بدون مشارکت مردم و دانش‌بنیان‌ها، هوشمندسازی انرژی محقق نمی‌شود

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ محمود نیلی احمدآبادی  عضو هیأت علمی دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تهران  روز چهارشنبه در دویست‌وچهلمین نشست علمی - تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با عنوان «هوشمندسازی انرژی در ایران؛ چالش‌ها و افق‌های آینده» اظهار داشت: درک مفهوم کلان‌داده (Big Data) نه‌تنها در دولت و حاکمیت، بلکه در دانشگاه‌ها نیز با پیچیدگی‌هایی همراه است. از این رو، هر کسی که مدعی باشد می‌تواند مصرف انرژی را به‌طور کامل کنترل کند، برداشت درستی ندارد؛ زیرا رفتار انسان در این معادله نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

وی افزود: الگوی مصرف خانوار‌ها همواره در حال تغییر است و حتی رفتار و باور‌های یک خانواده نسبت به چند روز قبل نیز ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین با یک مسئله پویا و سیال روبه‌رو هستیم که نیازمند مدل‌های هوشمند و منعطف است.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر ضرورت تغییر نقش دولت در حوزه انرژی گفت: دولت باید در جایگاه تنظیم‌گر قرار گیرد و جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها را به شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی واگذار کند؛ زیرا این شرکت‌ها می‌توانند با ارائه راهکار‌های نوآورانه به بهبود وضعیت انرژی کشور کمک کنند.

وی ادامه داد: برای جلوگیری از ایجاد انحصار، باید چند اپراتور در این حوزه فعالیت کنند تا فضای رقابتی شکل بگیرد. در چنین شرایطی شرکت‌های موفق به فعالیت خود ادامه می‌دهند و شرکت‌هایی که عملکرد مناسبی نداشته باشند، به‌تدریج از بازار خارج می‌شوند.

نیلی احمدآبادی با اشاره به نقش بخش خصوصی در توسعه فناوری‌های انرژی اظهار داشت: در سیستم‌های دولتی، حتی افراد خلاق نیز معمولاً ماندگار نیستند و فرصت اجرای ایده‌های نو را پیدا نمی‌کنند، اما در بخش خصوصی امکان بروز خلاقیت و نوآوری بیشتر است.

وی تأکید کرد: پیش از اجرای هرگونه اصلاح قیمتی در حوزه انرژی باید زیرساخت‌های لازم فراهم شود. مدیریت مصرف نباید صرفاً با محدودسازی همراه باشد، بلکه باید مردم را به کنشگران فعال این حوزه تبدیل کرد و به‌ویژه اقشار کم‌درآمد را از مزایای این سیاست‌ها بهره‌مند ساخت.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با طرح ایده ایجاد بازار انرژی مصرف‌نشده گفت: به جای تداوم یارانه انرژی، می‌توان سهم مشخصی از انرژی را به هر فرد اختصاص داد تا افرادی که کمتر مصرف می‌کنند، امکان فروش مازاد سهم خود را در بازار داشته باشند؛ رویکردی که می‌تواند انگیزه صرفه‌جویی را افزایش دهد.

وی یکی از چالش‌های مهم کشور را ضعف عایق‌بندی ساختمان‌ها دانست و افزود: مطالعات نشان می‌دهد یکی از عوامل اصلی افزایش مصرف انرژی در تابستان و زمستان، نبود ایزولاسیون مناسب ساختمان‌هاست. از آنجا که هزینه انرژی پایین است، برای مالکان توجیه اقتصادی لازم برای سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف وجود ندارد.

نیلی احمدآبادی همچنین با اشاره به ضرورت حکمرانی یکپارچه در حوزه انرژی اظهار داشت: هر دستگاه بیشتر به دنبال حل مشکلات خود است و هنوز نگاه کلان حاکمیتی بر مدیریت انرژی حاکم نشده است. ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های مؤثرتر منجر شود.

وی نقش مردم را در مدیریت مصرف انرژی بسیار مهم دانست و گفت: حتی تنظیم دمای کولر از ۲۰ به ۲۵ درجه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش مصرف انرژی داشته باشد. به همین دلیل، مشارکت مردم در این حوزه اهمیت ویژه‌ای دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه تهران افزود: صرف دعوت مردم به صرفه‌جویی کافی نیست، بلکه باید زمینه استفاده از خلاقیت و ایده‌های آنان فراهم شود. هر زمان با کمبود مواجه می‌شویم، فرصت شکل‌گیری نوآوری و بازار‌های جدید نیز ایجاد می‌شود.

وی با اشاره به توان علمی کشور اظهار داشت: وجود نیرو‌های متخصص و جوانان توانمند موجب شد بسیاری از خسارت‌های جنگ جبران شود. در حوزه هوش مصنوعی نیز ظرفیت‌های ارزشمندی در کشور وجود دارد که در صورت انتخاب مدل حکمرانی مناسب، می‌تواند در خدمت حل مسائل انرژی قرار گیرد.

نیلی احمدآبادی در پایان تأکید کرد: صنایع تاکنون انگیزه اقتصادی کافی برای حرکت به سمت بهینه‌سازی مصرف انرژی نداشته‌اند؛ بنابراین لازم است دولت همزمان با اصلاح سیاست‌ها، از صنایع برای نوسازی فناوری‌ها و کاهش مصرف انرژی حمایت کند.

در ادامه این نشست، بهرامی سیف‌آبادی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به پایین بودن بهره‌وری انرژی در کشور گفت: مصرف انرژی در ایران حدود ۵۰ درصد بالاتر از میانگین جهانی است و با وجود افزایش تولید، ناترازی انرژی همچنان رو به افزایش است.

وی با تأکید بر ظرفیت بالای نخبگان، شرکت‌های دانش‌بنیان و تجربه کشور در حوزه نفت و انرژی، خواستار استفاده از الگو‌های موفق جهانی برای حل چالش‌های موجود شد و افزود: نگاه‌های سیاسی و اختلاف میان دستگاه‌ها در برخی موارد مانع حل مسائل شده است و انتظار می‌رود نخبگان علمی با ارائه راهکار‌های عملی، به رفع این مشکلات کمک کنند.