گزارش|
طالقان جایی میان کوه و تاریخ که هنوز راه توسعهاش از جاده میگذرد+فیلم
طالقان را اگر فقط با سد و دریاچهاش بشناسیم، بخش بزرگی از قصه این شهرستان کوهستانی را ندیدهایم؛ جایی در شمالغرب استان البرز که روستاهای پراکنده، آبشارهای خروشان، باغهای سرسبز، آثار تاریخی، فرهنگ بومی و مردمانی که زندگیشان با زمین و کوه گره خورده، در کنار ظرفیت بالای گردشگری، تصویری متفاوت از این منطقه ساخته است.
به گزارش خبرنگار گروه استان های خبرگزاری دانشجو، طالقان را باید از جاده شناخت از همان مسیری که هرچه پیشتر میرود، ساختمانهای شهری جای خود را به کوه، دره، رودخانه و روستاهایی میدهند که در دل طبیعت جا خوش کردهاند. این شهرستان کوهستانی در استان البرز، مجموعهای از دهها روستا را در خود جای داده که هرکدام بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی منطقه را حمل میکنند.
در گزارشهای اخیر از ۸۱ روستای کوهستانی در طالقان یاد شده است؛ روستاهایی که ارتباط آنها با شهر و مراکز خدماتی، بیش از هر چیز به کیفیت جادهها وابسته است.
طالقان در سالهای اخیر بیش از گذشته به مقصد طبیعتگردان تبدیل شده است. دریاچه سد طالقان یکی از شناختهشدهترین جلوههای طبیعی این منطقه است، اما زیباییهای شهرستان به این دریاچه محدود نمیشود. آبشارهای کرکبود، اورازان و شلهبن، روستاهای کوهستانی، درههای سرسبز و ارتفاعات منطقه، ظرفیت قابل توجهی برای طبیعتگردی، کوهنوردی و گردشگری روستایی ایجاد کردهاند.
کرکبود صدای آب در دل سنگ
یکی از تصاویر ماندگار طالقان را میتوان در روستای کرکبود پیدا کرد؛ جایی که آبشار در میان صخرههای کوهستانی جریان دارد و صدای آب، سکوت دره را میشکند. کرکبود تنها یک آبشار نیست؛ مسیر رسیدن به آن نیز بخشی از تجربه گردشگری است و طبیعت کوهستانی اطراف، چشماندازی متفاوت از طالقان به گردشگر نشان میدهد. آبشار شلهبن نیز در نزدیکی روستاهای بزج و خبسان قرار دارد و در چند طبقه از ارتفاعات منطقه پایین میریزد.
در سوی دیگر اورازان قرار دارد روستایی که نام آن برای بسیاری با کتاب «اورازان» جلال آلاحمد گره خورده است. این روستا علاوه بر طبیعت، از نظر هویت فرهنگی و تاریخی نیز اهمیت دارد و نمونهای از همان روستاهایی است که در طالقان، مرز میان مقصد گردشگری و محل زندگی مردم در آنها بسیار باریک است.
یکی از مهمترین اشتباهات در نگاه به گردشگری طالقان این است که روستاها صرفاً بهعنوان پسزمینهای برای عکس گردشگران دیده شوند. روستاهای طالقان، بخشی از تاریخ زنده منطقهاند؛ جایی که هنوز بخشی از فرهنگ بومی، کشاورزی، باغداری، معماری و شیوههای سنتی زندگی در آنها جریان دارد.
در برخی روستاهای طالقان، زبان و فرهنگ تاتی نیز همچنان حضور دارد و همین تنوع فرهنگی میتواند به یکی از پایههای گردشگری فرهنگی شهرستان تبدیل شود.
روستای ایستا نیز یکی از متفاوتترین نقاط طالقان است؛ روستایی که به دلیل شیوه خاص زندگی ساکنانش شناخته شده و درباره آن پژوهشهای متعددی انجام شده است. زندگی مردم این روستا بر اساس انتخاب سبک زندگی سنتی و فاصلهگرفتن از بسیاری از مظاهر زندگی مدرن شکل گرفته و همین ویژگی، ایستا را به پدیدهای منحصربهفرد در مطالعات اجتماعی و گردشگری تبدیل کرده است.
