تاریخ نگار باید دور از گفتمان سیاسی روز باشد

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از مشهد، حجت الاسلام رسول جعفریان ظهر امروز در همایش تخصصی اندیشه سیاسی امام رضا(ع) که از سوی دفتر مطالعات تاریخ و اندیشه سیاسی معاصر دانشگاه علوم اسلامی رضوی در سالن آمفی تئاتر این دانشگاه برگزار شد، در جمع دانشجویان و طلاب اظهار داشت: همیشه تاریخ برای ما ابزاری بوده که با آن عقاید دینی و سیاسی خود را اثبات کنیم در حالیکه این نگاه به تاریخ اشتباه است چون اثبات عقاید دینی و سیاسی بر عهده فقه و تفسیر قرآن است.

 

وي با انتقاد از نحوه پژوهش های صورت گرفته در تاریخ اسلام بیان داشت: متاسفانه روش های پژوهشی ما هنوز علمی نیست و توانایی در پژوهش نداریم چون توانایی پژوهش فقط این نیست که ما بخواهیم خوب پژوهش کنیم بلکه ما باید روش های پژوهش را بدانیم و به آن عمل کنیم.

 

استاد دانشگاه تهران با اشاره به سرمایه های تاریخی در حوزه تاریخ اسلام گفت: این سرمایه ها بسیار غنی و پر بار است و ما در علم تاریخ با استمداد از سنت های پیش و بعد از اسلام و همچنین سنت های ایرانی و رومی پیشرفت های خوبی در قرن دوم تا چهارم داریم از قرن چهارم به بعد در حوزه تاریخ نویسی اسلام به شدت دچار زوال و اضمحلال شده ایم.

 

جعفریان همچنين خاطر نشان کرد: نتایج این ضعف در دوره صفویه و قاجار نمایان می شود به طوریکه هم اکنون در ایران نسخه خطی از تاریخ یعقوبی و یا تاریخ طبری به ندرت یافت می شود در حالیکه این اثار بسیار ارزشمند هستند.

 

 وي در بخش دیگری از سخنانش به شرح و توضیح نحوه تاریخ نویسی عبدالله بن معتز و ابن خلدون پرداخت و با اشاره به مقریضی نویسنده کتاب النزاع و التخاصم فی ما بین بنی امیه و بنی هاشم اذعان كرد: این تفسیر بسیار شبیه به تفسیر ابن خلدون است با این تفاوت که ابن خلون بیشنر فکری و کلامی به تاریخ نگاه کرده و مقریضی نگاهی تاریخی تر دارد.

 

این مورخ و پژوهشگر  سپس به تمجید از تاریخ نویسی ابن خلدون پرداخت و افزود: تنها کسی که تاریخ اسلام را روشمند فهمیده ابن خلدون است و هیچ کس نه بعد و نه قبل از او نتوانسته نگاه روش مند به تاریخ داشته باشد.

 

جعفریان سپس به دیوان اشعار عبدالله ابن معتز پرداخت و گفت: وی نیز همین دیدگاه ابن خلدون را داردو اگر چه دنباله متوکل است ولی به دنبال تطهیر علویان نسل اول است و علویان بعدی را مقصر جلوه می دهد.

 

وي با اشاره به اتفاقات دوران مامون گفت: ما هنوز به یک تحقیق صحیح در مورد مامون نرسیده ایم و هنوز عده ای مثل سید ابن طاووس هستند که قبول ندارند مامون امام رضا را به شهادت رسانده باشد.

 

رئیس کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی افزود: مامون کسی است که برای اولین بار علویان را در مکه حاکم می کند و پیشنهاد ولایت عهدی به امام رضا (ع) می دهد و به دنبال این است که جنگ عباسی و هاشمی را خاتمه بخشد اما اینکه چرا امام رضا ولایتعهدی را نپذیرفته است هنوز برای عده ای روشن نیست.

 

جعفریان در بخش دیگری از سخنانش به نحوه زندگینامه نویسی در عصر حاضر پرداخت و با انتقاد از این شیوه يادآور شد: زندگی نامه هایی که هم اکنون نوشته می شود سرتاسر مدح و تمجید است و این سوال را به دهن متبادر می کند که آیا بزرگان ما در گدشته هیچ اشتباهی نداشته اند؟ باید این شیوه ها اصلاح شود و نگاه ما به این مسایل علمی باشد ولی تا زمانیکه هر چه دلمان می خواهد می نویسیم هیچ سودی برای ما ندارد.