پیادهروهای شیراز همچنان در اشغال؛ وعدههای ساماندهی روی زمین ماند
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، پیادهرو برای عبور شهروندان ساخته شده است، اما در بخشهایی از شیراز، این حق ابتدایی شهروندی زیر سایه بساط دستفروشان، بارفروشان، اجناس مغازهها و حتی فعالیت برخی واحدهای صنفی قرار گرفته است. وضعیتی که نهتنها سیمای شهری را مخدوش کرده، بلکه عبور ایمن عابران، بهویژه سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت را با دشواری مواجه کرده است.
مسئله سد معبر در شیراز، موضوع تازهای نیست. سالهاست که شهروندان در مناطق مختلف با اشغال پیادهروها و فعالیت مشاغل سیار در معابر عمومی مواجهاند؛ با این حال، آنچه این معضل را به یک مطالبه جدی تبدیل کرده، تداوم آن در کنار وعدههای متعدد مدیران شهری و مصوبات اجرایی است؛ وعدههایی که قرار بود به بازگشت نظم به معابر منجر شود، اما هنوز نشانههای روشنی از حل پایدار این مشکل در سطح شهر دیده نمیشود.
از خط قرمز شهردار تا واقعیت کف خیابان
محمدحسن اسدی، شهردار شیراز، در نشست شورای معاونان شهرداری، نظم و انضباط شهری را از وظایف اصلی مدیریت شهری و خط قرمز خود دانست و تأکید کرد که سد معبر، بارفروشی غیرمجاز و تصرف پیادهروها از سوی برخی مغازهداران قابلقبول نیست.
وی همچنین از برگزاری جلساتی با پلیس و مقامات قضایی برای رفع این مشکلات خبر داد و خواستار تدوین برنامههای زمانبندیشده برای ساماندهی وضعیت در مناطق مختلف شهر شد.
اما پرسش اصلی اینجاست که با وجود تأکید شهردار بر ضرورت برخورد با بینظمی شهری، چرا همچنان برخی معابر شیراز در اختیار متصرفان قرار دارد؟ آیا برنامههای زمانبندیشده به مرحله اجرا رسیدهاند و اگر رسیدهاند، نتایج آن در کدام مناطق قابل مشاهده است؟
تأکید بر برخورد بدون اغماض با تخلفات ساختمانی و تصرف معابر، زمانی میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند که شهروندان اثر آن را در زندگی روزمره خود ببینند؛ نه اینکه هر بار با تکرار وعدهها، همچنان برای عبور از پیادهروها ناچار به حرکت در حاشیه خیابان باشند.
شناسایی ۳ هزار دستفروش؛ چرا ساماندهی هنوز به نتیجه نرسیده است؟
مسعود زارعی، رئیس کمیسیون خدمات شهری، سلامت و محیط زیست شورای اسلامی شهر شیراز، نیز پیشتر از شناسایی نزدیک به ۳ هزار دستفروش، بارفروش و اغذیهفروش در این کلانشهر خبر داده و اعلام کرده بود که برای این افراد پرونده الکترونیکی تشکیل شده است.
به گفته وی، ساماندهی این مشاغل باید از مرحله شناسایی و مطالعات کارشناسی عبور کند و بهصورت منطقهبهمنطقه وارد مرحله اجرا شود؛ رویکردی که قرار بود ضمن حفظ حقوق شهروندان، معیشت فعالان این حوزه را نیز در نظر بگیرد.
زارعی با تأکید بر ضرورت تشکیل تیمهای اجرایی مشخص، خواستار تعیین مسئول، برنامه و زمانبندی برای هر منطقه شده و از شهرداری خواسته بود که مصوبات شورا را از روی کاغذ به کف خیابان بیاورد.
با این حال، شناسایی هزاران دستفروش و تدوین برنامههای ساماندهی، بهتنهایی نمیتواند نشانه موفقیت مدیریت شهری باشد. آنچه اهمیت دارد، میزان کاهش سد معبر، آزادسازی پیادهروها و استمرار اقدامات اجرایی است؛ شاخصهایی که باید با گزارشهای شفاف و قابل ارزیابی به اطلاع شهروندان برسد.

از تشکیل کارگروه مشترک تا تکرار جلسات؛ خروجی اقدامات کجاست؟
در ادامه پیگیریهای مدیریت شهری، نشست مشترک دستگاههای اجرایی، قضایی، انتظامی و پلیس راهور شیراز نیز با هدف بررسی مصوبات قبلی، ساماندهی بساطگستران و بارفروشان و آزادسازی پیادهروهای اشغالشده برگزار شد.
در این نشست، روحالله خوشبخت، معاون محیط زیست و خدمات شهری شهرداری شیراز، از اجرای گشتهای مشترک و شناسایی نقاط هدف خبر داد و بر ضرورت تداوم همکاری دستگاههای مسئول تأکید کرد.
وی همچنین از پیشبینی سه محل در محدوده منطقه سه شهرداری، شامل بلوار شهید وفایی، گود گلکنان و بازارچه نیستان، برای ساماندهی بارفروشان خبر داد و اعلام کرد تجهیز این فضاها با اقداماتی نظیر تأمین روشنایی و آسفالت در حال پیگیری است.
تشکیل کارگروه مشترک شهرداری و پلیس، بررسی میدانی نقاط پرترافیک، صدور اخطار برای اصناف متخلف و نصب اطلاعیههای عمومی از دیگر برنامههای اعلامشده در این نشست بود.
