گزارش|
قلب گرگان سوخت؛ روایت جدال با شعلههای سرکش حریق/ خاکسترها هنوز راز آتش را پنهان کردهاند
میدان شهرداری گرگان سوخت، کسبه خسارت دیدند و آتش مهار شد؛ اکنون نوبت پاسخ است؛ چه عاملی حریق را شعلهور کرد و چرا آتش چنین گسترده شد؟
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، اهالی گلستان با حوادث و سوانح بیگانه نیستند؛ از سیلابهای ویرانگر و حریقهای گسترده جنگلی گرفته تا انفجار معدن، حوادث جادهای و عملیاتهای طولانی جستوجو در جنگل، اما حریق شامگاه ۲۶ مرداد در میدان شهرداری گرگان از جهتی متفاوت بود؛ آتش این بار در قلب شهر گرگان، در محدودهای تاریخی و پرتردد شعلهور شد؛ جایی که همزمان به واسطه حضور مردم و استقرار موکبها، یکی از نقاط پررفتوآمد شهر محسوب میشد.
آتش حوالی ساعت ۱۹:۳۰ شعلهور شد و بهسرعت بخشهایی از واحدهای تجاری و دفاتر این محدوده را درگیر کرد. بناهای قدیمی، سازههای چوبی، تراکم ساختمانها، عرض محدود برخی معابر و ترافیک اطراف میدان، مجموعهای از عوامل را کنار هم قرار داد که کنترل حریق را دشوار کرد. شعلهها از بخشهای فوقانی ساختمانها عبور کردند و دامنه آتش به بخشهای مختلف سرایت کرد.
در همان دقایق نخست، مردم حاضر در سنگر خیابان نیز وارد عمل شدند.موکبهای مستقر در محدوده برای باز شدن مسیر خودروهای امدادی در کوتاه ترین زمان جمعآوری شدند و شهروندان تلاش کردند راه را برای آتشنشانان باز کنند. این همراهی در شرایطی شکل گرفت که همزمان در فضای مجازی روایتهای مختلفی درباره منشأ حادثه و ارتباط آن با تجمعات و موکبهای اطراف میدان منتشر شد؛ روایتهایی که هنوز برای بسیاری از آنها سند رسمی ارائه نشده است.
اما با خاموش شدن آتش، پرسشها خاموش نشدند؛ بلکه مجموعهای از ابهامات درباره علت حادثه، زمان رسیدن نیروها، کیفیت عملیات، وضعیت تجهیزات، ایمنی بافت تاریخی، هشدارهای قبلی و مسئولیت دستگاههای متولی پیش روی افکار عمومی قرار گرفت.
علت حادثه همچنان در هاله ابهام
در ساعات اولیه پس از حادثه، فرضیههای مختلفی درباره علت حریق مطرح شد؛ از نقص شبکه برق و سهلانگاری فردی گرفته تا احتمال عمدی بودن حادثه و حتی انگیزههای مرتبط با مالکیت برخی واحدها. با این حال، تاکنون هیچیک از این فرضیهها به صورت رسمی تأیید و رد نشده است.
متولیان نیز اعلام کرده اند که علت اصلی حریق همچنان در دست بررسی کارشناسان قرار دارد و تاکنون موضوعی درباره عمدی بودن حادثه احراز نشده است.همین موضوع، اهمیت بررسی دقیق صحنه حادثه، تصاویر دوربینهای مداربسته، وضعیت شبکه برق، اظهارات شاهدان و گزارش کارشناسان رسمی را دوچندان میکند. افکار عمومی نیازمند یک پاسخ روشن است؛ آتش از کجا شروع شد و چه عاملی باعث شد در فاصلهای کوتاه به چنین سطحی از گسترش برسد؟
شاکری: آتش از سقفها گسترش یافت
رئیس سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری گرگان در گفتگو با خبرنگار دانشجو گفت: حریق گسترده در محدوده میدان شهرداری گرگان با حضور نیروهای عملیاتی و پشتیبانی دستگاههای مختلف پس از حدود ۹۰ دقیقه مهار شد و عملیات اطفا و لکهگیری تا حدود ساعت چهار بامداد روز بعد ادامه داشت.
شهرام شاکری اظهار کرد: گستردگی حریق بیش از ۱۲۰ متر در نوار مشرف به خیابان اصلی بود و بخشهایی از مغازههای اطراف میدان و محدوده خیابان امام نیز درگیر آتش شدند که وسعت حریق حدود ۲۲۰۰ مترمربع را فرا گرفت.
