رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه: ۱۹ هزار کارشناس برای مستندسازی جنایات جنگی اعلام آمادگی کردند

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، حسن عبدلیان‌پور، رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه، در همایش «دادخواهی بین‌المللی؛ میدان تا محاکمه» با تشریح اقدامات این مرکز در زمینه مستندسازی جنایات اظهار کرد: فرآیند مستندسازی را در سراسر کشور و در این جغرافیای گسترده انجام داده‌ایم و در همین راستا فراخوانی منتشر شد که طی آن ۱۹ هزار کارشناس برای همکاری اعلام آمادگی کردند.

وی افزود: این موضوع جای تقدیر و تشکر دارد. در یکی از جلساتی که با تعدادی از این کارشناسان داشتیم، تأکید کردم اگر در مقاطع مختلف تاریخ، افرادی مسئول مستندسازی جنایات بودند، امروز دست ما برای پیگیری برخی پرونده‌های گذشته خالی نبود.

عبدلیان‌پور با اشاره به سابقه پیگیری پرونده‌های جنایات جنگی گفت: در پرونده شهدای غواص، امسال از ۲۱ استان وکالت گرفتیم. بسیاری از پدران و مادران شهدا به رحمت خدا رفته بودند و بنابراین باید فرآیند احراز وراثت و تعیین اولیای دم انجام می‌شد. پس از آن، وکالت‌ها اخذ و خانواده‌ها برای حضور در جلسات دادرسی در تهران دعوت شدند.

وی ادامه داد: پرونده شهدای زمین فوتبال نیز از جمله پرونده‌هایی است که مورد مطالبه جدی امام شهید ما بود. ایشان در یکی از دیدار‌های پس از جنگ ۱۲ روزه بر پیگیری این پرونده تأکید کرده بودند و فرمودند که نباید در این زمینه کوتاهی شود و باید جنایتکاران را پای میز پاسخگویی کشاند.

رئیس مرکز وکلا با بیان اینکه ممکن است پیگیری برخی پرونده‌های بین‌المللی سال‌ها زمان ببرد، گفت: برای این مسیر یک افق ۲۰ ساله در نظر گرفته شده است؛ چراکه از ابتدا می‌دانستیم موانع و مشکلات زیادی در مسیر پیگیری‌های بین‌المللی وجود دارد.

عبدلیان‌پور با اشاره به چالش‌های موجود در مسیر فعالیت نهاد‌های قضایی بین‌المللی افزود: امروز می‌بینیم که حتی دیوان کیفری بین‌المللی با چالش‌های جدی مواجه شده است. ما چند ماه قبل با آقای کریم خان، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی، تماس تصویری داشتیم و ایشان نکاتی را درباره ضرورت پیگیری برخی موضوعات به ما گوشزد کردند.

وی گفت: پس از اینکه ۱۲ وکیل بین‌المللی برای همکاری اعلام آمادگی کردند، شاهد موضع‌گیری‌های مختلفی در آن سوی دنیا بودیم و حتی تهدید‌هایی علیه دیوان کیفری بین‌المللی مطرح شد. این موضوع نشان می‌دهد که ما با افرادی مواجه هستیم که در برابر پیگیری‌های حقوقی و قانونی کوتاه نمی‌آیند.

عبدلیان‌پور با اشاره به روند تهیه مستندات گفت: مستندات ما به صورت منسجم و استاندارد تهیه شده است. حتی زمانی که مستندات را به آقای دکتر ابوبکر محمد ارائه کردیم، از زمان کوتاهی که برای تهیه آنها صرف شده بود تعجب کرد و باورش نمی‌شد چنین حجم و استانداردی از مستندات در این مدت آماده شده باشد.

وی ادامه داد: زمانی که خدمت ریاست محترم قوه قضائیه رسیدیم، ایشان تأکید کردند مستندات باید قوی و استاندارد باشد. ما نیز این موضوع را دنبال کردیم و پس از حدود یک ماه تا یک ماه و نیم، طرف مقابل به ایران آمد و پروپوزال و پیشنهاد‌های خود را ارائه کرد و به توافق اولیه رسیدیم. ان‌شاءالله امروز کار را آغاز می‌کنیم و چند کشور نیز برای این همکاری در نظر گرفته شده‌اند.

مستندسازی جنایات در اصفهان، هرمزگان و فارس

رئیس مرکز وکلا با اشاره به حضور کارشناسان در مناطق آسیب‌دیده گفت: در استان‌های اصفهان، هرمزگان و فارس، دوستان ما زحمات زیادی کشیدند. در فارس با توجه به حجم خسارت‌ها و گستردگی شهرستان‌هایی که مورد هجمه قرار گرفته بودند، روز بعد از حادثه به همراه ۱۱ تا ۱۲ نفر از کارشناسان مرکز در محل حاضر شدیم.

