اسرائیل در سراشیبی افکار عمومی جهان

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، مرکز پژوهشی پیو (Pew Research Center) در گزارشی که چهارم ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، نتایج نظرسنجی گسترده‌ای در ۳۶ کشور جهان را منتشر کرد؛ نظرسنجی‌ای که شاید مهم‌ترین پیام آن کاهش شدید محبوبیت رژیم صهیونیستی در سطح افکار عمومی جهانی باشد. بر اساس این پژوهش، به‌طور متوسط ۶۷ درصد پاسخ‌دهندگان در کشور‌های هدف دیدگاهی منفی نسبت به این رژیم دارند و تنها ۲۵ درصد نگاه مثبتی به اسرائیل ابراز کرده‌اند.

این ارقام به معنای آن بوده که در سطح جهانی، مخالفان رژیم صهیونیستی تقریباً سه برابر بیشتر از حامیان آن هستند؛ وضعیتی که برای کشوری که دهه‌ها از حمایت گسترده بسیاری از دولت‌های غربی برخوردار بوده، تحول مهمی به شمار می‌رود.

جهان اسلام؛ مخالفت گسترده و فراگیر

مطابق یافته‌های پیو، منفی‌ترین نگاه‌ها به اسرائیل در کشور‌های مسلمان دیده می‌شود. در بنگلادش، اندونزی، مالزی، پاکستان، ترکیه و همچنین کرانه باختری و بیت‌المقدس، اکثریت شهروندان دیدگاهی منفی نسبت به رژیم صهیونیستی دارند. پژوهشگران پیو تصریح کرده‌اند که به دلیل شرایط جنگی امکان انجام نظرسنجی در نوار غزه وجود نداشته است.

این یافته چندان غافلگیرکننده نیست. از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، افکار عمومی جهان اسلام شدیداً علیه رژیم صهیونیستی بسیج شده و اعتراضات گسترده‌ای در کشور‌های مختلف شکل گرفته است.

اروپا؛ فرسایش حمایت سنتی

شاید مهم‌ترین بخش گزارش پیو مربوط به اروپا باشد. برخلاف تصور رایج که معمولاً اروپا را یکی از حامیان سنتی رژیم می‌داند، نتایج نظرسنجی نشان می‌دهد در تمام کشور‌های اروپایی مورد بررسی، اکثریت یا دست‌کم بخش بزرگی از شهروندان نگاه منفی به رژیم اشغالگر دارند. در کشور‌هایی مانند اسپانیا، ایتالیا و هلند، حدود نیمی یا بیشتر از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که دیدگاهی «بسیار منفی» نسبت به اسرائیل دارند.

این روند ادامه تغییری است که از زمان جنگ غزه آغاز شد. پیو پیش‌تر نیز در گزارش سال ۲۰۲۵ خود از افزایش محسوس دیدگاه‌های منفی نسبت به اسرائیل در اروپا خبر داده بود، اما داده‌های جدید نشان می‌دهد این روند نه‌تنها متوقف نشده بلکه عمیق‌تر نیز شده است.

نسل جوان؛ منتقدتر از نسل‌های قبل

یکی از یافته‌های مهم این پژوهش به شکاف نسلی مربوط می‌شود. در بسیاری از کشور‌های غربی، جوانان به مراتب نگاه منفی‌تری نسبت به رژیم صهیونیستی دارند.

برای مثال در مجارستان، ۷۲ درصد افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله دیدگاهی منفی نسبت به این رژیم دارند؛ در حالی که این رقم در میان افراد بالای ۵۰ سال به ۴۵ درصد می‌رسد. الگو‌های مشابهی در آمریکا، کانادا، فرانسه، لهستان، استرالیا و کره جنوبی نیز مشاهده شده است.

کارشناسان علوم سیاسی این شکاف را یکی از مهم‌ترین متغیر‌های آینده سیاست خارجی غرب می‌دانند. به بیان ساده، نسل‌هایی که در دهه‌های آینده قدرت سیاسی بیشتری کسب خواهند کرد، نگاه متفاوت‌تری نسبت به اسرائیل دارند.

چپ و راست؛ شکاف ایدئولوژیک عمیق

گزارش پیو نشان می‌دهد در بسیاری از کشور‌های غربی، گرایش سیاسی افراد تأثیر مستقیمی بر نگاه آنان به اسرائیل دارد.

در ایالات متحده، ۸۳ درصد افراد دارای گرایش لیبرال یا چپ‌گرا دیدگاهی منفی نسبت به اسرائیل دارند؛ در حالی که این رقم در میان محافظه‌کاران ۳۷ درصد است. فاصله مشابهی نیز در استرالیا، یونان، اسپانیا، فرانسه، بریتانیا و سوئد مشاهده می‌شود.

