توسعه باغات دیم در اراضی شیبدار؛ راهبرد کلیدی جهاد کشاورزی برای افزایش بهرهوری و حفاظت از منابع
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، حسین بهرامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری، امروز در جمع خبرنگاران با اشاره به جایگاه راهبردی بخش باغبانی در اقتصاد استان اظهار داشت: این منطقه از ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزه باغداری برخوردار است و توسعه اصولی باغات دیم در اراضی شیبدار میتواند گامی مؤثر در مسیر افزایش بهرهوری از منابع و دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی باشد.
وی با اعلام آمار موجود، تصریح کرد: هماکنون سطح کل باغات استان به ۵۱ هزار و ۸۶۸ هکتار میرسد و میزان تولید سالانه محصولات باغی حدود ۲۶۱ هزار و ۸۲۶ تن برآورد شده است که این ارقام نشاندهنده ظرفیت اقتصادی چشمگیر این بخش در استان است.
بهرامی بادام را یکی از محصولات کلیدی و صادراتی استان معرفی کرد و گفت: چهارمحال و بختیاری با ۲۳ هزار هکتار باغ بادام و تولید سالانه ۳۶ هزار تن از این محصول، رتبه نخست کشور را در اختیار دارد. وی تأکید کرد که در کنار توسعه کمی باغات، باید به موضوعاتی نظیر اصلاح و نوسازی باغات، تولید نهال سالم، افزایش بهرهوری، توسعه فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش نیز توجه ویژه شود.
ظرفیت ۲۰ هزار هکتاری اراضی شیبدار
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به مطالعات انجامشده در زمینه توسعه باغات دیم در اراضی شیبدار، اظهار داشت: بررسیهای کارشناسی نشان میدهد ظرفیت قابلتوجهی در این زمینه وجود دارد و در برخی مطالعات، رقم حدود ۲۰ هزار هکتار نیز مطرح شده است.
وی افزود: این عدد به معنای مجوز برای احداث باغ در تمام این سطح نیست، بلکه نیازمند بررسیهای دقیق کارشناسی از جمله مطالعات خاک، شیب، اقلیم، میزان بارندگی، قابلیت نگهداری رطوبت و رعایت ضوابط منابع طبیعی و آبخیزداری است و هر طرح باید متناسب با شرایط ویژه همان منطقه طراحی شود.
استفاده از "آب سبز" و مدیریت منابع آبی
بهرامی با یادآوری محدودیت منابع آبی، بهرهگیری از بارندگی و رطوبت ذخیرهشده در خاک آب سبز را یکی از مزیتهای اصلی توسعه باغات دیم برشمرد و افزود: در مناطقی از استان که میزان بارندگی مناسب است، امکان کشت گونههای باغی سازگار با شرایط اقلیمی وجود دارد و در برخی نقاط استان، بارندگی سالانه حتی به بیش از ۶۰۰ میلیمتر نیز میرسد. بنابراین باید این ظرفیت طبیعی با برنامهریزی علمی و انتخاب گونههای سازگار مورد استفاده قرار گیرد.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در برخی دستورالعملهای موجود نیز اراضی شیبدار با بارندگی بیش از ۴۰۰ میلیمتر به عنوان مناطق دارای ظرفیت برای توسعه برخی باغات معرفی شدهاند، اما اجرای هر طرحی باید با توجه به شرایط واقعی همان منطقه و مطالعات کارشناسی صورت گیرد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، حفاظت از منابع پایه را یکی از مهمترین مزایای توسعه اصولی باغات در اراضی شیبدار دانست و تصریح کرد: ایجاد پوشش گیاهی دائمی در اراضی مستعد، در صورت همراهی با عملیات مناسب آب و خاک و آبخیزداری، میتواند سرعت روانآب را کاهش داده و از فرسایش و شستهشدن خاک جلوگیری کند.
بهرامی با اشاره به جزئیات فنی، اجرای عملیاتی نظیر بانکتبندی، تراسبندی در مناطق مناسب، مدیریت روانآب، حفظ پوشش گیاهی و انتخاب الگوی مناسب کاشت را در افزایش نفوذ آب در خاک و کاهش روانآب سطحی مؤثر دانست و تأکید کرد که هدف از این توسعه، صرفاً افزایش سطح زیرکشت نیست، بلکه باید افزایش بهرهوری، حفاظت از خاک و آب و ایجاد تولید اقتصادی پایدار بهصورت همزمان دنبال شود.
بهرامی توسعه باغات را تنها افزایش سطح زیرکشت ندانست و بر ابعاد اقتصادی آن شامل ایجاد اشتغال مستقیم در مراحل احداث، داشت و برداشت و نیز اشتغال غیرمستقیم در بخشهای فرآوری، بستهبندی، حملونقل، صنایع تبدیلی و بازاررسانی تأکید کرد. وی با اشاره به تجربه موفق باغات بادام استان، یادآور شد که محصولات باغی میتوانند فراتر از مرحله تولید اولیه، زمینهساز شکلگیری زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی شوند و بنابراین تکمیل زنجیره ارزش محصولات باغی، بهویژه بادام، باید همزمان با توسعه باغات مورد توجه قرار گیرد.
تنوع محصولات باغی استان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی در ادامه به دیگر ظرفیتهای باغبانی استان اشاره کرد و گفت: چهارمحال و بختیاری علاوه بر بادام، حدود ۹ هزار هکتار باغ گردو، پنج هزار هکتار باغ سیب، چهار هزار هکتار باغ هلو و همچنین سطح قابلتوجهی باغ انگور دارد که مجموع این ظرفیتها، جایگاه مهم استان در بخش باغبانی کشور را به خوبی نشان میدهد.
بهرامی بر ضرورت همکاری نزدیک میان دستگاههای تخصصی شامل جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، مراکز تحقیقاتی، کارشناسان و بهرهبرداران تأکید کرد و گفت: انتخاب گونه و رقم مناسب، استفاده از نهال سالم و استاندارد، رعایت اصول فنی احداث باغ، توجه به ظرفیت بارندگی، مدیریت خاک و آب و اجرای عملیات آبخیزداری از الزامات اساسی موفقیت طرحهای توسعه باغ در اراضی شیبدار است.
بهرامی در ادامه با اشاره به آمار موجود، تأکید کرد که وجود بیش از ۵۱ هزار هکتار باغ و تولید سالانه بیش از ۲۶۱ هزار تن محصولات باغی، نشان میدهد که باغبانی یکی از پایههای مهم اقتصاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری است.
وی افزود که در کنار این ظرفیت موجود، اراضی مستعد توسعه باغات دیم و شیبدار نیز در صورت انجام مطالعات دقیق و رفع موانع موجود، میتوانند بخشی از ظرفیتهای جدید تولید را فعال کنند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان در پایان با تأکید بر رویکرد علمی و هدفمند، خاطرنشان کرد: افزایش سطح زیرکشت به هر قیمتی مورد نظر ما نیست؛ بلکه به دنبال توسعهای هستیم که ضمن افزایش تولید و درآمد بهرهبرداران، منابع پایه آب و خاک نیز حفظ شوند. با شناسایی دقیق اراضی مستعد، انتخاب گونههای سازگار، استفاده از دانش فنی، توسعه باغات دیم در مناطق مناسب و تکمیل زنجیره ارزش محصولات، میتوان از ظرفیتهای موجود برای افزایش تولید، ایجاد اشتغال، تقویت اقتصاد روستایی و دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی استان بهره گرفت.