قفل ترافیک بر خیابانهای تبریز؛ پاسخ مسئولان به مطالبات شهروندان چیست؟
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، ترافیک در تبریز دیگر یک مشکل مقطعی نیست که با مدیریت چند ساعت اوج تردد یا تصمیمهای کوتاهمدت بتوان از کنار آن عبور کرد؛ مسئلهای روزمره است که زمان، آرامش و هزینه زندگی شهروندان را تحت تأثیر قرار داده است. در شرایطی که حدود یک میلیون خودرو در تبریز تردد میکند، روزانه ۲۰۰ هزار خودروی ورودی وارد شهر میشود و ۵۶ درصد سفرهای خودرویی نیز تکسرنشین است، مردم یک سؤال ساده دارند: مسئولان برای حل این معضل چه راهکار عملی و قابل سنجشی روی میز دارند؟
تبریز به دلیل جایگاه اقتصادی، صنعتی، درمانی، آموزشی و خدماتی خود، روزانه مقصد حجم گستردهای از سفرهای درونشهری و پیرامونی است. تمرکز برخی مراکز مهم شهری، افزایش سفرهای روزانه، وابستگی بخشی از شهروندان به خودروی شخصی و ورود خودروهای خارج از شهر، مجموعهای از عوامل را ایجاد کرده که مدیریت ترافیک را به مسئلهای چندبعدی تبدیل کرده است.
اما آنچه امروز بیش از خودِ ترافیک اهمیت دارد، نحوه مواجهه مسئولان با این مسئله است؛ چراکه مردم سالهاست با پیامدهای آن زندگی میکنند و انتظار دارند دستگاههای متولی، به جای توصیف وضعیت، راهکار ارائه کرده و برای اجرای آن پاسخگو باشند.
یک میلیون خودرو؛ یک مسئله جدی برای مدیریت شهری
به گفته مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری تبریز با رسیدن تعداد خودروهای تبریز به حدود یک میلیون دستگاه، نشاندهنده تغییر جدی در الگوی جابهجایی شهر است. در کنار این حجم خودرو، روزانه حدود ۲۰۰ هزار خودروی ورودی نیز وارد تبریز میشود؛ خودروهایی که بخشی از آنها متعلق به شهرهای اطراف هستند و برای استفاده از ظرفیتهای درمانی، آموزشی، تجاری، اداری و اقتصادی تبریز وارد شهر میشوند.
محبوب عبداللهپور، مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری تبریز در این باره گفت: بر اساس آمار سفرهای روزانه در ایام غیرتعطیل، محور تبریز–آذرشهر با حدود ۶۵ هزار وسیله نقلیه در روز، یکی از پرترددترین مسیرهای شهر محسوب میشود که یکسوم تردد از سمت غرب تبریز و محدوده استقرار صنایع در محور تبریز–آذرشهر انجام میشود.
حملونقل شهرداری تبریز با اشاره به آمار بالای تصادفات در سطح شهر، از وقوع روزانه حدود ۷۰۰ تصادف در تبریز خبر داده و این موضوع را یکی از چالشهای جدی مدیریت ترافیک شهری عنوان کرده است.
این ارقام نشان میدهد ترافیک تبریز تنها حاصل سفرهای شهروندان داخل شهر نیست و بخشی از آن به جایگاه تبریز در منطقه و نقش این شهر بهعنوان مرکز خدماتی شمالغرب کشور بازمیگردد.

یکی از مهمترین دادههای ترافیکی تبریز، سهم ۵۶ درصدی سفرهای خودرویی تکسرنشین است
این آمار فقط یک عدد نیست؛ نشانهای از الگوی سفر شهری است که بخش قابل توجهی از شهروندان، خودرو شخصی را برای جابهجایی روزانه خود انتخاب میکنند. اما برای تغییر این الگو نمیتوان صرفاً از مردم خواست خودروهای خود را کنار بگذارند. انتخاب شهروند زمانی تغییر میکند که گزینه جایگزین مناسبی در اختیار او باشد.
