تصویب قطعنامه آمریکایی درباره غزه/ به نام فلسطین به کام اسرائیل!

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ از زمان آغاز بحث‌ها پیرامون طرح جدید ایالات متحده برای ادارهٔ نوار غزه پس از آتش‌بس، صحنهٔ سیاسی فلسطین بار دیگر وارد مرحله‌ای حساس و پیچیده شده است. واشنگتن با ارائهٔ پیش‌نویس قطع‌نامه‌ای به شورای امنیت تلاش کرده طرحی چندمرحله‌ای را بر اساس برنامهٔ دولت دونالد ترامپ پیش ببرد؛ طرحی که، به‌گفتهٔ طراحان، هدف آن تثبیت آتش‌بس، بازسازی غزه و ایجاد «چارچوبی پایدار برای ادارهٔ غیرنظامی» است. اما در سمت فلسطینی، واکنش‌ها به این پروژه عمدتاً با احتیاط، نگرانی و مخالفت جدی همراه بوده است.

پس از آنکه نیروهای اسرائیلی طبق مفاد آتش‌بس اخیر از بخش‌هایی از غزه عقب نشستند و کنترل برخی مناطق به نیروهای امدادی و نهادهای بین‌المللی واگذار شد، چشم‌انداز تازه‌ای در برابر فلسطینیان شکل گرفت؛ چشم‌اندازی که اگرچه نشانه‌هایی از آرامش نسبی داشت، اما با عدم قطعیت‌های بزرگی همراه بود.

در همین زمان، ایالات متحده طرحی را به شورای امنیت ارائه کرد که به‌نوعی نقشه راه ادارهٔ غزه پس از جنگ تلقی می‌شد. اما این طرح نه‌تنها به‌جای رفع نگرانی‌ها، موج تازه‌ای از پرسش‌ها و اعتراض‌ها را در فلسطین برانگیخت.

طرح آمریکا چیست و چرا بحث‌برانگیز شده است؟

پیش‌نویس آمریکا شامل مجموعه‌ای از پیشنهادهاست که محور اصلی آن ایجاد یک ساختار مدیریت بین‌المللی در غزه برای «دوران انتقالی» است؛ ساختاری که به گفتهٔ طراحان باید تا زمان تثبیت شرایط امنیتی و ایجاد نهادهای مدنی پایدار در این منطقه فعالیت کند.

در ظاهر، طرح شامل مواردی همچون:تثبیت آتش‌بس،تسهیل ارسال کمک‌ها،زمینه‌سازی برای بازسازی غزه،و اشاره‌ای کلی به مسیر تشکیل دولت فلسطینی است.اما بخش‌های حساس‌تر آن، که بیشترین واکنش فلسطینیان را برانگیخته، دو محور اساسی است:

۱. خلع سلاح گروه‌های مقاومت

طرح تأکید می‌کند که برای ادارهٔ غزه باید تمامی گروه‌های مسلح خلع سلاح شوند و مسئولیت امنیتی به «نیرویی بین‌المللی با اختیارات گسترده» سپرده شود.

۲. حضور «مشروط» رژیم اسرائیل

خروج کامل ارتش اسرائیل به «ثبات اوضاع امنیتی» گره خورده است؛ یعنی هرگونه ناامنی می‌تواند باعث بازگشت مداخلهٔ نظامی اسرائیل گردد. این بند تقریباً از نگاه فلسطینی‌ها به‌معنای تداوم حضور اسرائیل در ساختار امنیتی غزه است.

همین دو نکته، و به‌ویژه بند مربوط به خلع سلاح، کافی بود تا این طرح از سوی مقاومت «پروژه‌ای برای مهار و تضعیف قدرت مردم فلسطین» خوانده شود.

چرا مقاومت فلسطین طرح آمریکا را تهدید می‌داند؟

بر اساس ارزیابی وسام عفيفة، تحلیلگر سیاسی فلسطینی، طرح آمریکا در دل خود چند خطر جدی دارد که از نگاه گروه‌های فلسطینی نوعی مهندسی سیاسی-امنیتی از بیرون محسوب می‌شود:

۱. بین‌المللی‌سازی غزه برای سال‌ها

تبدیل غزه به منطقه‌ای تحت مدیریت یک شورای بین‌المللی – آنچه در طرح از آن به عنوان «شورای صلح» یاد شده – عملاً به معنای سلب ادارهٔ داخلی و تحمیل قیمومیت خارجی است.

2. خلع سلاح و حذف قدرت بازدارندگی فلسطینیان

مقاومت فلسطین سال‌هاست سلاح را ابزار دفاعی و جزئی از معادلهٔ ملی می‌داند. از این رو، هر طرحی که خلع سلاح را هدف بگیرد، از دید آن‌ها بخشش رایگان ادارهٔ غزه به اسرائیل و هم‌پیمانانش است.

3. بازگرداندن تشکیلات خودگردان با شرط‌های خارجی

در طرح آمریکا بازگشت تشکیلات به غزه مطرح شده، اما نه به عنوان بخشی از آشتی ملی فلسطینی؛ بلکه به‌عنوان بخشی از ترتیبی امنیتی-بین‌المللی. این نکته حساسیت زیادی ایجاد کرده، زیرا بسیاری می‌ترسند که تشکیلات در چنین فرایندی نقشی محدود، فاقد اختیار و حتی وابسته به سازوکارهای بین‌المللی پیدا کند.

4. تعویق تشکیل دولت فلسطینی بدون ضمانت

طرح آمریکا از «مسیر تشکیل دولت» حرف می‌زند اما نه زمان تعیین کرده و نه تضمین ارائه می‌دهد؛ همین مبهم‌بودن، طرح را برای فلسطینیان تهدیدکننده کرده است.