پشت این تصویر زیبا مسئلهای جدی قرار دارد راه
برای گردشگری که چند ساعت برای تماشای طبیعت به طالقان میآید، جاده شاید بخشی از سفر باشد؛ اما برای روستایی، جاده مسیر رسیدن به مدرسه، مرکز درمانی، بازار، محل کار و خدمات ضروری است. در زمستان و هنگام بارش برف و باران، اهمیت این مسیرها چند برابر میشود.
در سالهای گذشته، فرسودگی آسفالت، نقاط حادثهخیز، کمبود علائم و دشواری تردد در برخی محورهای روستایی از جمله مشکلات مطرحشده در شهرستان بوده است.
البته در سال ۱۴۰۵ پروژههای جدیدی برای بهسازی راههای روستایی طالقان آغاز شده است.
اعلام ادارهکل راهداری استان البرز، عملیات آسفالت و بهسازی ۶۱ کیلومتر از راههای روستایی طالقان با اعتباری بالغ بر ۳۵۰ میلیارد تومان در دستور کار قرار گرفته و محورهایی مانند قریبمزرعه ـ کجیران، شهرک ـ جوستان و مسیر اورازان نیز در برنامههای اجرایی قرار دارند.
از تکیه تاریخی روستای جوستان گرفته تا قلعه ارژنگ، قلعه پراچان، حمامهای تاریخی و محوطههای باستانی متعدد، طالقان مجموعهای از لایههای تاریخی را در خود جای داده است. بررسیهای میراث فرهنگی نیز از وجود محوطههایی با قدمت پیش از اسلام و دورههای مختلف تاریخی در نقاط گوناگون شهرستان خبر میدهد.
در این میان، خانه تاریخی آیتالله طالقانی نیز جایگاه ویژهای دارد. این بنا میتواند فراتر از یک ساختمان تاریخی، محلی برای روایت بخشی از تاریخ معاصر ایران و معرفی شخصیت و فضای اجتماعی زادگاه آیتالله طالقانی باشد. در سال ۱۴۰۵ نیز برای ادامه مرمت این خانه اعتبار اختصاص یافته و هدف، تبدیل آن به مجموعهای فرهنگی و موزهای عنوان شده است.
اما شاید مهمترین بخش طالقان نه آبشار باشد، نه سد و نه حتی آثار تاریخی؛ مردم هستند. مردمی که در روستاهای کوهستانی، سالها با محدودیتهای طبیعی و زیرساختی زندگی کردهاند و همچنان بخشی از اقتصادشان به کشاورزی، باغداری، دامداری و فعالیتهای محلی وابسته است.
در چنین شرایطی، توسعه گردشگری اگر بدون توجه به زندگی مردم اتفاق بیفتد، ممکن است تنها به افزایش تردد گردشگران منجر شود، بدون آنکه سهم قابل توجهی از درآمد نصیب جامعه محلی شود. اما اگر گردشگری با بومگردی، فروش محصولات محلی، صنایع دستی، غذاهای سنتی، راهنمایی گردشگران توسط مردم محلی و ایجاد بازار برای تولیدات روستایی همراه شود، میتواند به ابزاری برای ماندگاری جمعیت در روستاها تبدیل شود.
از سوی دیگر توسعه روستاهای طالقان با مسئله مهم منابع آب نیز گره خورده است. در مردادماه ۱۴۰۵، مسائل مربوط به اجرای طرح هادی روستاهای واقع در حوضه آبریز سد طالقان با حضور دستگاههای مختلف بررسی شد؛ موضوعی که نشان میدهد در این منطقه باید میان توسعه روستایی، حفاظت محیط زیست و صیانت از منابع آب تعادل ایجاد شود.