وی گفت: آتشنشانان هنگام رسیدن به محل حادثه، حریق را در دو نقطه مشاهده کردند و به دلیل ساختار عمدتاً چوبی بنا، آتش از طریق سقف و بخشهای فوقانی طبقه دوم به سرعت گسترش یافته بود.
وی ادامه داد: در این عملیات ۸۶ نیروی عملیاتی از شیفتها و ایستگاههای مختلف حضور داشتند و هشت دستگاه خودروی سنگین، خودروهای بالابر و آبرسان نیز به کار گرفته شدند.
شاکری گفت: نخستین خودروی آتشنشانی ساعت ۱۹:۳۰ اعزام و ساعت ۱۹:۳۳ به محل رسید و خودروهای بالابر و آبرسان نیز حدود ۱۰ دقیقه بعد در محل حاضر شدند.
وی افزود: تجهیزات و خودروهای سازمان پیش از اعزام در شرایط آمادهباش کامل قرار داشتند و مخازن آب و سوخت خودروها نیز پر بود؛ در این حادثه نیروها به صورت چندمرحلهای وارد عملیات شدند و از تجهیزات تنفسی و خودروهای بالابر برای دسترسی به طبقات فوقانی استفاده کردند.
زمان رسیدن آتشنشانی زیر ذرهبین
با وجود توضیحات سازمان آتشنشانی درباره زمان اعزام و حضور خودروها، برخی کسبه و شاهدان حاضر در محل روایت متفاوتی از زمان رسیدن نخستین خودروها مطرح کردهاند. این اختلاف روایت، یکی از مهمترین موضوعاتی است که نیازمند بررسی رسمی است.مسئله فقط چند دقیقه اختلاف در روایتها نیست؛ در حریقهای گسترده، چند دقیقه میتواند فاصله میان یک آتشسوزی محدود و یک حریق فراگیر باشد.
بنابراین لازم است زمان تماس با سامانه ۱۲۵، زمان ثبت حادثه، زمان اعزام خودروها، زمان رسیدن نخستین نیروها و زمان آغاز عملیات اطفا به صورت دقیق و مستند منتشر شود.
اگر زمان اعلامشده از سوی سازمان آتشنشانی با اطلاعات سامانه ۱۲۵ مطابقت دارد، این موضوع میتواند بخشی از ابهامات را برطرف کند. اگر اختلافی وجود دارد، علت آن نیز باید روشن شود.
کسبه از خسارتهای سنگین میگویند
یکی از مغازهداران میدان شهرداری به خبرنگار دانشجو اظهار کرد: همه چیز از بین رفته و کالاهای موجود در مغازه، از جمله کفش، کیف و سایر اجناس، در جریان آتشسوزی سوخته است و مغازههای طبقات بالاتر نیز با خسارتهای سنگینی مواجه شدهاند.
وی افزود: با توجه به قرار گرفتن این محدوده در بافت تاریخی، امکان انجام برخی اقدامات برای ایمنسازی و تغییرات اساسی محدود است و امکانات اطفای حریق در محل نیز کافی به نظر نمیرسید.
این مغازهدار گفت: آتشنشانی در محل حاضر شد و نیروها تلاش زیادی کردند، اما شدت و گستردگی آتش به حدی بود که مهار سریع آن امکانپذیر نبود.
وی ادامه داد: انتظار داریم مسئولان برای افزایش امکانات آتشنشانی در مرکز استان اقدام کنند و در حوادث گسترده، تجهیزات و خودروهای بیشتری در اختیار نیروهای عملیاتی باشد.
یکی دیگر از مغازهداران نیز مدعی شد که در جریان عملیات، برخی خودروهای آتشنشانی پس از اتمام آب برای تأمین مجدد آن محل حادثه را ترک کردهاند و حتی موضوعاتی درباره نقص برخی تجهیزات مطرح شده است.البته این ادعاها از سوی سازمان آتشنشانی به صورت رسمی رد شد
عجم: بافت تاریخی نیازمند ایمنسازی است
سخنگوی شورای اسلامی شهر گرگان نیز در گفتوگو با خبرنگار دانشجو گفت: گرگان بیش از ۱۵۷ هکتار بافت تاریخی دارد و وجود سازهها، درها، پنجرهها و سقفهای چوبی، خطر حریق را در این محدوده افزایش میدهد.
محمدرضا عجم اظهار کرد: حادثه اخیر باید به عنوان یک زنگ خطر جدی مورد توجه قرار گیرد و واحدهای موجود در بافت تاریخی باید به سیستمهای اعلام و اطفای حریق مجهز شوند.