هشت کشور عربی و اسلامی به‌طور رسمی از طرح آمریکا حمایت کرده‌اند و این طرح را «گامی به سوی تعیین سرنوشت فلسطینی‌ها» توصیف کرده‌اند. اما، این حمایت عربی الزاماً به معنای پذیرش فلسطینی نیست.

کشورهای عربی اگر از این طرح حمایت می‌کنند، باید تضمین دهند که این حمایت بر حقوق فلسطینیان پیشی نگیرد. هیچ روندی نباید حقوق مردم فلسطین را فدای توافق‌های امنیتی کند؛ و هر نقش بین‌المللی باید مستقیماً به حق تعیین سرنوشت گره بخورد، نه به خواسته‌های امنیتی اسرائیل.

جنبش‌های مقاومت و جریان‌های سیاسی فلسطینی در واکنش به طرح آمریکا، یادداشت مشترکی منتشر کردند که در آن موارد زیر برجسته شده بود:طرح آمریکا با هدف تحمیل قیمومیت بر غزه تهیه شده است؛ادارهٔ غزه و بازسازی آن نباید به نهادی بین‌المللی سپرده شود؛بحث دربارهٔ سلاح فقط در چارچوب ملی و در پیوند با پایان اشغالگری قابل طرح است؛هیچ نهادی حق ندارد از بیرون برای آیندهٔ سیاسی غزه تصمیم‌گیری کند.

به‌علاوه، مقاومت تأکید کرد که هر تصمیمی که نقش مردم غزه را در ادارهٔ سرزمینشان تضعیف کند، حتی با پوشش کمک‌رسانی یا بازسازی، مردود است.

راهبرد احتمالی مقاومت در برابر طرح آمریکا

مقاومت  از حماس و جهاد اسلامی گرفته تا جنبش‌های کوچک‌تر  به سمت یک «راهبرد چندلایه» پیش می‌روند. او سه محور اصلی این راهبرد را چنین توصیف می‌کند:

۱. سلب مشروعیت داخلی از طرح

گروه‌ها با طرح آمریکا مانند تصمیمی تحمیلی برخورد خواهند کرد و تلاش می‌کنند اجماعی داخلی ایجاد کنند که این طرح، چارچوب تعیین‌کنندهٔ آیندهٔ فلسطین نیست. در این مرحله هدف، تضعیف جایگاه سیاسی طرح و جلوگیری از تبدیل آن به اجماعی بین‌المللی است.

۲. تعامل واقع‌گرایانه اما محدود با طرح

با وجود مخالفت صریح، مقاومت احتمالاً به‌طور کامل طرح را نادیده نخواهد گرفت؛ زیرا این طرح ظاهراً حمایت بین‌المللی گسترده‌ای دارد. لذا انتظار می‌رود گروه‌ها در میدان، برخوردی خویشتندارانه با نیروهای بین‌المللی داشته باشند اما به مردم فشار آورند تا مأموریت این نیروها به کمک‌رسانی و بازسازی محدود بماند و نه چیزی بیشتر.

۳. ایجاد مسیر ملی جدید

در نهایت، مقاومت به دنبال احیای مسیر سیاسی داخلی است؛ مسیری که بر مقاومت، حقوق ملی و استقلال تصمیم فلسطینی استوار باشد. عفيفة می‌گوید این مسیر باید نوعی بازتعریف مشروعیت ملی بر اساس مقاومت باشد.

مقاومت باور دارد که تا زمانی که اشغالگری پایان نیافته، سخن گفتن دربارهٔ سلاح بی‌معناست؛تصمیم شورای امنیت اگر مستقیماً زمینه‌ساز تثبیت حضور اسرائیل باشد، واکنش مقاومت شدیدتر خواهد بود.

 برخی بندهای طرح آمریکا طوری تنظیم شده‌اند که می‌توانند در آینده بهانه‌ای باشند برای تقسیم غزه به مناطق تحت کنترل اسرائیل یا نیروهای وابسته به آن. جامعهٔ جهانی ممکن است با توهم شکل‌گیری آتش‌بس پایدار، بازسازی را فقط محدود به مناطقی کند که رژیم اسرائیل اجازه می‌دهد.

موانع طرح آمریکایی

اگر طرح آمریکا به‌گونه‌ای تنظیم شود که «نیت بد» نسبت به فلسطینی‌ها را نشان دهد، بسیاری از کشورهایی که قرار است در نیروی بین‌المللی مشارکت کنند، از حضور در آن خودداری خواهند کرد. دلیل این عدم رغبت عبارت است از:

1. ترس از درگیری مستقیم با مقاومت
   بسیاری از کشورها نمی‌پذیرند در مأموریتی شرکت کنند که ممکن است آن‌ها را رودرروی جنبش‌های مقاومت قرار دهد.

2. نگرانی از تبدیل شدن به ابزار خلع سلاح
   کشورها تمایلی ندارند در عملیات خلع سلاح اجباری  که از دید فلسطینیان نقض حقوقشان محسوب می‌شود ایفای نقش کنند.

1. ابهام در چارچوب حقوقی و سیاسی
   تقریباً هیچ کشوری حاضر نیست بدون ضمانت حقوقی مشخص وارد منطقه‌ای شود که همچنان درگیر وضعیت اشغال است.

از این رو، حتی اگر طرح آمریکا تصویب شود، اجرای آن در عمل با چالش‌های گسترده مواجه خواهد شد.