ابلاغ قوانین جدید اسقاط و واردات خودرو در ۱۴۰۵ / اعمال محدودیت تردد و سوخت‌ بر خودروهای فرسوده / این پنج گروه اصلی برای صدور و استفاده از گواهی اسقاط معرفی می شوند

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، در این اصلاحیه، علاوه بر تعیین تعاریف دقیق‌تر برای خودرو‌های برقی، هیبریدی و بردافزا، نحوه معادل‌سازی گواهی‌های اسقاط، الزامات تولیدکنندگان و واردکنندگان و همچنین محدودیت‌های مربوط به تردد و دریافت خدمات برای خودرو‌های فرسوده مشخص شده است.

تعریف رسمی خودرو‌های EREV، هیبریدی و پلاگین

یکی از بخش‌های جدید این آیین‌نامه، ارائه تعاریف مشخص برای خودرو‌هایی است که از سوخت‌های جایگزین یا فناوری‌های برقی استفاده می‌کنند.

تسنیم نوشت: بر اساس بند ۱۳ اضافه‌شده به ماده یک، خودرو‌های بردافزا یا EREV به خودرو‌هایی گفته می‌شود که نیروی محرکه اصلی آنها توسط موتور برقی تأمین شده و موتور احتراقی تنها وظیفه تولید انرژی و شارژ باتری را بر عهده دارد. این تعریف، خودرو‌های EREV را از نظر قانونی در گروه خودرو‌های تمام‌برقی قرار می‌دهد و می‌تواند بر فرآیند واردات آنها تأثیرگذار باشد.

در همین بخش، خودرو‌های برقی بنزینی یا HEV نیز به‌عنوان خودرو‌هایی با دو موتور پیستونی درون‌سوز جرقه‌ای-احتراقی و برقی تعریف شده‌اند که هر دو در تأمین نیروی محرکه خودرو نقش دارند.

خودرو‌های PHEV یا برقی بنزینی پلاگین نیز ساختاری مشابه دارند، با این تفاوت که امکان تأمین انرژی از طریق اتصال به منبع خارجی برق برای آنها وجود دارد.

پنج گروه اصلی برای صدور و استفاده از گواهی اسقاط

یکی دیگر از تغییرات مهم آیین‌نامه، دسته‌بندی خودرو‌ها برای پرداخت عوارض و استفاده از گواهی‌های اسقاط است.

طبق بند ۱۴، خودرو‌ها در پنج گروه اصلی قرار می‌گیرند:

• موتورسیکلت

• سواری

• دیزل سبک

• دیزل سنگین

• کامیون کشنده

گروه سواری شامل خودرو‌های سواری، وانت، تاکسی، ون M ۱ و کامیونت‌های تا ۴ تن می‌شود. در گروه دیزل سبک نیز کامیونت‌های ۴ تا ۶ تن، مینی‌بوس و ون M ۲ قرار گرفته‌اند.

این دسته‌بندی باعث می‌شود خودروسازان و واردکنندگان نتوانند به‌سادگی با استفاده از گواهی اسقاط خودرو‌های ارزان‌تر و متعلق به گروه‌های نامرتبط، تعهدات قانونی خود را پوشش دهند.

البته در صورت کمبود گواهی در یکی از گروه‌های پایه، وزارت صمت می‌تواند با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست، مجوز ادغام یا استفاده از گروه‌های معادل را صادر کند.

محدودیت‌های جدید برای تردد خودرو‌های فرسوده

در بخش دیگری از مصوبه، محدودیت‌های قابل‌توجهی برای خودرو‌هایی که به سن فرسودگی رسیده‌اند در نظر گرفته شده است.

بر اساس تبصره‌های الحاقی به ماده ۲، خودرو‌های تجاری فرسوده از حمل بار و مسافر در کلان‌شهر‌ها منع می‌شوند و اجازه ورود به مناطق کم‌انتشار آلایندگی یا LEZ را نخواهند داشت.

همچنین سکو‌های اینترنتی حمل بار و مسافر موظف هستند از به‌کارگیری خودرو‌های فرسوده جلوگیری کنند.