۶۱ کیلومتر از راههای شهرستان در حال آسفالت است
مهدی کیان فرماندار طالقان در جمع خبرنگاران با بیان اینکه اجرای پروژههای عمرانی در شهرستان نتیجه همکاری مجموعههای مختلف است، افزود: فرماندار به تنهایی نمیتواند مسائل شهرستان را پیش ببرد و برای اجرای برنامهها نیازمند همراهی و همکاری مدیران، دستگاههای اجرایی و مسئولان استانی و ملی هستیم.
فرماندار طالقان ادامه داد: در حوزه جذب اعتبارات، همکاری مجموعه شهرستان، استان و نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی موجب شده است منابع قابل توجهی برای اجرای پروژههای عمرانی طالقان اختصاص پیدا کند.
کیان با اشاره به وضعیت راههای شهرستان گفت: در دو سال اخیر طالقان عملاً به یک کارگاه عمرانی تبدیل شده است و در حال حاضر عملیات آسفالت و بهسازی حدود ۶۱ کیلومتر از راههای شهرستان در حال انجام است.
وی افزود: یکی از مهمترین پروژههای شهرستان، موضوع تونل طالقان است که پیگیریهای لازم برای تأمین اعتبار آن انجام شده و بخشهایی از پروژه نیز در حال اجراست. با توجه به وضعیت خاک و توپوگرافی منطقه، عملیات احداث تونل از نظر فنی پروژهای دشوار محسوب میشود، اما کارگاههای فعال در مسیر مشغول فعالیت هستند.
فرماندار طالقان همچنین به وضعیت راههای خاکی شهرستان اشاره کرد و گفت: حدود ۲۰ کیلومتر راه خاکی در شهرستان وجود دارد که در حال حاضر بخشی از آن مورد استفاده امور عشایری است. تلاش میکنیم این مسیر را در قالب راه پدافندی شهرستان تعریف کنیم تا امکان تأمین اعتبار و اجرای عملیات عمرانی آن فراهم شود.
کیان با بیان اینکه طالقان تنها مورد استفاده ساکنان شهرستان نیست، اظهار کرد: این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، ارتباطاتی با استانهای همجوار دارد و بخشی از مسیرهای ارتباطی شهرستان مورد استفاده مردم استانهای دیگر نیز قرار میگیرد. بنابراین توسعه راههای طالقان تنها به نفع ساکنان این شهرستان نیست و میتواند در سطح منطقهای نیز اثرگذار باشد.
وی در ادامه به موضوع بهداشت و درمان اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از مطالبات مهم مردم طالقان، تکمیل و راهاندازی بیمارستان شهرستان است. در آخرین پیگیریها، حدود ۵۰ میلیارد تومان اعتبار ملی برای بیمارستان در نظر گرفته شده است و رایزنیها برای رفع مشکلات موجود و تعیین تکلیف پروژه ادامه دارد.
فرماندار طالقان افزود: مجموعه استانداری، ادارهکلهای استان و نماینده مردم در مجلس در پیگیری مسائل شهرستان همکاری خوبی داشتهاند و امیدواریم با ادامه این حمایتها، پروژههای نیمهتمام طالقان با سرعت بیشتری به نتیجه برسند.
کیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع ماندگاری جمعیت در شهرستان گفت: طالقان در سالهای اخیر با تغییراتی در الگوی جمعیتی مواجه بوده و برای ماندگاری جمعیت باید سرانههای خدماتی و امکانات مورد نیاز مردم تقویت شود.
وی ادامه داد: یکی از مسائلی که در آمارهای رسمی ممکن است بهطور کامل دیده نشود، جمعیتی است که در طالقان سکونت دارد اما محل ثبت خدمات یا پروندههای اداری آن خارج از شهرستان است. بنابراین برای ارزیابی دقیق وضعیت جمعیتی باید به جمعیت واقعی و میزان ماندگاری افراد در منطقه نیز توجه شود.
فرماندار طالقان همچنین با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی شهرستان گفت: خانه آیتالله طالقانی یکی از ظرفیتهای مهم فرهنگی و تاریخی شهرستان است و برای مرمت و ساماندهی آن طی سال گذشته یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان و در سال جاری نیز دو میلیارد تومان اعتبار اختصاص یافته است.
