آیا سپرده طلا قانونی و شرعی است؟

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»؛ سپرده طلا يا طرح حساب جاری بر پایه ارزش طلا، حکایت از خرید میزان معینی از فلز طلا از بانک و سپرده گذاری در نزد همان بانک است، در حالیکه به لحاظ این که مبیع وجود و ظهور خارجی ندارد، موضوع معامله بیع منتفی است.

اما نکته ای که باید به آن توجه ویژه ای داشت استقبال مردم از طرح سپرده طلا است که بي شک موفقيت اين طرح نقش بسزايي در کاهش تورم و سوق دادن سرمايه هاي راکد به سمت توليد و اشتغالزايي خواهد داشت.
 

یکی از منافع این نوع حساب برای اقتصاد کشور خارج شدن نقدینگی از بازار واقعی طلا و ورود آن به سیستم بانکی و در نتیجه کاهش حجم نقدینگی سرگردان است ولی از سوی دیگر نباید فراموش کرد که در احکام اسلامی تشویق به پس انداز طلا و نقره مورد نکوهش قرار گرفته و باید به این نکته نیز توجه شود که در صورت تشویق به سپرده طلا اگر با کاهش ارزش ذهنی و عرفی پول ملی همراه باشد قابل دفاع نخواهد بود.
 

طبق این طرح  قرارداد بيع با مشتري منعقد و مشتري نيز پولي را بابت خريد طلا درآينده(حداکثر شش ماه) به بانک پرداخت مي‌نمايد و در هر زمان که تمايل داشته باشد(قبل از پايان قرارداد) مي‌تواند علاوه بر دريافت پول طلا به نرخ روز بانک مرکزي، با پرداخت هزينه هايي مانند ماليات بر ارزش افزوده و موارد ديگر فيزيک طلا را  نيز از بانک صادرات مطالبه نمايد.

محمد جهرمی در دفاع از این طرح بانک صادرات گفت: از طريق سپرده طلا ارزش پول حفظ و سود حاصل از افزايش قيمت طلا در شرايط مختلف اقتصادي نصيب سپرده گذار مي شود.
 

مدیر عامل بانک صادرات افزود: سپرده طلا يا طرح حساب جاری بر پایه ارزش طلا، علاوه بر حفظ ارزش پول، با ایجاد ارزش افزوده مردم را در برابر بالارفتن تورم بیمه می نماید. این طرح سرمایه های راکد را به سرمایه مولد تبدیل می نماید.
 

در اجرای این طرح لازم به ذکر است عملا طلایی در کار نبوده و معامله روی کاغذ انجام خواهد شد. کاغذی به عنوان رسید طلا به مشتری داده می‌شود، عددی به عنوان وزن طلای صوری خریداری شده روی کاغذ نوشته می‌شود و اگر مشتری طلا را مطالبه کند، بانک آن طلا را اصلا ندارد که به او بدهد، بلکه بر اساس همان عدد (مثلا ۵ گرم) قیمت روز طلا را محاسبه کرده و به مشتری پول پرداخت می‌کند.

آیت الله سیستانی در استفتایی در این باره فرمودند: این کار صحیح نیست ولی اگر فرد از بانک در مقابل پولی که می‌دهد طلا بخرد بطوريكه هر وقت بخواهد بتواند از بانک طلا تحویل بگیرد و انشاء خرید و فروش طلا صوری نباشد و بانک طبق توافق

با مشتری هر وقت که مشتری خواست پول طلا و نه بیشتر را به وي تحويل دهد، این قرارداد بلا مانع خواهد بود.
آیت الله مکارم شیرازی در پاسخ به پرسشی درباره طرح سپرده طلا فرموده اند: در صورتي‌ که به بانک وکالت داده شود که به طور جدی طلا را برای شما بخرد و سپس به وکالت شما به طور جدی طلای مذکور را برای شما بفروشد و پول آن را به شما بدهد، اشکالی ندارد.

از آنجا که تبلیغات فراوان این بانک به استدلال های اقتصادی بر افزایش صعودی نرخ طلا در چند سال اخیرتوجه دارد به طوریکه افزایش بهای طلا دلیل اصلی جذب سرمایه بوده و چون مال معین (پول نقد) از مردم اخذ و پس از مطالبه ی آن مجددا از همان جنس (پول نقد) و با میزان بیشتری به  ایشان مسترد می شود، به نظر می رسد این عمل بانک تعریف ربا باشد.

گفتنی است حساب سپرده طلا غير قابل نقل و انتقال بوده و این سپرده ريسك هاي نگهداري طلا در مقابل سرقت، مفقود شدن و غيره را بدون هزينه پوشش مي دهد.

در پایان باید گفت شورای فقهی بانک مرکزی در آخرین جلسه خود شروط 11 گانه ای را برای سپرده طلا تعیین کرده است که باید دید این شروط اجرایی می شود یا خیر؟