بحران انرژی اسرائیل در جنگ با ایران/ قطع صادرات تا فرار سرمایه‌گذاران

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، به دنبال بحران بزرگ انرژی در منطقه و جهان که در پی جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پاسخ کوبنده کشورمان به متجاوزان در سطوح مختلف، آشکار شد، گزارش‌های اسرائیلی از افزایش فشار‌های مصر و اردن بر اسرائیل و ایالات متحده برای از سرگیری عرضه گاز از سکوی تمار، در بحبوحه نگرانی‌ها از فروپاشی شبکه‌های برق، پرده برداشتند.

اهمیت راهبردی سکوی گازی تمار که در تیررس ایران است

روزنامه عبری یدیعوت آحارونوت در این زمینه در مقاله‌ای به بررسی بحران انرژی رژیم صهیونیستی در نتیجه جنگ با ایران و اینکه این جنگ چگونه عرضه گاز به مصر از سکوی گازی تمار اسرائیل را تهدید کرد، پرداخته که شرح آن به شکل زیر است.

امروز بخش انرژی در تل‌آویو تلاش دارد تا از پیامد‌های ۴۰ روز جنگ تحت رگبار مداوم شلیک موشک‌ها بهبود یابد. سکو‌های لویاتان و کاریش به دلیل ترس از اصابت مستقیم، تعطیل شدند؛ اقدامی که میلیارد‌ها دلار خسارت به اقتصاد اسرائیل وارد کرد، در حالی که سکوی تمار به تنهایی در میدان باقی ماند.

خبرنگاران اسرائیلی که از سکوی گازی تمار بازدید کرده‌اند، از تنش شدید در دریا شنیده و با کارگرانی که با وجود خطر مجبور بودند در آنجا بمانند، صحبت کردند.

سکوی تمار که با هزینه‌ای حدود ۳ میلیارد دلار ساخته شد و در سال ۲۰۱۳ شروع به کار کرد، در این دوره به ستون مرکزی بخش انرژی اسرائیل تبدیل شد و در طول جنگ، به تنهایی تمام مصرف گاز اسرائیل را تامین کرد و بدین ترتیب از سناریوی قطع برق جلوگیری کرد.

این سکو توسط شرکت غول انرژی آمریکایی شورون اداره می‌شود و توسط تیمی آموزش‌دیده متشکل از حدود ۴۰ نفر از جمله مهندسان، تکنسین‌ها و اپراتور‌های سیستم آمریکایی و اسرائیلی اداره می‌شود.

یکی از کارگران در سکوی گازی تمار تأیید کرد که وقتی یک پهپاد نزدیک می‌شود، می‌دانیم که برای اصابت به این سکو هدایت شده است و در این حالت، سیستم اضطراری فوراً فعال می‌شود و جریان گاز متوقف می‌شود و لوله‌ها در عرض چند ثانیه جدا می‌شوند.

این عملیات از طریق شیر‌های خودکار قرار گرفته بر روی سکو و در کف دریا انجام می‌شود که وظیفه آنها حبس گاز در مخزن و لوله‌های زیردریایی است، که از نشت عظیم گاز قابل اشتعال که ممکن است منجر به انفجار بزرگ و خسارات بی‌سابقه شود، حتی اگر خود سکو دچار آسیب فیزیکی شود، جلوگیری می‌کند.

این قابلیت به وزارت انرژی و شرکت شورون اجازه می‌دهد تا هر زمان که تردیدی در مورد شلیک موشک به سمت سکو ایجاد شود، تصمیمات مربوط به تعطیلی پیشگیرانه سریع را اتخاذ کنند؛ همانطور که چند بار در طول نبرد اخیر اتفاق افتاد.

اما چالش‌های لجستیکی مانند ساز و کار ورود و خروج افراد و آوردن پیمانکاران خارجی بسیار پرهزینه بوده و علاوه بر آن متقاعد کردن کارگران و پیمانکاران به اینجا سکوی تمار امن است، نیز نیاز به تلاش زیادی دارد.