محدودیت‌ها به حوزه سوخت نیز کشیده شده است. سهمیه سوخت با نرخ اول و دوم برای خودرو‌های فرسوده اختصاص داده نمی‌شود و مالکان این خودرو‌ها تنها در صورت ثبت‌نام در سامانه، امکان دریافت کارت سوخت را خواهند داشت.

از سوی دیگر، تردد، نقل‌وانتقال و تعویض پلاک خودرو‌های فرسوده در کلان‌شهر‌ها ممنوع خواهد بود و پلیس راهور فراجا نیز موظف شده از طریق دوربین‌های نظارتی، کد جریمه مربوط به این خودرو‌ها را اختصاص دهد.

محدودیت خدمات برای ناوگان باری سنگین فرسوده

در بخش دیگری از آیین‌نامه، سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران مکلف شده‌اند از ارائه خدماتی مانند صدور بارنامه، باربرگ و تخصیص سوخت پایه به خودرو‌های باری و کشنده با ظرفیت ۲۰ تن و بیشتر که به سن فرسودگی رسیده‌اند، خودداری کنند.

طبق جدول مصوب، این محدودیت برای ناوگان با عمر بیش از ۵۵ سال پس از ابلاغ شیوه‌نامه اجرایی آغاز خواهد شد و سپس خودرو‌های ۵۴ و ۵۵ساله، ۵۲ و ۵۳ ساله و ۵۰ و ۵۱ ساله نیز مطابق برنامه زمان‌بندی مشمول محدودیت خواهند شد.

مشوق جدید برای مالکان کامیون و کشنده‌های فرسوده

در کنار محدودیت‌های در نظر گرفته‌شده، آیین‌نامه مشوق‌هایی را نیز برای نوسازی ناوگان پیش‌بینی کرده است.

سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی موظف شده به مالکان کامیون و کشنده‌ای که خودروی خود را اسقاط می‌کنند، علاوه بر گواهی اسقاط فیزیکی، گواهی صرفه‌جویی سوخت پذیرفته‌شده در بورس انرژی اعطا کند.

افراد دارای تابعیت ایرانی که کارت سوخت فعال دارند، پس از دریافت تأییدیه اسقاط و ابطال کارت سوخت می‌توانند از این گواهی بهره‌مند شوند.

این مشوق می‌تواند با ایجاد یک جریان مالی جدید، بخشی از هزینه و زیان ناشی از خروج خودرو‌های سنگین فرسوده از چرخه فعالیت را برای مالکان جبران کند و به نوسازی ناوگان سرعت ببخشد.

گواهی اسقاط؛ الزام جدید برای تولیدکنندگان و واردکنندگان

طبق ماده ۷ اصلاح‌شده، تولیدکنندگان داخلی باید به ازای تولید هر ۴دستگاه خودرو یا موتورسیکلت، یک گواهی اسقاط دریافت کنند.

به این ترتیب، شماره‌گذاری محصولات تولیدی نیز منوط به ارائه گواهی اسقاط معادل ۲۵ درصد تولید ماهانه خواهد بود.

در مورد خودرو‌های سواری وارداتی صفرکیلومتر، تعداد گواهی‌های مورد نیاز بر اساس عواملی مانند ارزش خودرو، مصرف سوخت و رتبه انرژی تعیین می‌شود.

برای نمونه، واردات خودروی سواری با ارزش کمتر از ۱۵ هزار یورو و رتبه انرژی A یا B به یک گواهی اسقاط نیاز دارد. این میزان برای خودرو‌های گران‌قیمت با ارزش ۵۰ تا ۸۰ هزار یورو و رتبه انرژی F یا G به ۱۴ گواهی اسقاط می‌رسد.

در خودرو‌های تجاری سنگین نیز استاندارد آلایندگی مورد توجه قرار گرفته است. یک خودروی سنگین وارداتی با استاندارد یورو ۵ به ۴ گواهی اسقاط نیاز دارد، در حالی که همین خودرو با استاندارد یورو ۶ به ۲ گواهی نیاز خواهد داشت.

این تفاوت، واردکنندگان را به سمت عرضه خودرو‌هایی با فناوری و استاندارد آلایندگی بالاتر سوق می‌دهد.

برای خودرو‌های هیبریدی نیز تولیدکنندگان داخلی باید به ازای هر ۴ دستگاه تولیدی، یک گواهی اسقاط در سامانه درج کنند. واردکنندگان خودرو‌های هیبریدی نیز به ازای هر ۲ دستگاه، یک گواهی اسقاط از همان گروه کاربری ارائه خواهند کرد.