کیان تأکید کرد: هدف ما این است که در کنار اجرای پروژههای عمرانی، ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری طالقان نیز مورد توجه قرار گیرد تا بتوانیم از این ظرفیتها برای توسعه شهرستان و ایجاد رونق اقتصادی استفاده کنیم.
وی خاطرنشان کرد: توسعه طالقان نیازمند یک کار جمعی است و مجموعه مدیریت شهرستان، دستگاههای اجرایی، مسئولان استانی و نماینده مردم در مجلس باید در کنار مردم برای رفع مشکلات و تکمیل زیرساختها تلاش کنند. امیدواریم با ادامه روند جذب اعتبارات و اجرای پروژههای عمرانی، بخشی از مطالبات چندینساله مردم شهرستان در آینده نزدیک برطرف شود.
۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای توسعه راههای شهرستان اختصاص یافت
فرماندار طالقان با اشاره به ظرفیتهای این شهرستان در حوزه گردشگری اظهار کرد: طالقان با وسعتی حدود هزار و ۲۴۰ کیلومتر مربع، یکی از شهرستانهای وسیع استان البرز است و دارای دو بخش و چهار دهستان است.
وی افزود: یکی از اولویتهای اصلی شهرستان طالقان، توسعه بومگردی و گردشگری است و تلاش میکنیم با فراهمکردن زیرساختها و تسهیل روند سرمایهگذاری، این ظرفیت به شکل مطلوب در شهرستان فعال شود.
فرماندار طالقان از سرمایهگذاران حوزه گردشگری دعوت کرد تا برای اجرای طرحهای خود در این شهرستان اقدام کنند و گفت: از همه افرادی که علاقهمند به سرمایهگذاری در حوزه گردشگری و بومگردی هستند دعوت میکنیم در طالقان حضور پیدا کنند؛ چراکه ظرفیتهای مناسبی برای این حوزه وجود دارد.
کیان در ادامه با اشاره به اعتبارات اختصاصیافته به شهرستان در سال ۱۴۰۴ گفت: مجموع اعتباراتی که برای طالقان در این سال در نظر گرفته شده، حدود ۳۴۴ میلیارد تومان بوده که از این میزان، نزدیک به ۱۹۰ میلیارد تومان به حوزه راه و راهسازی اختصاص پیدا کرده است.
وی ادامه داد: در این بخش تخصیص اعتبارات بهصورت کامل انجام شده و علاوه بر آن، ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای استان نیز حدود ۱۵۰ میلیارد تومان برای اجرای پروژههای راه در شهرستان اختصاص داده است. همچنین بخشی از اعتبارات در اختیار نمایندگان مجلس نیز به این حوزه اختصاص یافته و در مجموع، حجم اعتبارات حوزه راه طالقان به حدود ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده است.
فرماندار طالقان با اشاره به اجرای پروژههای عمرانی در نقاط مختلف شهرستان گفت: یکی از پروژههای مهم، پل لمبران است که حدود ۱۰ سال بهعنوان یک پروژه نیمهتمام باقی مانده بود و عملیات اجرایی آن پیشرفت قابل توجهی نداشت.
کیان افزود: پس از آغاز فعالیت مدیریت جدید شهرستان، بازدیدهایی با همکاری مجموعه شهرستان و سازمان برنامه و بودجه از این پروژه انجام شد و تصمیم گرفتیم برای تکمیل آن اقدام کنیم. خوشبختانه اکنون این پل با اعتباری حدود ۲۱ میلیارد تومان در حال تکمیل است و برای پرداخت بخشی از دیون و هزینههای باقیمانده نیز در سال ۱۴۰۵ اعتبار پیشبینی شده است.
وی ابراز امیدواری کرد این پروژه در هفته دولت به بهرهبرداری برسد و اظهار کرد: تکمیل این پل میتواند در بهبود دسترسی و تردد مردم منطقه نقش مؤثری داشته باشد.
