تحقق شعار امسال ناظر به مفاهیم عمیق دینی است

گروه سياسي «خبرگزاری دانشجو»، سینا دلشادی؛ نکات بسیار عمیق و قابل تأملی را می توان از نامگذاری سال 1391 با عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی دریافت که هر یک می تواند سرفصلی مجزا برای برنامه ریزی های گسترده و دقیق در سطوح مختلف تقنینی و اجرایی باشد.

 

بدون تردید یکی از اهداف روشن و طبیعی رشد سطح تولید افزایش ثروت است، اما آیا در مکتب انسان ساز اسلام ازدیاد «ثروت» و بالمآل انباشت «سرمایه» به عنوان هدفی غایی و حل کننده مشکلات اقتصادی است؟ پاسخ روشن است که هدف نهایی از افزایش ثروت و نقش ثروت در اجتماع در دیدگاه اسلام عزیز عمیقا متفاوت از نظام سرمایه داری است که همه چیز را در «ماده» خلاصه می کند و بالاجبار رشد و افزایش ثروت ملی را یک امر ضروری می داد بدون آنکه به نحوه توزیع و میزان برخورداری افراد توجهی شود.

 

در نظام های سرمایه داری استفاده از ابزار در وسایل پیشرفته همواره مورد توجه و اقبال قرار گرفته، گرچه به قیمت بیکاری هزاران کارگر تمام شود و هزاران رهگذر در زیر چرخ های این ارابه عدالت پیشه جان خود را از دست بدهند!

 

یکی از بارزترین و زنده ترین دلایل بر این مدعا همین جنبش «وال استریت» است که نفس های اقتصاد نظام استکبار و سلطه را به شماره انداخته است.

 

اما آنچه در مورد مفهوم ثروت در دین مبین اسلام مد نظر است، اساساً با آنچه در نظام های مادی مطرح می شود، متمایز و متفاوت است برای درک بهتر این منظور سه مبحث «مفهوم ثروت در اسلام»، «رابطه افزایش تولید با نحوه توزیع» و «دیدگاه اسلام در مورد مشکل اصلی اقتصادی» به نقل از کتاب تألیفی محمدعلی تسخیری عرضه می شود.

مفهوم ثروت در اسلام

در این مورد دو دسته از روایات وارد شده است. برخی از آنها غنی و ثروتمندی را ستوده است؛ مانند آنکه پیامبر اکرم (ص) فرمود: «نعم العون علی تقوی الله الغنی» «بی نیازی مادی به پرهیزکاری انسان کمک شایانی می نماید.» و در پاره ای دیگر دنیا را مورد مذمت قرار می دهد و تشویق به زهد می نماید.

 

از تلفیق این دو دسته از روایات در می یابیم که از دیدگاه اسلام ثروت هدف بسیار مهمی است، امّا هدفی است که جنبه ابزاری دارد؛ یعنی وسیله ایست برای خلافت انسان بر روی زمین و تعالی آدمی، اسلام با رشد ثروت برای ثروت مخالف است، اسلام می خواهد ثروت افزایش یابد تا در اختیار انسان باشد نه انسان در اختیار آن قرار بگیرد.

در اسلام هدف از افزایش تولید، ترویج و تأمین رفاه عمومی است - همانطور که حضرت علی (ع) در نامه خود به مالک اشتر حاکم مصر بیان فرموده- امّا اگر مردم در خدمت تولید و سرمایه قرار بگیرند و ثروت در جهت مصالح و منافع آنان به کار گرفته نشود این سخن پیامبر (ص) عینیت خواهد یافت: «إنّ الدنانیر الصفر والدراهم البیض مهلکاکم کما أهلکا من قبلکم» «دینارهای زرد و درهم های سفید شما را هلاک می نماید چنانکه گذشتگان شما را هلاک نمود»، به همین خاطر ما معتقدیم که اگر اسلام بجای نظام سرمایه داری بود به ابزار و ماشین آلات اجازه نمی داد تا جایگزین کارگران شوند، مگر اینکه ابتدا مشکلات آنها را حل کند.

از نظر اسلام مشکلات اقتصادی، بخاطر کمبود مواد اولیه و محدودیت زمین نیست - چنانکه سرمایه داری معتقد است. طرفداران این مکتب با تسلیم در برابر این مشکل و بدیهی بودن آن کوشش کرده اند تا با افزایش سطح تولید این مشکل را حل کنند، ولی با این راه حل نظام سرمایه داری را در مشکل فرو برده اند، در حالی که قصد داشتند که مشکلات را ریشه کن نمایند- اسلام معتقد است که طبیعت کاملاً در جهت مصالح انسانی قرار دارد، مشروط به اینکه کفران نعمت صورت نگیرد و در جهت بهره برداری صحیح از منابع طبیعی (شکر نعمت) و توزیع عادلانه ثروت گام بردارند.

 

آنچه در بالا آمد اندکی از تفاوت های بارز بین مفهوم «تولید»، «ثروت» و «اقتصاد» بین نظام اسلامی با نظام های مادی گراست.

بنابراین باید توجه داشت که تحقق شعار سال که توسط رهبر فرزانه انقلاب اسلامی مطرح شده است، ناظر به مفاهیم عمیق دینی است که نمی توان بدون درک و توجه لازم به آنها در جهت عملی کردن و جامه عمل پوشاندن به فرمایشات و منویات ارزشمند ایشان اقدام کرد.

 

در پرداختن به مفاهیم اقتصادی و در برنامه ریزی های عملیاتی این حوزه باید دقت کرد که بعد فرهنگی در انقلاب اسلامی ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است و وجهه و صبغه  اصلی انقلاب اسلامی ایران بعد فرهنگی آن است و تلاش و کوشش در زمینه های دیگر نیز در رهگذر احیای فرهنگ اصیل، غنی و پویای اسلام، جنبه مقدماتی و تکمیلی دارد.

 

نباید فراموش کنیم که نیل به استقلال واقعی برای یک ملت در هیچ بعدی پیش از تحقق استقلال فرهنگی میسر نخواهد بود.