ارزش گواهی اسقاط خودرو‌ها چگونه تعیین می‌شود؟

ماده ۱۵ آیین‌نامه، ارزش گواهی اسقاط مربوط به انواع وسایل نقلیه را نیز مشخص کرده است.

در بالاترین سطح، اسقاط یک کامیون کشنده بالاتر از ۱۶۰ تن معادل ۳۰گواهی اسقاط محسوب می‌شود. کشنده‌های ۷۵ تا ۱۶۰ تن نیز ۲۸ گواهی و کشنده‌های ۴۱ تا ۷۵ تن ۲۵ گواهی ارزش‌گذاری شده‌اند.

در بخش اتوبوس، اسقاط اتوبوس‌های درون‌شهری و برون‌شهری هرکدام معادل ۲۰ گواهی خواهد بود.

در طرح جایگزینی موتورسیکلت نیز انتخاب نسخه برقی باعث می‌شود ارزش گواهی اسقاط دو برابر محاسبه شود.

جریمه در صورت تأمین نشدن گواهی اسقاط

قانون برای شرایطی که گواهی اسقاط مورد نیاز در سامانه تأمین نشود نیز راهکاری در نظر گرفته است.

بر اساس تبصره ۷ ماده ۱۱، در صورت نبود گواهی اسقاط در سامانه و با تشخیص وزارت صمت، تولیدکنندگان خودرو می‌توانند مبلغی معادل ۱.۵درصد مأخذ قانون مالیات بر ارزش افزوده را مستقیماً به صندوق مربوطه پرداخت کنند.

سازمان امور مالیاتی نیز موظف شده صحت این پرداخت‌ها را به شکل برخط در سامانه بررسی کند تا وزارت صمت بتواند تأییدیه شماره‌گذاری را برای پلیس راهور ارسال کند.

این سازوکار از توقف کامل روند تولید جلوگیری می‌کند، اما در مقابل می‌تواند هزینه‌های جدیدی را به خودروسازان تحمیل کند؛ هزینه‌ای که در نهایت احتمال انتقال بخشی از آن به قیمت تمام‌شده خودرو وجود دارد.

در این مصوبه همچنین بر شفافیت عملکرد مالی صندوق تأکید شده است. صندوق باید تحت نظارت وزارتخانه، اطلاعات مربوط به درآمدها، دریافتی از تولیدکنندگان و واردکنندگان، تعداد محصولات، زمان واریز وجوه، انتقال منابع به خزانه‌داری کل کشور، گردش مالی عوارض و نحوه هزینه‌کرد منابع را به‌صورت برخط در سامانه ثبت و ارائه کند.

قوانین جدید اسقاط چه تغییری در بازار خودرو ایجاد می‌کند؟

اصلاحیه جدید آیین‌نامه ماده ۱۰، همزمان چند بخش از بازار خودرو را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ از الزامات جدید واردات و تولید گرفته تا نحوه محاسبه گواهی اسقاط و محدودیت‌های اعمال‌شده برای خودرو‌های فرسوده.

از یک سو، افزایش الزامات اسقاط می‌تواند هزینه تولید و واردات برخی خودرو‌ها را افزایش دهد و از سوی دیگر، مشوق‌هایی مانند گواهی صرفه‌جویی سوخت می‌تواند جذابیت اقتصادی اسقاط و نوسازی ناوگان را بیشتر کند.

در بخش خودرو‌های فرسوده نیز محدودیت در دریافت سهمیه سوخت، ممنوعیت برخی خدمات حمل‌ونقل، محدودیت تردد و ممنوعیت نقل‌وانتقال در کلان‌شهرها، فشار بیشتری برای خروج این خودرو‌ها از چرخه فعالیت ایجاد خواهد کرد.

در مجموع، آیین‌نامه جدید تلاش می‌کند با ترکیب الزام به ارائه گواهی اسقاط، مشوق‌های اقتصادی و محدودیت خدمات برای ناوگان فرسوده، روند نوسازی خودرو‌ها و کاهش حضور وسایل نقلیه فرسوده در حمل‌ونقل کشور را سرعت دهد.