شرکت شورون در بیش از ۱۰۰ کشور در سراسر جهان فعالیت می‌کند و روابط بسیار قوی با پیمانکاران جهانی دارد، با این حال بسیاری از پیمانکاران خارجی از ۷ اکتبر تمایلی به آمدن به اسرائیل (فلسطین اشغالی) نداشتند، و در نهایت و به دلیل اعتبار شورون به عنوان یک شرکت قابل اعتماد، آنها موافقت کردند که بیایند و یک خط لوله به طول ۱۵۰ کیلومتر را در طول جنگ نصب کنند که به آنها امکان رسیدن به اوج تولید تمار را داد.

معضل بزرگ بخش انرژی اسرائیل در جنگ با ایران

بخش انرژی اسرائیل در طول جنگ اخیر به یکی از اهداف مرکزی ایران تبدیل شده بود که طی آن، ایران تلاش کرد با هدف قرار دادن تأسیسات استراتژیک، موجب قطعی گسترده برق در اسرائیل شود. تهران به خوبی به وابستگی فزاینده اسرائیل به گاز طبیعی که مسئول حدود ۷۰ درصد تولید برق است، پی برده و می‌داند که آسیب رساندن به سکو‌های گازی در دریا ممکن است فعالیت اقتصادی اسرائیل را فلج کند.

این وضعیت، فراوانی انرژی اسرائیل را نیز به نقطه ضعف بزرگی برای آن تبدیل کرده است. مجتمع پالایشگاه حیفا ماه گذشته از بمباران مستقیم ایران آسیب دید، و در همان زمان، پهپاد‌ها و موشک‌ها به سمت سکو‌های گاز در آب‌های اقتصادی اسرائیل شلیک شدند.

این وضعیت، دستگاه امنیتی اسرائیل را در برابر یک معضل پیچیده قرار داد، زیرا در حالی که خطر عظیمی برای آسیب رساندن به یک سکوی فعال وجود دارد، تعطیلی کامل سکو‌های گاز می‌توانست منجر به آسیب فوری به عرضه برق و اجبار به استفاده از سوخت گران‌قیمت و آلاینده شود.

در نهایت، با وجود سیستم دفاعی زمینی و دریایی برای سکو‌هایی که میلیارد‌ها شِکِل (واحد پول رژیم صهیونیستی) در آنها سرمایه‌گذاری شده بود، تصمیم بر این شد که سکو‌های لویاتان و کاریش قبل از شروع جنگ تعطیل شوند؛ در حالی که سکوی تمار تحت حفاظت شدید فعال باقی ماند تا حداقل انرژی مورد نیاز بازار را تامین کند.

خسارت اقتصادی شدید اسرائیل در نتیجه تعطیلی سکو‌های گازی از ترس حملات ایران

تصمیم برای تعطیلی دو سکو از سه سکوی گازی اسرائیل برای مدت طولانی، هزینه‌های اقتصادی گزافی را به همراه داشت و سوالاتی را در مورد آمادگی انرژی اسرائیل برای مقابله با درگیری‌های آینده بی‌پاسخ گذاشت.

بر اساس گزارش شرکت مشاوره BDO که توسط چن هرتزوگ، اقتصاددان ارشد اسرائیلی تهیه شده است، تعطیلی ذخایر گاز، به دلیل افزایش حدود ۲۲ درصدی هزینه‌های برق ناشی از روی آوردن به استفاده از سوخت‌های گران‌تر و آلاینده‌تر مانند زغال سنگ و دیزل، تنها در چهار هفته حدود ۱.۵ میلیارد شِکِل به بازار اسرائیل آسیب رسانده است.

