در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی مطرح شد؛
حجتالاسلام احمد مبلغی: «فقه وحدت» باید به یک دانش فعال در حوزههای علمیه تبدیل شود
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده، با تأکید بر ضرورت تدوین نظریهای منسجم درباره وحدت اسلامی گفت: بخش قابل توجهی از مشکلات امروز در حوزه وحدت، ناشی از فقدان یک نظریه مشخص است و حوزههای علمیه باید برای شکلگیری «فقه وحدت» و فعالسازی دانشهای اسلامی در این زمینه اقدام کنند.
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که صبح امروز در مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: وحدت اسلامی در سالهای اخیر و به دنبال رهنمودهای امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب پیشرفتهای بسیاری داشته است، اما به دلیل ریشههای تاریخی تعصب و اختلاف، همچنان در حوزه فکری، رفتاری و عملی با ابهام و اختلال ادراکی نسبت به مسئله وحدت مواجه هستیم.
مبلغی افزود: برای تداوم حرکت وحدت اسلامی باید به میراث اسلامی، آیات قرآن کریم، تجربه انقلاب اسلامی و اندیشهها و رهنمودهای امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب تکیه کرد و از این مجموعه برای شکلدهی به یک نظریه منسجم بهره گرفت.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده با بیان اینکه آنچه ارائه میکند «طرح اولیه یک تئوری» است، گفت: این نظریه باید در جلسات تخصصی و علمی مورد نقد و بررسی قرار گیرد تا به یک نظریه پخته تبدیل شود؛ اجزای این نظریه بهصورت جداگانه در منابع اسلامی وجود دارد، اما مسئله اصلی، تجمیع و پیوند این اجزا و تبدیل آنها به یک ایده کلان و دارای اهداف مشخص است.
وی با اشاره به مفهوم «امت واحده» در قرآن کریم تصریح کرد: نخستین مرحله در بحث وحدت، «جعل الهی امت» است؛ یعنی خداوند امت اسلامی را بهعنوان یک امت قرار داده است و این جعل تکوینی، با اختلافات و منازعات از بین نمیرود.
مبلغی ادامه داد: در مرحله تشریع نیز خداوند جعل دیگری دارد و آن، اخوت میان مؤمنان است؛ «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»؛ این آیه صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه بیانگر یک جعل تشریعی و وضعیتی است که بر اساس آن، مؤمنان برادر یکدیگرند و این اخوت با بروز اختلافات از بین نمیرود.
وی با استناد به سیره امیرالمؤمنین (ع) خاطرنشان کرد: پس از جنگ جمل نیز حضرت علی (ع) از مخالفان خود با تعبیر «إخواننا» یاد میکند؛ بنابراین حتی جنگ و اختلاف نیز اصل اخوت اسلامی را از بین نمیبرد و هر زمان که تفرقه ایجاد شد، باید به این اصل بازگشت و آن را تقویت کرد.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده با تأکید بر اینکه «فقه وحدت» باید بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد، بیان کرد:، چون تاکنون در فقه باب مستقلی با عنوان فقه وحدت بهصورت جدی گشوده نشده، بسیاری از قواعد و آموزههای مربوط به وحدت در منابع روایی و اسلامی همچنان مورد استفاده و استخراج نظاممند قرار نگرفتهاند.
مبلغی گفت: در منابع اسلامی قواعد متعددی درباره تعامل، تحمل، تغافل، تعارف و تقویت روابط میان مسلمانان وجود دارد و حتی در میان روایات اهلبیت (ع) و پیش از آن در سخنان پیامبر اکرم (ص)، حجم قابل توجهی از آموزهها به مسئله امت و وحدت اختصاص یافته است.
وی افزود: در کنار فقه اخوت و فقه وحدت، باید «فقه مصلحت امت» و احکام اضطراری امت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ همانگونه که برای شرایط اضطراری افراد احکام خاص وجود دارد، امت اسلامی نیز با توجه به گستره، تنوع مذاهب و شرایط تاریخی خود، نیازمند توجه فقهی به مسائل اضطراری و مصلحتهای کلان امت است.
مبلغی با بیان اینکه نبود نظریه منسجم میتواند موجب «هرجومرج ذهنی و اختلال ادراکی» شود، تأکید کرد: ما به یک نظام وحدت نیاز داریم که بتواند بهصورت مستمر تولید و بازتولید نظریه و پاسخ کند و در برابر بحرانهای پیچیدهای که امت اسلامی را تهدید میکند، راهکار ارائه دهد؛ در غیر این صورت، مسئله وحدت به سلیقه افراد واگذار خواهد شد.
وی بر ضرورت استفاده از ظرفیت علوم اجتماعی در این مسیر تأکید کرد و گفت: وحدت یک مسئله اجتماعی و هویتی است و باید هویت امت اسلامی و سنتهای الهی ناظر بر امت و جامعه را مورد مطالعه قرار دهیم. در این زمینه اندیشههای متفکرانی همچون شهید صدر و علامه طباطبایی نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد.
نماینده دفتر مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده، مرحله دیگر را «تنزیل» نظریه وحدت در عرصه عمل دانست و گفت: حتی اگر حوزههای علمیه بتوانند مبانی، قواعد و نظریه وحدت را استخراج کنند، اجرای آن در جامعه نیازمند راهبرد و ایجاد بسترهای مناسب است؛ زیرا مسائل اجتماعی پیچیدگیهای خاص خود را دارند و نمیتوان با یک نگاه ساده و خطی با آنها برخورد کرد.
مبلغی با اشاره به تحولات منطقه و تأکید بر ضرورت حفظ وحدت اسلامی در شرایط بحرانی، افزود: در شرایطی که بحرانهایی مانند مسئله تنگه هرمز مطرح است، نباید اصل وحدت اسلامی کنار گذاشته شود؛ بلکه باید قواعد وحدت را در چنین شرایطی به میدان آورد و از ظرفیت آن برای مدیریت بحرانها استفاده کرد.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم «امت وسط» در قرآن کریم گفت: یکی از مباحث مهم در فقه تشریعی وحدت، مسئله «وسطیت» است. قرآن کریم پس از بیان «وَکَذَٰلِکَ جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطًا»، هدف آن را «لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ» معرفی میکند؛ یعنی امت اسلامی باید به یک امت شاهد تبدیل شود.
مبلغی با اشاره به عملکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال رژیم صهیونیستی اظهار کرد: امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب، امت اسلامی را به سمت تبلور این «شهادت» حرکت دادهاند و جمهوری اسلامی ایران در برابر جنایات رژیم صهیونیستی ایستاده است؛ این همان مسیری است که میتواند مفهوم «لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ» را در عرصه عمل محقق کند.
وی در پایان تأکید کرد: علوم اسلامی نباید در کنار مسئله وحدت قرار گیرند، بلکه باید در خدمت آن فعال شوند. فقه، کلام، فلسفه، جامعهشناسی و دیگر دانشها باید با رویکردی نظاممند به مسئله وحدت ورود کنند و حوزههای علمیه و دانشگاهها نیز باید برای استخراج مبانی، قواعد، راهبردها و سازوکارهای تحقق وحدت اسلامی نقش فعالتری ایفا کنند. اگر بخواهی، میتوانم همین متن را تیزتر و خبریتر در سبک فارس بازنویسی کنم و یک تیتر خیلی قویتر با محور «فقه وحدت» یا «وحدت اسلامی بدون نظریه» برایش دربیاورم.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