این اقدامات اگرچه گامهایی در مسیر ساماندهی محسوب میشوند، اما تکرار جلسات و اعلام برنامههای جدید، زمانی ارزشمند خواهد بود که به نتایج ملموس و پایدار منجر شود.
از سوی دیگر، وقتی شهرداری از شناسایی نقاط بحرانی، پیشبینی مکانهای جایگزین و صدور اخطار سخن میگوید، انتظار میرود گزارش مشخصی از تعداد معابر آزادشده، میزان کاهش تخلفات و وضعیت نقاط ساماندهیشده ارائه کند؛ موضوعی که میتواند میزان پیشرفت طرحها را برای افکار عمومی روشن کند.
پیادهروهایی که سهم عابران از آنها کاهش یافته است
گزارشهای میدانی و مطالبات شهروندان نشان میدهد که در برخی نقاط شیراز، پیادهروها همچنان با انواع موانع مواجهاند؛ از بساط میوهفروشان و دستفروشان گرفته تا اجناس واحدهای صنفی، موتورسیکلتها و فعالیتهایی که عملاً بخشی از معبر عمومی را به فضای اختصاصی تبدیل کردهاند.
در برخی محدودههای شهری، از جمله بخشهایی از منطقه چهار، اشغال پیادهرو توسط برخی کسبه بهعنوان یک معضل مستمر مطرح شده است؛ وضعیتی که عبور شهروندان را دشوار میکند و در مواردی آنان را به حرکت در مسیر خودروها وادار میسازد.
این مسئله صرفاً به زیبایی بصری شهر محدود نمیشود. پیادهروهای مسدود، بهویژه برای افراد دارای معلولیت، سالمندان و خانوادههایی که با کالسکه کودک تردد میکنند، مانعی جدی در استفاده از فضاهای عمومی ایجاد میکنند.
در چنین شرایطی، تأکید بر شهر انسانمحور و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، بدون تضمین دسترسی آزاد و ایمن به پیادهروها، با چالش جدی مواجه خواهد بود.
ساماندهی بدون برخورد سلبی؛ راهکار یا بهانهای برای تعویق؟
یکی از محورهای اصلی سیاستهای اعلامشده شورای شهر و شهرداری شیراز، پرهیز از برخورد صرفاً سلبی با دستفروشان و توجه همزمان به حقوق شهروندان و معیشت فعالان این حوزه است.
این رویکرد از نظر اجتماعی اهمیت دارد؛ چراکه برخوردهای مقطعی و جمعآوریهای بدون پیشبینی محل جایگزین، ممکن است تنها برای مدتی کوتاه وضعیت معابر را تغییر دهد و پس از مدتی، همان مشکلات دوباره بازگردند.
اما توجه به معیشت دستفروشان نباید به نادیده گرفتن حقوق عمومی منجر شود. ساماندهی واقعی مستلزم ایجاد مکانهای مناسب، تعیین ضوابط روشن، نظارت مستمر و برخورد قانونی با افرادی است که از مقررات تخطی میکنند.
در واقع، مدیریت شهری باید میان دو مطالبه مهم تعادل برقرار کند؛ از یک سو حفظ معیشت مشاغل خرد و از سوی دیگر، صیانت از حق شهروندان برای استفاده آزادانه از معابر عمومی.

مطالبه شفافیت؛ شهرداری چه زمانی به وعدههایش عمل میکند؟
اکنون با وجود تأکید شهردار بر برخورد با بیانضباطی شهری، شناسایی حدود ۳ هزار فعال این حوزه، تصویب برنامههای منطقهای و برگزاری جلسات مشترک با دستگاههای مسئول، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: برنامه عملیاتی ساماندهی دستفروشان و رفع سد معبر در شیراز دقیقاً در چه مرحلهای قرار دارد؟
شهروندان حق دارند بدانند کدام مناطق در اولویت ساماندهی قرار گرفتهاند، چه تعداد از نقاط بحرانی آزاد شدهاند، چه میزان از زیرساختهای پیشبینیشده به بهرهبرداری رسیده و برای مناطقی که همچنان با معضل اشغال پیادهرو مواجهاند، چه برنامه زمانبندی مشخصی وجود دارد.
همچنین لازم است شهرداری و شورای شهر، درباره میزان تحقق مصوبات و دلایل تأخیر احتمالی در اجرای آنها توضیح دهند تا مشخص شود مشکل اصلی در کمبود زیرساخت، ناهماهنگی دستگاهها، ضعف نظارت یا نبود اراده اجرایی است.
شیراز بهعنوان یکی از مهمترین کلانشهرهای گردشگری کشور، برای حفظ جایگاه فرهنگی و اجتماعی خود به معابر ایمن، دسترسپذیر و منظم نیاز دارد. بازپسگیری پیادهروها نیز نه یک اقدام نمایشی، بلکه بخشی از وظایف مستمر مدیریت شهری در صیانت از حقوق عمومی است.
اکنون زمان آن رسیده است که مدیریت شهری شیراز بهجای تکرار وعدهها و برگزاری جلسات متعدد، کارنامه عملی خود را در ساماندهی معابر ارائه کند؛ چراکه شهروندان نه با تعداد جلسات و مصوبات، بلکه با پیادهروهای آزاد و خیابانهای منظم، نتیجه عملکرد مدیران را قضاوت میکنند.