. او بر این باور بود که اسلام هم دین است و هم دولت. اسلام توان اداره جامعه و قوانین مربوط به آن را دارد. با این اندیشه، فعالیت سیاسی خود را در مبارزه با رژیم ستم‏شاهی آغاز کرد.

 

1. تأسیس حزب جمهوری اسلامی در آن روزهای حساس و سرنوشت ساز انقلاب، در برابر آن همه حزب سیاسی منحرف، وجود یک تشکل اسلامی پیرو راه امام برای پاسداری از ارزش ها ضروری بود.

 

در آن زمان دکتر بهشتی که همواره معتقد به نظم و برنامه ریزی و تشکیلات بود، با صلاحدید حضرت امام خمینی (ره ) در فروردین سال 1358 حزب جمهوری اسلامی را با همفکری و همکاری مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای(مدظله العالی) و دیگر دوستان تأسیس کرد تا پایگاهی برای سازماندهی نیروهای مسلمان و متعهد و معتقد به ولایت فقیه باشد.

 

آیت الله بهشتی تا هنگام شهادت به عنوان دبیر کل حزب جمهوری اسلامی انجام وظیفه می كرد.

 

2. جامعه روحانیت مبارز تهران در آذرماه 1357 ضمن تلاش گستردهای جهت ایجاد روحانیت مبارز تهران به اتفاق استاد شهید آیت الله مطهری و شهید آیت الله دکتر محمد مفتح و آیات عظام مهدوی کنی و امامی کاشانی، کوشید و جمعی دیگر از علمای مبارز در سراسر ایران به عنوان یک هسته اساسی از آن حمایت کردند و حضرات آیات عظام سید علی خامنه ای (مقام معظم رهبری)، مشکینی، ربانی املشی، طبسی و شهید هاشمی نژاد نیز به آن پیوستند.

 

لازم به ذکر است که هسته مبارزانی روحانیت متعهد پس از انقلاب در شکل (حزب جمهوری اسلامی) تبلور یافت .

 

3. تدوین قانون اساسی پس از آنکه مجلس خبرگان توسط نمایندگان منتخب مردم ، تشکیل شد دکتر بهشتی نایب رئیس مجلس خبرگان بود و بیشتر جلسات مجلس ‍ خبرگان به ریاست ایشان برگزار می شد.

 

این مدیر دلسوز نظام، به رغم مشغله کاری فراوان، با تلاش و کوشش فوق العاده و با همفکری و همکاری یاران دلسوز امام و انقلاب، قانون اساسی جمهوری اسلامی را تدوین کردند؛ که به تأیید امام و تصویب امت رسید.

 

قانون اساسی در واقع خون بهای انقلاب اسلامی بود. اندیشه و شخصیت شهید بهشتی شخصیت بارز و ابعاد مبارزاتی شهید مظلوم آیت الله دکتر بهشتی را نمی توان در یک یا چند مقاله و کتاب بیان کرد. لیکن می توان گفت: دکتر بهشتی از چهره های درخشان فکری و سیاسی بود که انقلاب اسلامی به تاریخ اسلام هدیه کرده است.

 

بینش سیاسی نیرومند او موانع را تشخیص می داد و برای رفع آن اقدامات لازم را به عمل می آورد. آگاهی سیاسی او عظیم و گسترده بود.

 

او انگیزه های محوری و اصلی آن سوی موضع گیری های نفاق آمیز گروهک ها را به سرعت تشخیص می داد و برای خنثی ساختن آنها مبادرت می ورزید.

 

اندیشه سیاسی و اجتماعی شهید مظلوم بهشتی ناشی از ایدئولوژی اسلامی و نحوه برداشت او از تعالیم اسلام بود. او را باید یک عالم اسلام شناس و یک مصلح روحانی دانست که به شیوه صد درصد اسلامی بدون دنباله روی از غرب یا التقاط میان اسلام و شیوه های غربی، طالب اصلاح جامعه بود. او می اندیشید که اسلام هم دین است و هم دولت، هم ایدئولوژی است و هم نظام حکومتی؛ بنابراین او عالمی بود ربانی از تبار ابوذر و عمار که آرزو داشت اسلام در همه ابعادش از جمله بعد سیاسی اش، مجدداً در جامعه اسلامی و در جهان پیاده شود و خود، به صورت واحدی مستقل از گرایش های شرقی و غربی و نیرویی منفرد در برابر دو ابر قدرت و اقمارشان در عرصه جهانی حضور داشته باشد.