فرماندار طالقان در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیتهای شهرستان در حوزه بومگردی اشاره کرد و گفت: با توجه به محدودیت اعتبارات دولتی، نمیتوان انتظار داشت دولت به تنهایی همه زیرساختهای گردشگری را ایجاد و تأمین کند؛ به همین دلیل به دنبال راهکارهایی برای استفاده از ظرفیتهای موجود شهرستان هستیم.
کیان افزود: یکی از مهمترین اقداماتی که در این زمینه انجام دادهایم، استفاده از مدارس بدون دانشآموز در روستاها برای ایجاد مراکز بومگردی و اسکان گردشگران است.
وی ادامه داد: با هماهنگی ادارهکل آموزش و پرورش استان البرز، مدارس بلااستفاده در روستاهای شهرستان، بهویژه مدارسی که فاقد دانشآموز هستند، در اختیار دهیاریها قرار گرفته تا با بهسازی و مناسبسازی، به مراکز بومگردی و اسکان گردشگران تبدیل شوند.
فرماندار طالقان با اشاره به اجرای این طرح در برخی روستاها گفت: روستای آصفان یکی از نمونههای این طرح است که مدرسه آن اکنون بهعنوان مرکز بومگردی مورد استفاده قرار میگیرد. در برخی روستاهای دیگر نیز این طرح در حال اجراست و حدود ۹ روستای دیگر در حال آمادهسازی مدارس خود برای تبدیل به مراکز اقامتی و بومگردی هستند.
کیان این طرح را اقدامی برای استفاده از ظرفیتهای موجود شهرستان دانست و گفت: با این روش هم میتوان از ساختمانهای بلااستفاده استفاده کرد و هم زمینه حضور گردشگران و رونق اقتصادی روستاها را فراهم کرد.
وی در ادامه درباره سرمایهگذاری بخش خصوصی در شهرستان اظهار کرد: در حال حاضر برخی سرمایهگذاریهای خصوصی در طالقان به مرحله پیشتولید رسیده و مراحل پایانی اجرای آنها در حال انجام است.
فرماندار طالقان افزود: یکی از این پروژهها به دلیل الزامات زیستمحیطی نیازمند احداث سیستم تصفیه فاضلاب است و سرمایهگذار برای اجرای این بخش با یک شرکت قرارداد منعقد کرده و عملیات احداث آن در حال انجام است.
کیان همچنین از پیگیری برای ایجاد یک شهرک صنعتی یا مجموعه متمرکز صنایع تبدیلی در طالقان خبر داد و گفت: با توجه به ظرفیتهای شهرستان در حوزه کشاورزی و تولید محصولات مختلف، از جمله شیر، میوه و سبزیجات، به دنبال ایجاد بستری هستیم تا این محصولات به جای خروج به صورت خام از شهرستان، در داخل منطقه فرآوری و به محصولات با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند.
وی افزود: در این زمینه با همکاری علی حدادی، نماینده مردم شهرستانهای طالقان، ساوجبلاغ، نظرآباد و چهارباغ در مجلس، موضوع ایجاد شهرک صنعتی و صنایع تبدیلی را پیگیری کردهایم و سه نقطه برای اجرای این طرح شناسایی شده است.
فرماندار طالقان خاطرنشان کرد: ایجاد صنایع تبدیلی میتواند علاوه بر جلوگیری از خامفروشی محصولات، زمینه اشتغال، افزایش درآمد مردم و رونق اقتصادی شهرستان را فراهم کند و امیدواریم با تکمیل مطالعات و طی مراحل اداری، این طرح وارد مرحله اجرایی شود.
کیان تأکید کرد: طالقان ظرفیتهای متعددی در حوزه گردشگری، کشاورزی و سرمایهگذاری دارد و تلاش مدیریت شهرستان این است که با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و اعتبارات دولتی، زمینه تبدیل این ظرفیتها به فرصتهای واقعی برای مردم فراهم شود.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