وی افزود: در آن شرایط حتی پرواز وجود نداشت و مسیری بیش از هزار کیلومتر را طی کردیم. زمانی که به محل رسیدیم، شرایط بسیار سختی حاکم بود و بخشی از پیکر یکی از شهدا در مقابل ما قرار گرفت.

عبدلیان‌پور ادامه داد: کارشناسان ما در چندین و چند رشته، در مدت چند روز مستندات و گزارش‌های کارشناسی دقیقی تهیه کردند و این یکی از نمونه‌های مهم مجاهدتی بود که همکاران ما در این زمینه انجام دادند.

وی با اشاره به حمله به دادگستری لار گفت: در این حادثه دو قاضی و چند وکیل و کارشناس به شهادت رسیدند. سؤال ما از حقوقدانان کشور‌های عضو بریکس این بود که اگر چنین حادثه‌ای در پکن، مسکو یا هر یک از کشور‌های دیگر رخ می‌داد، انتظار آنها چه بود؟ صرف صدور بیانیه و محکوم کردن حادثه کافی نیست و باید اقدام عملی انجام شود.

عبدلیان‌پور اضافه کرد: مطالبه ما همین اقدام عملی بود و در همین راستا طراحی‌های خاصی انجام دادیم و پروژه‌هایی را برای پیگیری حقوقی این جنایات در عرصه بین‌المللی آغاز کردیم.

«پروژه کوله‌پشتی» برای روایت جنایات

رئیس مرکز وکلا با اشاره به یکی از اقدامات انجام‌شده برای انتقال روایت قربانیان به حقوقدانان خارجی گفت: در یکی از این پروژه‌ها، کوله‌پشتی را به کشور‌های مختلف بردیم و وکلایی از ۲۸ کشور در این جلسات حضور داشتند.

وی افزود: یک وکیل معروف در جلسه حضور داشت. کوله‌پشتی را مقابل او گذاشتیم و گفتیم چند کودک داریم. از او خواستیم تصاویر کودکان را ببیند. وقتی تصاویر را مشاهده کرد، تحت تأثیر قرار گرفت و گریه کرد. از همان‌جا گفت‌و‌گو درباره ابعاد حقوقی پرونده را آغاز کردیم.

عبدلیان‌پور با اشاره به ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل گفت: در یکی از کشور‌های همسایه نیز از ظرفیت‌های حقوقی موجود استفاده کردیم. بحث صلاحیت جهانی در حقوق بین‌الملل ظرفیت مهمی است و کشور‌هایی که عضو دیوان کیفری بین‌المللی هستند، می‌توانند در چارچوب قوانین و صلاحیت‌های خود نسبت به برخی جنایات اقدام کنند.

روایت حمله به دادگستری و ضرورت اقدام حقوقی

وی در ادامه با اشاره به شرایط امدادرسانی پس از حمله به دادگستری گفت: علاوه بر اینکه تعدادی از هم‌صنفان ما به شهادت رسیدند، تا حدود چهار ساعت امکان امدادرسانی وجود نداشت و پهپاد‌ها در منطقه در حال پرواز بودند و هر فردی که برای امدادرسانی اقدام می‌کرد، با خطر بیشتری مواجه می‌شد.

عبدلیان‌پور افزود: چند موشک مستقیماً به ساختمان دادگستری اصابت کرد و در ادامه حتی یک آمبولانس حامل مجروحان نیز هدف قرار گرفت. اینها مواردی است که باید دقیقاً مستندسازی و از مسیر حقوقی پیگیری شود.

وی با اشاره به بررسی کارشناسی آثار حملات موشکی گفت: کارشناسان ما وارد میدان شدند و درباره نوع سلاح‌ها و آثار آنها بررسی‌های تخصصی انجام دادند. در برخی موارد، آثار به‌جا مانده از اصابت و انفجار سلاح‌ها، صحنه‌های بسیار دردناکی را رقم زده بود.

رئیس مرکز وکلا در پایان تأکید کرد: با توجه به ابعاد جنایات رخ‌داده و شرایطی که با آن مواجه هستیم، وظیفه ما این نبود که فقط نظاره‌گر باشیم. باید وارد میدان می‌شدیم، مستند می‌کردیم و این مستندات را تا رسیدن به مرحله محاکمه و پاسخگویی عاملان دنبال می‌کردیم.