حملونقل عمومی باید بتواند از نظر دسترسی، نظم، سرعت، پوشش مسیر، آسایش و قابلیت اطمینان، به گزینهای جدی برای سفر روزانه تبدیل شود؛ مطالبه از مسئولان باید روشن باشد: برای کاهش سهم سفرهای تکسرنشین چه برنامهای دارید؟ هدفگذاری شما چیست و چه زمانی باید شاهد کاهش این سهم باشیم؟
مردم نمیتوانند جای مدیران، راهکار بدهند
در همین شرایط، اظهارنظر اخیر ظفر محمدی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار آذربایجان شرقی درباره وضعیت ترافیک تبریز، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ظفر محمدی چند روز پیش با اشاره به پیچیدگی مسئله ترافیک اعلام کرده است که در این خصوص « در خصوص حل مشکل ترافیک تبریز ماندهایم» و از افرادی که راهکاری برای حل این مشکل دارند خواسته است راهکار خود را ارائه کنند.
این سخن، فارغ از نیت بیان آن، یک پرسش جدی را در برابر مسئولان قرار میدهد: اگر مسئولان در حل مسئله ترافیک ماندهاند، چه کسی باید راهکار را پیدا کند؟
شهروندی که هر روز در ترافیک میماند، قرار نیست متخصص حملونقل، برنامهریز شهری یا مدیر اجرایی باشد. مردم مشکلات را با گوشت و پوست خود لمس میکنند؛ ساعتها در مسیر میمانند، هزینه سوخت و استهلاک خودرو میدهند و زمان خود را از دست میدهند، اما وظیفه تدوین سیاست، استفاده از ظرفیت کارشناسان، بررسی راهکارها و اجرای برنامه بر عهده دستگاههای مسئول است.
مردم میتوانند مطالبه کنند، انتقاد کنند و تجربه خود را در اختیار مسئولان قرار دهند؛ اما حل مسئله، مسئولیت مدیران است.
اگر راهکار مشخصی وجود دارد، باید اعلام و اجرا شود؛ اگر نیاز به بررسی کارشناسی است، باید از ظرفیت دانشگاهها و متخصصان استفاده شود و اگر برنامهای در دست تدوین است، مردم باید بدانند چه زمانی قرار است نتیجه آن را ببینند.
در این راستا عبداللهپور، مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری تبریز، اعلام کرده است که برای رفع مشکلات ترافیکی محور تراکتورسازی سه مطالعه تخصصی انجام شده و راهکارهای نهایی این مطالعات تا پایان شهریورماه برای بررسی در شورای هماهنگی ترافیک استان ارائه خواهد شد.
حملونقل عمومی؛ از وعده به نتیجه
توسعه حملونقل عمومی یکی از مهمترین مسیرهای کاهش وابستگی به خودروی شخصی است؛ اما مسئله اصلی صرفاً توسعه یک مد یا اجرای یک پروژه نیست.
مهم این است که حملونقل عمومی بتواند بخش قابل توجهی از نیاز روزانه شهروندان را پاسخ دهد.
در تبریز نیز موضوع استفاده از شیوههایی مانند تراموا مطرح شده است، اما هر طرح حملونقلی زمانی میتواند مورد قضاوت قرار گیرد که مشخص باشد چه تعداد مسافر را جابهجا میکند، چه میزان از سفرهای خودرویی را کاهش میدهد و چه زمانی به نتیجه خواهد رسید. شهروند حق دارد بداند پروژههای حملونقلی قرار است چه تغییری در زندگی روزمره او ایجاد کنند.

کاربریهای شهری و سفرهای اجباری
بخش مهمی از ترافیک در نقاط مختلف شهر، ناشی از تمرکز مراکز درمانی، آموزشی، تجاری و اداری است. هر مرکز بزرگ، تعداد قابل توجهی سفر ایجاد میکند و اگر محل استقرار آن بدون توجه به ظرفیت حملونقل منطقه انتخاب شود، نتیجه آن افزایش فشار بر شبکه شهری خواهد بود.
به همین دلیل، عارضهسنجی ترافیکی پروژههای بزرگ باید جدی گرفته شود و تصمیمگیری درباره توسعه مراکز پرتردد، با توجه به ظرفیت حملونقل عمومی، پارکینگ و میزان سفر تولیدشده انجام شود.
مسئولان باید روشن کنند که چه سازوکاری برای جلوگیری از ایجاد کانونهای جدید ترافیکی وجود دارد و آیا نتایج مطالعات ترافیکی واقعاً در تصمیمگیریها اثرگذار است یا صرفاً به یک فرآیند اداری تبدیل شده است؟

ترافیک فقط چند ساعت معطلی نیست
ترافیک فقط به معنای توقف خودروها در خیابان نیست؛ زمان از دسترفته، افزایش مصرف سوخت، آلودگی هوا، استهلاک خودرو و فشار روانی، بخشی از هزینهای است که شهروندان بابت وضعیت موجود پرداخت میکنند.