وی گفت: نیروهای آتشنشانی در زمان حادثه در محل حضور داشتند و عملکرد نیروهای عملیاتی و تکنسینها مثبت بود، اما زمان رسیدن نیروها و آمادگی کامل تجهیزات نیازمند بررسی تخصصی است.
وی ادامه داد: برخی ادعاها درباره عملکرد آتشنشانان و تجهیزات مطرح شده که باید از سوی سازمان آتشنشانی بررسی شود تا مشخص شود آیا زمان و عملکرد استاندارد از لحظه اعلام حریق تا رسیدن نیروها رعایت شده است یا خیر.
بافت تاریخی؛ میراثی در معرض خطر
حریق میدان شهرداری بار دیگر مسئله ایمنی بافت تاریخی گرگان را به صدر توجهات آورد. بافت تاریخی از یک سو بخشی از هویت شهر و سرمایه فرهنگی آن محسوب میشود و از سوی دیگر، برخی ویژگیهای همین بافت، از جمله فرسودگی، سازههای چوبی، محدودیت دسترسی و معابر باریک، میتواند خطر حوادث را افزایش دهد.
پرسش اینجاست که پیش از حادثه چه میزان از بناهای این محدوده شناسایی و ارزیابی ایمنی شده بودند؟ آیا اخطارهایی درباره وضعیت برخی ساختمانها صادر شده بود؟ اگر اخطار صادر شده بود، مخاطب آن چه کسی بوده و چه اقدامی پس از آن انجام شده است؟
احیای بافت تاریخی زمانی موفق خواهد بود که حفاظت از بناها همزمان با حفاظت از جان شهروندان انجام شود. نمیتوان به بهانه حفظ میراث تاریخی، ایمنی را نادیده گرفت و نمیتوان نیز به بهانه ایمنی، هویت تاریخی شهر را از میان برد.
هشدارهای قبلی چرا نتیجه نداد؟
مسئله مهم دیگری که پس از حادثه مطرح شده، سابقه بازدیدهای ایمنی از ساختمانهای این محدوده است. اگر دستگاههای مسئول پیش از حادثه از برخی بناها بازدید کرده و نسبت به خطرهای احتمالی هشدار دادهاند، اکنون باید مشخص شود این هشدارها چه سرنوشتی پیدا کردهاند.
اگر ساختمان یا واحد تجاری ناایمن تشخیص داده شده بود، چرا همچنان مورد استفاده قرار داشت؟ آیا مالک یا بهرهبردار ملزم به رفع نقص شده بود؟ آیا مهلت مشخصی تعیین شده بود؟ آیا دستگاه مسئول امکان قانونی برای جلوگیری از ادامه فعالیت را داشت؟
این پرسشها نه برای مقصرسازی شتابزده، بلکه برای جلوگیری از تکرار حادثه مطرح میشوند. حادثه میدان شهرداری باید به نقطهای برای بازنگری در روند شناسایی و رفع خطر در بافت تاریخی تبدیل شود.
فرماندهی عملیات باید شفاف شود
یکی دیگر از موضوعاتی که نیازمند توضیح رسمی است، ساختار فرماندهی و هماهنگی عملیات است. حریق گسترده در مرکز شهر، به حضور همزمان آتشنشانی، پلیس، اورژانس، شهرداری و سایر دستگاهها نیاز دارد و نبود فرماندهی مشخص میتواند موجب موازیکاری یا کند شدن تصمیمگیری شود.
این موضوع به معنای متهم کردن نیروهای حاضر در صحنه نیست؛ برعکس، نیروهای عملیاتی در خط مقدم حادثه قرار داشتند و در شرایط دشوار برای مهار آتش تلاش کردند. مسئله، ارزیابی ساختار مدیریت بحران و یافتن نقاط ضعف احتمالی است.
امکانات آتشنشانی نیازمند ارزیابی دوباره
حریق اخیر توان عملیاتی آتشنشانی گرگان را نیز به آزمون کشید. شهری با بافت تاریخی گسترده، معابر محدود و ساختمانهای متراکم، نیازمند تجهیزات متناسب با شرایط خاص خود است.
تعداد خودروهای سنگین، خودروهای بالابر، تجهیزات تنفسی، خودروهای آبرسان و نیروی انسانی باید متناسب با حجم خطر موجود باشد. اگر تجهیزات موجود کافی است، باید مشخص شود چرا در زمان حادثه برخی ادعاها درباره کمبود تجهیزات مطرح شد؛ و اگر کافی نیست، باید برای رفع این کمبودها برنامه مشخصی ارائه شود.
آتشنشانی نباید تنها در زمان حادثه دیده شود؛ بخش مهمی از مدیریت ایمنی، به آمادگی پیش از حادثه بازمیگردد.