این گزارش همچنین به از دست رفتن حدود ۴۰۰ میلیون شِکِل درآمد دولتی از حق امتیاز و مالیات، علاوه بر آسیب حدود نیم میلیارد شِکِل به تولید ناخالص داخلی ناشی از کاهش سود شرکت‌های گازی اشاره دارد.

بیشتر گاز تولید شده از سکوی تمار به بازار اسرائیل هدایت می‌شود، در حالی که بخش بزرگی از گاز ذخیره سکوی لویاتان برای صادرات به مصر و اردن در نظر گرفته شده است، و وابستگی این دو کشور همسایه به گاز اسرائیل بسیار زیاد است.

بحران صادرات انرژی به مصر و اردن

مصر در حال حاضر با بحران شدید انرژی از جمله قطعی‌های برنامه‌ریزی شده برق دست و پنجه نرم می‌کند، و در طول جنگ، مصری‌ها و اردنی‌ها از ترس فروپاشی در تامین برق و اعتراضات مردمی، فشار زیادی بر اسرائیل و ایالات متحده وارد کردند تا تامین گاز را برای آنها از سر بگیرند.

سکوی تمار به عنوان یک کارخانه شناور اداره می‌شود که از یک شبکه پیچیده از مخازن و برج‌های پالایش تشکیل شده است که شن و مایعات را از گاز جدا می‌کنند، و در زیر آب، بزرگراه تکنولوژیکی که از راه دور اداره می‌شود، کار می‌کند.

گاز از لایه‌های زمین‌شناسی در عمق حدود ۵ کیلومتری زیر سطح دریا استخراج می‌شود، جایی که فشار‌های عظیم و دما‌های بالا حاکم است، و از آنجا به سمت یک سیستم زیردریایی از سرچاه‌ها در کف دریا در عمق ۱۷۰۰ متری حرکت می‌کند و سفر ۱۵۰ کیلومتری خود را در لوله‌های غول‌پیکر قرار گرفته در کف دریا آغاز می‌کند تا به سکوی فرآوری در سواحل عسقلان برسد.

در این میان سکوی قدیمی ماری بی را می‌توان مستقیماً در مقابل ما دید که در گذشته گاز را از ذخیره یام تتیس تامین می‌کرد و در سال ۲۰۱۳ با خالی شدن آن از کار افتاد. این سکو در حال حاضر با وجود اینکه گاز تولید نمی‌کند، اما به عنوان یک دارایی لجستیکی مهم برای شرکت شورون باقی مانده و به عنوان یک تاسیسات اقامتی و ذخیره‌سازی برای خدمه که از آن به سکوی تمار منتقل می‌شوند، استفاده می‌شود.

سکوی تمار برای شرکت شورون یک موتور سود عظیم محسوب می‌شود که بازار داخلی و توافقنامه‌های صادرات به مصر و اردن را تغذیه می‌کند، و در عین حال حضور این شرکت، به کابینه اسرائیل نوعی مصونیت آمریکایی در برابر تهدیدات امنیتی نیز می‌دهد.

سکوی لویاتان که آن هم توسط شرکت شورون اداره می‌شود، تنها در ۲۴ مارس پس از حدود یک ماه از آغاز جنگ به کار خود بازگشت و سکوی کاریش که توسط شرکت انگلیسی انرژیان اداره می‌شود، تا زمان اجرای آتش‌بس در ۸ آوریل غیرفعال باقی ماند.

سردرگمی دستگاه امنیتی اسرائیل درباره استراتژی محافظت از سکو‌های انرژی در جنگ

در این میان، تحولات و تصمیم‌گیری‌ها سوالاتی را در مورد ثبات و قطعیت در بخش گاز ایجاد می‌کند و در حالی که تاسیسات صنعتی مرکزی مانند پالایشگاه حیفا به کار خود ادامه دادند، تصمیماتی برای تعطیلی کامل سکو‌های گازی گاهی اوقات بدون توضیحات مفصل یا معیار‌های واضح اتخاذ شد.

