تجاري سازی علوم انسانی؛ ضرورتی در سال تولید ملی

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»، سید محمد مهدی موسوی؛ با عنایت به اینکه بی تردید کاربردی سازی علوم انسانی، اصلی مهم و انکارناپذیر در فرآیند توسعه کشور به شمار می رود، بنابراين تلاش در این خصوص و دستیابی به هدف تجاری سازی اهمیتی فوق العاده پیدا می کند.

این سال ها پذیرش دانشجو در نظام آموزش عالی کشور، روند بسیار فزاینده ای داشته است و این مسئله به ویژه در حوزه علوم انسانی، شتابی دو چندان به خود گرفته؛ به گونه ای که در حال حاضر حدود نیمی از دانشجویان کل کشور را دانشجویان این رشته ها تشکیل می دهند.

از سویی سالانه حدود يك ‌ميليون تا يك ميليون و 500 هزار نفر فارغ‌التحصيل دانشگاه‌ها وارد بازار كار مي‌شوند و حال آن که بسیاری از این جمعیت انبوه، فاقد بازار کار مناسب با رشته تحصیلی خود هستند که این وضعیت در رشته های علوم انسانی به مراتب نگران کننده تر است.

طبعا در این وضعیت، این آمار چندان نباید تعجب برانگیز باشد که حدود 45 درصد بیکاران کشور را دانش‌آموختگان دانشگاهی تشكيل مي‌دهند!

این مسئله بویژه در رابطه با علوم انسانی باعث شده که طی سال های اخیر در محافل علمی و نیز همایش ها و نشست هایی از این دست، سخن از لزوم کاربردی کردن و تجاری سازی علوم انسانی به میان بیاید.

با عنایت به اینکه بی تردید کاربردی سازی علوم انسانی اصلی مهم و انکارناپذیر در فرآیند توسعه کشور به شمار می رود، تلاش در این خصوص و دستیابی به هدف تجاری سازی اهمیتی فوق العاده پیدا می کند.

واقعیتی که وجود دارد این است که در حال حاضر پژوهش‌های علوم انسانی بیشتر جنبه تولید علم دارد و کمتر شاهد شهامت پژوهش‌های کاربردی در حوزه علوم انسانی هستیم؛ درنگ در چرایی این مسئله و تلاش برای یافتن پاسخ دقیق آن، می تواند تا حدودی گره گشا باشد و دغدغه های مربوطه را پاسخگو باشد.

به تعبیر رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کشور، ما باید در خصوص رشته های متنوع و متکثر علوم انسانی به نقطه ای برسیم که 80 درصد به فناوری و 20 درصد به تولید علم آن منجر شود؛ این گونه است که می توان هم تحول در علوم انسانی را به نظاره نشست و هم اینکه برای اشتغال زایی دانش آموختگان این بخش، گام های جدی ای را برداشت.

بی شک لزوم برنامه ریزی علمی دانشگاه ها برای کاربردی و تجاری سازی علوم انسانی، یکی از بایسته های اصلی در این مقوله است، البته باید توجه داشت که میان کاربردی کردن و تجاری سازی علوم تفاوت نه چندان قابل توجهی وجود دارد که در این مقال از آن به دلیل پرهیز از اطاله کلام، عبور می شود.

در این جا به همین میزان بسنده می شود که کاربردی سازی زمانی رخ می دهد که علم به ثروت تبدیل شود، بدین معنا که ما وارد عرصه بازار و تجارت شده و به درآمد زایی فکر کنیم.

نکته قابل توجهی که در راستای تجاری سازی باید به آن لزوما توجه شود، این است که متاسفانه و بر اساس بررسی های صورت گرفته، حدود 80 درصد منابع علوم انسانی کشور را منابع غربی تشکیل می دهد در این بین، تنها 20 درصد این منابع، بومی و اسلامی هستند.

برای کاربردی کردن این دسته از علوم و به تبع آن تجاری سازی آنها اولین و مهمترین کار تلاش برای بومی و اسلامی کردن آنهاست، چه آن که اگر این طور نباشد، به یقین علوم انسانیِ فعلی جدای از آن که تجاری و درآمد زا باشد یا نه ما را به سرمنزل مقصود نمی رساند.

امید آن که سال تولید ملی، نقطه عطفی در حرکت جدی به سمت تجاری سازی علوم انسانی و از میان برداشتن موانع فرا روی این هدف مهم باشد.