این داده‌ها نشان می‌دهد موضوع اسرائیل به یکی از مسائل هویتی و ایدئولوژیک در سیاست غرب تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که دیگر صرفاً در چارچوب سیاست خارجی تعریف نمی‌شود.

نتانیاهو؛ رهبر بدون اعتماد جهانی.

اما یافته‌های نظرسنجی فقط به تصویر رژیم صهیونیستی محدود نمی‌شود. بخش دیگری از پژوهش به میزان اعتماد جهانی به بنیامین نتانیاهو اختصاص دارد. بر اساس نتایج این نظرسنجی، در اکثریت کشور‌های مورد بررسی، مردم اعتماد اندکی به نتانیاهو داشته یا اصلاً به او اعتماد ندارند. خارج از کنیا و نیجریه، در هیچ کشوری بیش از حدود یک‌سوم شهروندان به توانایی نتانیاهو برای انجام «اقدام درست در امور جهانی» اعتماد ندارند.

در کشور‌هایی مانند فرانسه، آلمان، اسپانیا، ایتالیا، هلند، ژاپن، سوئد و استرالیا، سه‌چهارم یا بیشتر پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که اعتماد چندانی به نتانیاهو ندارند. در برخی از این کشور‌ها حتی اکثریت مطلق گفته‌اند که «هیچ اعتمادی» به او ندارند.

آمریکا؛ متحدی که در حال تغییر است

شاید نگران‌کننده‌ترین بخش نتایج برای رژیم صهیونیستی مربوط به آمریکا باشد.

طبق نظرسنجی جداگانه پیو که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، ۶۰ درصد آمریکایی‌ها اکنون نگاه منفی به این رژیم دارند؛ رقمی که نسبت به سال قبل افزایش یافته و تقریباً ۲۰ واحد درصد بیشتر از سال ۲۰۲۲ است. همچنین ۵۹ درصد آمریکایی‌ها گفته‌اند اعتماد اندک یا هیچ اعتمادی به نتانیاهو ندارند.

نکته مهم‌تر آن بوده که این تغییر فقط به دموکرات‌ها محدود نمی‌شود. هرچند جمهوری‌خواهان همچنان دیدگاه مثبت‌تری نسبت به رژیم دارند، اما در میان جمهوری‌خواهان جوان نیز روند انتقادی در حال گسترش است.

به نوشته واشنگتن‌پست، اجماع سنتی دوحزبی آمریکا در حمایت از اسرائیل اکنون با شکاف‌های فزاینده‌ای روبه‌رو شده و بخشی از جریان‌های جوان‌تر هر دو حزب در حال بازنگری در این سیاست هستند.

چرا تصویر اسرائیل تا این اندازه آسیب دیده است؟

پژوهش پیو درباره علت‌ها قضاوت مستقیم نمی‌کند، اما هم‌زمانی انتشار آن با تحولات سه سال گذشته قابل توجه است.

از زمان آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، انتقاد‌های بین‌المللی از رژیم صهیونیستی افزایش یافته است. شمار بالای قربانیان غیرنظامی، بحران انسانی در غزه، گسترش تنش‌ها در لبنان و سپس رویارویی مستقیم با ایران، همگی به تضعیف تصویر بین‌المللی رژیم کمک کرده‌اند. در واقع، آنچه در داده‌های پیو دیده می‌شود صرفاً کاهش محبوبیت یک کابینه نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی نگرش عمومی نسبت به جایگاه رژیم در نظام بین‌الملل است.

نظرسنجی جدید مرکز پژوهشی پیو تصویری کم‌سابقه از وضعیت افکار عمومی جهان نسبت به رژیم اشغالگر و نتانیاهو ارائه می‌دهد. در حالی که اکثریت شهروندان در ۳۶ کشور هدف دیدگاهی منفی نسبت به این رژیم داشته، اعتماد به نتانیاهو نیز در بیشتر این کشور‌ها به سطوح بسیار پایینی رسیده است. شکاف‌های نسلی و ایدئولوژیک، افزایش انتقاد‌ها در اروپا و تغییر تدریجی فضای سیاسی آمریکا نشان می‌دهد چالش اسرائیل دیگر صرفاً نظامی یا دیپلماتیک نیست؛ بلکه به حوزه افکار عمومی جهانی نیز کشیده شده است. اگر این روند ادامه یابد، اسرائیل در سال‌های آینده ممکن است با محیط بین‌المللی متفاوتی نسبت به دهه‌های گذشته مواجه شود؛ محیطی که در آن حمایت سنتی از این کشور دیگر امری بدیهی تلقی نخواهد شد.