همایش حکمت عملی در المیزان در دانشگاه آزاد اراک برگزار شد

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از اراک، آيت‌الله ‌العظمی«جوادی آملی» در پيامی تصويری، ضمن تبريك به مناسبت عيد غدير خم و دهه امامت و ولايت به تشريح حكمت عملی و نيرويی كه حكمت عملی را ادراك می‌كند و هم‌چنين نيرويی كه مسئول اجرای محتويات حكمت عملی است، پرداخت.

 

در این پیام آمده است حكمت عملی مجموعه بايدها و نبايدهايی است كه بخشی به اخلاق، بخشی به سياست و بخشی به تدبير امور برمی‌گردد.

 

وی اظهار داشت: اين بايدها و نبايدهای اخلاقی، سياسی و تدبير امور و مانند آن از يك مبنای علمی گرفته می‌شود و به جهان‌بينی، معرفت نفس و به آشنايی پيوند بين انسان و جهان وابسته است.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی با اشاره به اينكه اگر كسی بخواهد قانونی را شناسايی كند بايد ابتدا به ارزيابی حوزه قانون‌مدار بپردازد، اظهار كرد: كسی تا انسان را نشناسد و پيوند او را با جهان ارزيابی نكند و ارتباط ناگسستنی انسان و جهان و جهان آفرين و انسان آفرين را بررسی نكند توان ادراك صحيح قانون بايدها و نبايدها را ندارد.

 

وی افزود: در اينجا قياسی مطرح است كه مركب از دو مقدمه يكی بودها و نبودها است و ديگری بايد و نبايدهاست و می‌توان در آن قياس نتيجه بايد و نبايد گرفت، مثلا گفت: خدای سبحان ولی نعمت است كه اين مسئله به بود و نبود برمی‌گردد و اطاعت از ولی نعمت لازم است كه به بايد و نبايد برمی‌گردد نتيجه اينكه شكر و اطاعت خدا لازم است.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی با اشاره به اينكه از اين قبيل قياس‌هايی كه يك مقدمه‌اش حكمت نظری و مقدمه ديگرش حكمت عملی است، نتيجه حكمت عملی گرفته می‌شود، ادامه داد: به هر تقدير همه عناصر محوری حكمت عملی وابسته به جهان‌بينی، انسان‌شناسی و پيوند انسان با جهان است و بدون آن نمی‌توان حكمت عملی را تبيين كرد.

 

وی در ادامه به تشريح حكمت نظری و تفاوت آن با حكمت عملی پرداخت و تصريح كرد: اصل تناقض در حكمت نظری مطرح می‌شود و حكمت عملی در اين مسائل وامدار حكمت نظری است و در جايی كه رشته‌ای از مجموعه رشته‌های حكمت عملی قانون عليت، اصل تناقض، تقابل مثلين و غيره را نمی‌يابيم، حكمت نظری عهده‌دار آن‌هاست.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی با اشاره به اينكه حكمت عملی در بخش‌های وسيعی از علم، از حكمت نظری كمك می‌گيرد، اذعان كرد: دو مطلب اساسی كه در اينجا مطرح می‌شود اين است كه متولی ادراك حكمت عملی و مسئول اجرای حكمت نظری چه كسی است كه در اين راستا بايد گفت: عقل نظری متولی انديشه است و هرچه كه به بود و نبود و بايد و نبايد برمی‌گردد و در حوزه انديشه و فكر جای دارد، مسئولش عقل نظری كه نيروی ادراك كننده است بوده و عقل عملی نيروی اجرايی است كه درك نمی‌كند ولی مسئول اجرايی است.

 

وی با بيان اينكه عقل عملی نيرويی است در دستگاه درون ما كه مسئول اجراست، اظهار كرد: اين نيرو بايد تحليل‌های عقل نظری را پياده كند و برای اينكه روشن شود در فضای درون ما يك عقل نظری و يك عقل عملی است و يكی مسئول انديشه و ديگری مسئول انگيزه يكی مسئول ادراك و ديگری مسئول اجرا بايد اول از نيروی حسی و بدنی كمك بگيريم و بعد وارد حوزه نفس شويم تا روشن شود كه چگونه برخی عالم بی‌عملند و برخی مقدسند و ادراك ندارند.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی با بيان اينكه در فضای بيرونی انسان‌ها به 4 صنف تقسيم می‌شوند، تصريح كرد: گروه اول كسانی هستند كه هم نيروی ادراك قوی دارند و هم نيروی حركت سالم.

 

وی با اشاره به اينكه گروه دوم دارای ادراك سالم هستند ولی نيروی تحريك آن‌ها بسته است، گفت: گروه سوم نيز كسانی هستند كه نيروی تحريك و فعاليت قوی دارند ولی نيروی ادراك آن‌ها بسته است.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی با بيان اينكه گروه چهارم از هر دو نيروی ادراك و تحريك محرومند، تصريح كرد: در درون ما نيز دو گروه نيرو وجود دارد بدين صورت كه گروهی هم عقل نظری و انديشه فعال و هم انگيزه كاملی دارند به‌طور مثال عالم فرهيخته‌ای كه احكام را خوب می‌فهمد و فهميده‌هايش را خوب اجرا می‌كند جزء اين دسته است.

 

وی افزود: در گروه دوم كه برخوردار از عقل عملی بوده ولی انگيزه كافی ندارند، بين عقل عملی و نفس هوس مدار درگيری پيش می‌آيد، لذا شخص عالما و عامدا دروغ می‌گويد، رشوه می‌گيرد و كارهای ناشايست انجام می‌دهد.

 

آيت‌الله العظمی جوادی آملی افزود: گروه سوم كسانی هستند كه نيروی عملی فعالی دارند، اما نمی‌دانند چه كاری را بايد انجام دهند و اين افراد ممكن است به دام هر افسون‌گری افتاده گرفتار هر فسانه سازی شوند.

 

اين استاد فلسفه در خاتمه، با اشاره به اينكه دسته چهارم نه درك قوی و نه حركت صحيح دارند، گفت: از آنجا كه عقل قانون‌گذار نيست بلكه قانون‌شناس است، عقل انديشه را رهبری می‌كند نه انگيزه را لذا عقل عملی را بايد جداگانه تذهيب كرد بنابراين كسانی كه دارای عقل عملی سالم و سالم و رهبری صحيح آن باشند به سعادت می‌رسند.