با وجود این، مبلغ هنگفتی حدود ۳ میلیارد شِکِل برای دفاع از سکو‌ها سرمایه‌گذاری شده است که شامل خرید کشتی‌های دفاعی از آلمان و ابزار‌های تکنولوژیکی مختلف می‌شود، اما شکاف در تصمیمات عملیاتی همچنان مورد بحث باقی مانده است.

در حالی که کابینه اسرائیل، این امر را به ملاحظات امنیتی و تداوم انرژی نسبت می‌دهد، برخی از بخش‌های بازار به هویت اپراتور‌ها به عنوان یک عامل تعیین‌کننده اشاره می‌کنند و تلویحاً می‌گویند که سکو‌هایی که توسط شرکت شورون آمریکایی اداره می‌شوند، بر سکو‌هایی که توسط شرکت انگلیسی انرژیان اداره می‌شوند، اولویت دارند.

بحران اعتماد برای سرمایه‌گذاران خارجی در بخش انرژی اسرائیل

وزارت انرژی اسرائیل ابتدا به جریان گاز به بازار اسرائیل توجه داشت، اما واقعیت تعطیلی سکو‌های دیگر برای هفته‌ها بر توانایی کابینه برای جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید نیز تأثیر می‌گذارد. همچنین کابینه در حالی که به دنبال تشویق شرکت‌های بین‌المللی برای ورود به فعالیت‌های حفاری در آب‌های اقتصادی است، در واقع سیگنالی از بی‌ثباتی نظارتی ارسال می‌کند.

برای سرمایه‌گذاران خارجی، چنین عدم اطمینانی ممکن است به عنوان یک خطر مهم تلقی شود و به جذابیت بازار محلی آسیب برساند.

چالش پرداخت غرامت به شرکت‌های گاز

همه می‌دانند که تعطیلی کامل یک سکو پیامد‌های اقتصادی و عملیاتی گسترده‌ای دارد و با وجود این، شرکت‌های گاز هیچ پاسخی در مورد غرامت مالی برای خسارت مالی تخمینی صد‌ها میلیون شِکِل دریافت نکرده‌اند.

علاوه بر این، سوالاتی نیز مطرح می‌شود که آیا تصمیم برای بستن سکو‌ها هر بار که تهدید موشکی بازمی‌گردد، از سر گرفته خواهد شد و آیا میلیارد‌ها شِکِل که برای دفاع از آنها سرمایه‌گذاری شده، ممکن است برای ادامه فعالیت حتی در زمان جنگ کافی نباشد.

مقامات بخش انرژی، درخواست غرامت از شرکت‌ها دریافت کرده‌اند و این یک مسئله حقوقی است که بررسی خواهند کرد که آیا پرداخت غرامت به آنها موجه است یا خیر و بر اساس آن تصمیم خواهند گرفت.

شایان ذکر است که مصر و اسرائیل در سال ۲۰۱۸ توافقنامه‌ای را برای صادرات گاز اسرائیل از میدان لویاتان به مصر به ارزش ۱۵ میلیارد دلار در طول ۱۰ سال امضا کردند. شرکت گاز شرق مدیترانه (EMG) مصر گاز اسرائیل را دریافت و در تأسیسات ادکو فرآوری می‌کند تا آن را به عنوان گاز مایع به اروپا و آسیا صادر کند. همچنین اردن گاز اسرائیل را از میدان تمار برای تولید برق وارد می‌کند.

این توافقنامه‌ها با وجود حساسیت‌های سیاسی، ستونی برای همکاری اقتصادی منطقه‌ای هستند. مصر برای پر کردن شکاف تقاضای داخلی رو به رشد و صادرات مازاد، به گاز اسرائیل وابسته است؛ در حالی که این وابستگی نگرانی‌های امنیتی را در سایه تنش‌های منطقه‌ای فزاینده ایجاد می‌کند.