چرا مسیرهای امدادی هنوز مشکل دارند؟
محدودیت دسترسی خودروهای سنگین به میدان شهرداری و خیابانهای اطراف، مسئلهای است که پیش از این نیز مطرح بوده است. بافت متراکم، ترافیک و عرض محدود برخی معابر میتواند در زمان وقوع حادثه، حتی بهترین تجهیزات را نیز با مشکل مواجه کند.
اکنون باید مشخص شود آیا برای چنین محدودهای مسیر اضطراری و برنامه مشخص دسترسی خودروهای امدادی وجود دارد یا خیر.
اگر چنین برنامهای وجود دارد، چرا در زمان حادثه با دشواریهایی مواجه شد؟ اگر وجود ندارد، چرا برای یکی از حساسترین نقاط تاریخی و تجاری شهر تاکنون مسیر اضطراری تعریف نشده است؟
مدیریت بحران فقط به خودرو و نیروی انسانی محدود نمیشود؛ شهر باید به گونهای طراحی شود که خودروهای امدادی بتوانند در سریعترین زمان ممکن به محل حادثه برسند.
خسارت کسبه نباید فراموش شود
حریق تنها ساختمانها را درگیر نکرد؛ معیشت دهها کسبه نیز آسیب دیده است. کالاهای سوخته، محل کسب از دسترفته و هزینههای بازسازی، بخشی از پیامدهای این حادثه است.
اکنون باید تعداد دقیق واحدهای آسیبدیده، میزان خسارت، وضعیت بیمه کسبه و برنامه حمایتی دستگاههای مسئول مشخص شود.
کسبه نباید پس از خاموش شدن آتش، درگیر بلاتکلیفی شوند. ارزیابی سریع خسارت و ایجاد سازوکار حمایت از آسیبدیدگان میتواند بخشی از تبعات اجتماعی و اقتصادی حادثه را کاهش دهد.
پاسخهای روشن؛ مطالبه پس از حادثه
اکنون مجموعهای از پرسشها پیش روی مسئولان قرار دارد؛ علت دقیق آتش چه بود؟ حریق دقیقاً از کدام نقطه آغاز شد؟ چرا آتش به این سرعت گسترش یافت؟ تجهیزات خودروهای اعزامی چه وضعیتی داشتند؟ آیا هشدار قبلی درباره ایمنی بناها وجود داشت؟ فرماندهی عملیات چگونه انجام شد؟ چه میزان خسارت به کسبه وارد شده و چه حمایتی از آنها خواهد شد؟
پاسخ به این پرسشها باید از مسیر گزارش کارشناسی و اسناد رسمی صورت گیرد. افکار عمومی بیش از روایتهای پراکنده، نیازمند اطلاعات دقیق و قابل راستیآزمایی است.
حادثه میدان شهرداری گرگان نباید صرفاً به یک پرونده اطفای حریق تبدیل شود. این حادثه میتواند آزمونی برای مدیریت شهری، آتشنشانی، میراث فرهنگی و سایر دستگاههای مسئول باشد تا مشخص شود در برابر خطرهای شناختهشده چه میزان آمادگی وجود دارد.
آتش خاموش شد، اما ابهامها ماند
حریق میدان شهرداری گرگان پایان یافت، اما پایان شعلهها به معنای پایان پرونده نیست. هنوز بخشهایی از این رخداد و حادثه، علیرغم همه تلاشها برای روشن شدن ابعاد آن، مبهم است؛ از علت دقیق آغاز آتش و نحوه گسترش آن گرفته تا زمان واقعی اعلام و رسیدن نیروهای امدادی، وضعیت تجهیزات، نحوه فرماندهی عملیات و میزان آمادگی پیشینی دستگاههای مسئول.
در این میان، تقدیر از آتشنشانانی که ساعتها در میان دود و حرارت برای مهار حریق تلاش کردند، جای خود را دارد؛ اما قدردانی از نیروهای عملیاتی نباید مانع بررسی دقیق عملکردها و یافتن نقاط ضعف شود.
آنچه اکنون اهمیت دارد، شفافیت است؛ شفافیت در علت، زمان، عملکرد، خسارت و مسئولیتها. اگر قصوری رخ داده، باید اصلاح شود و اگر کوتاهی صورت نگرفته، باید مستند و روشن برای مردم توضیح داده شود.آتش میدان شهرداری خاموش شده است؛ اما اعتماد عمومی تنها زمانی ترمیم میشود که پاسخ پرسشهای باقیمانده نیز به روشنی داده شود.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