کاهش تصادفات، کنترل تخلفات، ارتقای ایمنی عابران و اصلاح نقاط حادثهخیز، بخشی از وظیفه مدیریت حملونقل شهری است.
طرح جامع حملونقل؛ حالا زمان پاسخگویی است
نهایی شدن طرح جامع حملونقل تبریز که در دوره های مختلف شورای شه مطرح شده، میتواند فرصتی برای ایجاد یک نقشه راه مشخص باشد؛ اما تدوین یک سند بهتنهایی مشکلی را حل نمیکند.
مردم باید بدانند این طرح دقیقاً چه مشکلی را قرار است حل کند، چه اولویتهایی دارد، چه دستگاههایی مسئول اجرای آن هستند و چه شاخصهایی برای سنجش موفقیت آن تعیین شده است.
قرار نیست طرح جامع دیگری به فهرست اسناد شهری اضافه شود و چند سال بعد همچنان همان پرسشها درباره ترافیک مطرح باشد. طرح زمانی ارزش دارد که از روی کاغذ وارد زندگی مردم شود.
مردم نتیجه میخواهند
امروز مسئله ترافیک تبریز به اندازهای جدی شده که دیگر نمیتوان آن را صرفاً با گزارش وضعیت موجود توضیح داد.
حدود یک میلیون خودرو، روزانه ۲۰۰ هزار خودروی ورودی و سهم ۵۶ درصدی سفرهای تکسرنشین، تصویری روشن از ابعاد مسئله ارائه میدهد. اما شهروند تبریزی به آمار بیشتر نیاز ندارد؛ او میخواهد بداند برای این وضعیت چه قرار است اتفاق بیفتد.
اظهارنظر معاون عمرانی استاندار درباره اینکه مسئولان در این زمینه «ماندهاند» باید به جای پایان بحث، نقطه شروع یک مطالبه جدیتر باشد.

در نهایت، مسئولیت حل مسئله را نمیتوان به مردم واگذار کرد
مردم سالهاست هزینه ترافیک را با زمان، پول، آرامش و کیفیت زندگی خود پرداخت میکنند؛ اکنون انتظار دارند مسئولان، به جای دعوت از مردم برای ارائه راهکار، خودشان راهکار عملی، زمانبندیشده و قابل سنجش ارائه دهند و در برابر نتیجه آن پاسخگو باشند.
اگر مسئله پیچیده است، راهکار باید با کار کارشناسی پیدا شود. اگر چند راهکار وجود دارد، باید بهترین گزینه انتخاب و اجرا شود. اگر منابع مالی مانع است، باید مسئله تأمین منابع حل شود. اگر هماهنگی بین دستگاهها مشکل است، باید سازوکار هماهنگی ایجاد شود.
نمیتوان از مردم خواست راهکار بدهند و در مقابل، مسئولیت تصمیمگیری و اجرا را به آینده موکول کرد.
بنابراین برنامه حل ترافیک باید همزمان به سرعت جابهجایی، ایمنی، کیفیت زندگی و کاهش هزینههای شهروندان توجه داشته باشد.
انتظار میرود برای سفرهای پیرامونی نیز راهکار مشخصی وجود داشته باشد؛ از تقویت حملونقل عمومی حومهای گرفته تا ساماندهی سفرهای ورودی و فراهم کردن امکان ادامه سفر با وسایل حملونقل عمومی.
آنچه که مشخص است، نبود یک برنامه جامع و کامل برای حل مسئله ترافیک و کاهش بار خوردو در سطح شهر تبریز که نیازمند یک اجماع و تصمیم به موقع از مسئولان ذیربط برای حل دغدغه روزانه مردم است.
مطالبه امروز تبریز ساده است: مسئولان بگویند برای کاهش ترافیک چه میکنند، چه زمانی انجام میدهند و مردم چه زمانی نتیجه را خواهند دید. چرا که مردم دیگر صرفاً توضیح درباره «معضل ترافیک» نخواسته و مردم به دنبال راهحل و نتیجه هستند.