 

 

 با اينكه دكتر شهيدبهشتي در كنار تدريس و سخنراني، به تحقيق نيز مي‏پرداخت، اما تأليفات زيادي از او چاپ نشده است. آثارآن شهيد بزرگوار عبارتند از: 1. خدا از ديدگاه قرآن 2. نماز چيست 3. بانك‏داري در قوانين مالي اسلام 4. روحانيت اسلام در ميان مسلمين 5. مبارز پيروز 6. شناخت دين 7. نقش ايمان در زندگي انسان 8.. كدام مسلك؟ 9. شناخت 10. مالكيت. البته افزون براين آثار، مجموعه‏اي از سخنراني‏ها و مصاحبه‏هاي او، كه جملگي مربوط به دوران انقلاب و پس از انقلاب است، در سه جلد با عناوين: «او به تنهايي يك امت بود»، «بهشتي سيدمظلوم امت»، و «بهشتي اسطوره‏اي بر جاودانه تاريخ» در تابستان سال 1361، توسط واحد فرهنگي بنياد شهيد تهران چاپ شده است.

 

 

آن شب نماز جماعت ‏به امامت آیت‏الله بهشتی برپا شد و عده‏ای از وزرا و نمایندگان مجلس در آن شرکت کردند. گویند: «آن شب نماز جماعتش از همه شب‏ها طولانی‏تر بود و اصرار بچه‏ها هم بسیار بود که می‏خواهیم پشت‏سر تو نماز بخوانیم و نماز در حیاط دفتر حزب بود.

 

عکاس آمد و از آن نماز عکس یادگاری گرفت». پس از نماز، همه به سالن رفتند تا جلسه را که پیرامون انتخاب آینده ریاست جمهوری بود، برگزار کنند، چون یک هفته از خلع بنی‏صدر از مقام ریاست جمهوری، توسط مجلس شورای اسلامی می‏گذشت.

 

جلسه با قرائت قرآن که روح‏ها را با ملکوت پیوند داد، آغاز شد و پس از تلاوت قرآن، سخنرانی قافله سالار شهدای هفت تیر شروع شد.

 

ساعت ‏حدود نه و هفت دقیقه بود که ناگهان سفیر مرگ آنان را با خود به ملکوت اعلی برد و او و یارانش چنین به خیل راست‏قامتان تاریخ پیوستند.

 

حضرت امام خميني رحمه‏الله درباره اين حادثه جان‏سوز فرمودند: «ملت ايران در اين فاجعه بزرگ، 72 تن بي‏گناه، به عدد شهداي كربلا از دست داد». شهید بهشتی در نگاه امام و رهبری امام خميني در ديدار اقشار مختلف مردم مطالبي بيان فرمودند كه نشان دهنده عظمت شخصيت آيت الله بهشتي و ارزش وجودي همه شهداي فاجعه هفتم تير ماه است.

 

امام فرمودند: « البته اين پيشامد براي همه ملت ما ناگوار بود و يك اشخاصي كه براي خدمت، خودشان را حاضر كرده بودند و خدمتگزار اين كشور بودند، اشخاصي بودند كه آن قدري كه من آنها  را مي شناسم از ابرار بوده اند، از اشخاص متعهد بوده اند كه در راس آنها مرحوم شهيد بهشتي است . ايشان را من بيست سال بيشتر مي شناختم . مراتب فضل ايشان و مراتب تفكر ايشان و مراتب تعهد ايشان بر من معلوم بود. و آنچه كه من راجع به ايشان متاثر هستم , شهادت ايشان در مقابل او ناچيز است و آن مظلوميت ايشان در اين كشور بود.»

 

مقام معظم رهبری نیز در توصیف شخصیت این شهید بزرگوار می فرمایند: «شهید بهشتی یکی از آن شخصیت هایی بود که یک حالت استثنایی در آنها مشاهده می شود. می دانید آدم ها دو جور هستند. یکی آدم هایی که هیچ ویژگی استثنایی در آنها نیست. با استعدادند، بافکرند، ارزشمندند، ولی عادی و معمولی اند. لکن بعضی هستند که از معمول انسان ها یک چیزی بیشتر دارند، یک برجستگی در اینها وجود دارد. این برجستگی خیلی زود فهمیده نمی شود، در گذشت زمان مشهود می شود و بهشتی از این قبیل بود. او دارای فکر بلندی بود. مغز قوی و فعالی داشت. علاوه بر این، دارای اراده و روحیه ممتازی بود. بر خود و احساسات خویش شدیداً غالب بود. بیشتر یک فرد متفکر بود تا احساساتی؛ اگرچه گاهی اوقات احساسات او یک جمعیت میلیونی را به جوش می آورد»./انتهاي پيام/