مشکل تنها «مقاومت» است / ضربه به کمیته بحران هدف انفجار ساختمان امنیت ملی سوریه

گروه بين الملل  «خبرگزاری دانشجو»- محمد حسن فایضی؛ با مروری بر اتفاقات اخیر سوریه، سناریوها و اهداف احتمالی غرب از عملیات انتحاری ساختمان امنیت ملی سوریه را مورد بررسی قرار داده و سپس نگاهی به آینده پیش روی سوریه خواهيم داشت.
 

 

28 تیر ماه 91، همزمان با سالروز پیروزی مقاومت لبنان در جنگ 33 روزه سال 2006 مقابل اسرائیل، عملیات انتحاری در جلسه امنیت ملی سوریه رخ داد.
 

این عملیات به احتمال قوی توسط یکی از محافظان انجام شد که در پي آن داوود راجحه، وزیر دفاع سوریه؛ آصف شوکت، شوهر خواهر بشار اسد و حسن تورکمانی، رئیس ستاد بحران پیشین سوریه که مسئولیت اداره بحران 16 ماه گذشته سوریه را بر عهده داشت، به همراه برخی از مسئولان کشته شدند؛ ارتش آزاد سوريه مسئوليت اين حملات را پذيرفته است.
 

 

1- ریزش بدنه ارتش و استحاله نیروهای امنیتی و نظامی سوریه
 

قطعاً یکی از دلایل موفقیت و مقاومت سوریه تا کنون، انسجام حکومت و ارتش سوریه بوده است، لذا با بزرگنمایی فرار یک خلبان به اردن، پناهندگی طلاس، یکی از سران ارتش به پاریس، اعلام برائت نواف الفارس، سفیر فاسد سوریه در عراق از بشار اسد سعی در القای ریزش حاکمیت و ارتش از بشار اسد داشتند.
 

به اين ترتيب با کشته شدن وزیر دفاع و معاون ستاد مشترک ارتش و کشاندن درگیری های نیروهای مسلح برای اولین بار به دمشق طی این 16 ماه ناآرامی های سوریه، سعی دارند زمينه استحاله و تضعیف ارتش و احیاناً انگیزه فرار و نارضایتی بدنه ارتش را فراهم کنند.

 

با توجه به طولانی شدن درگیری ها و افزایش تلفات نیروهای ارتش سوریه، غرب به دنبال این سناریوست تا شاید با استحاله و تضعیف ارتش بتواند امتیازگیری لازم را از سوریه  داشته باشد یا روسیه و چین را روی میز مذاکره مجاب به افول از حمایت های خود از بشار اسد بکند.
 

2 - ضربه به کمیته بحران
 

کمیته بحران پس از شروع ناآرامی های سوریه توسط بشار اسد متشکل از برخی مسئولان امنیتی و نظامی به سرپرستی حسن تورکمانی تشکیل شد؛ این کمیته تا کنون مدیریت بحران را بر عهده داشته است، لذا هدف دشمنان سوریه این بود که با عملیات انتحاری که باعث کشته شدن حسن تورکمانی و برخی دیگر از اعضای کمیته شد، سوریه را دچار خلاء و چالش مدیريتی و امنیتی کنند و تا حدودی از این ژنرال انتقام گرفته باشند.
 

همچنین سید حسن نصر الله طی سخنرانی خود به مناسبت سالروز پیروزی جنگ 33 روزه با اشاره به انفجارات دمشق می گوید: هنگامی که رژیم های عربی در حال مال اندوزی بودند، بشار اسد و فرماندهان سوریه، شهیدی چون آصف شوکت، رئیس ستاد ارتش؛ داوود راجحه، وزیر دفاع و حسن تور کمانی، از مقاومت فلسطین و لبنان حمایت می کردند.
 

3 - نشست سازمان امنیت و دوستان سوریه در مغرب
 

با سفر وزیر خارجه ترکیه و کوفی عنان، نماینده ویژه سازمان ملل در سوریه به روسیه و بان کی مون، دبیركل سازمان ملل به چین، غرب با چانه زنی و فشار سعی در همراهی این دو کشور به سود خود و کوتاه آمدن روسیه از مواضع خود در دفاع از بشار اسد داشت تا با تصویب قطعنامه شورای امنیت و تعیین ضرب الاجل برای توقف عملیات های پاکسازی گروه های مسلح توسط ارتش سوریه، اين كشور را مجبور کنند تا به طرح قدرت انتقالی بدون حضور بشار اسد تن دهد.
 

لذا این انفجار ساعاتی قیل از شروع جلسه سازمان امنیت رخ داد و گروه صلح سازمان ملل هم برای اولین بار سوریه را در شرایط جنگ داخلی اعلام کرد تا فشارها بر روسیه و چین افزایش یابد؛ البته این نشست بدون پیامد خاصی به کار خود پایان داد.
 

برگزاری اجلاس دوستان سوریه پس از چند شکست خود در نشست های  گذشته و این بار در کشور مغرب، بسیار می تواند تحت تاثیر این اتفاقات اخیر دمشق باشد و غرب سعی دارد برخی کشورها را به تغییر رژیم بشار اسد امیدوار كند، لذا یکی از سناریوهای این انفجار را می توان احیای نشست های دوستان سوریه دانست تا بتوان حداقل تحریم هایی را بر سوریه از طريق اجلاس های منطقه ای اعمال کرد كه روسیه و چین هم امکان دخالت و وتوی آن را نداشته باشند.
 

4 - انتقام پاک سازی گروه های مسلح توسط ارتش    
 

با افزایش پاک سازی نیروهای مسلح مخالف بشار اسد طی چند ماه گذشته، مخصوصاً در مناطق حمص و حماه، این گروه مسلح (ارتش آزاد سوریه) برای حفظ بقای خود و فشار به ارتش سوریه برای توقف ادامه این عملیات ها طی روزهای 27 و 28 تیر ماه سعی کرد توجه درگیری ها را به دمشق بکشاند که البته شکست سختی خورد و در منطقه المیدان دمشق نزدیک به 1000 نفر از آنها کشته، زخمی یا تسلیم ارتش سوریه شدند.
 

لذا انفجار انتحاری و کشته شدن وزیر دفاع می توانست انتقام و فرصت مناسبی برای گروه های معارض باشد تا خود را در کنار ضعف ارتش بازیابی و تجدید قوا کنند، اما جایگزینی فوری ژنرال سعد جاسم الفریح به وزارت دفاع توسط بشار اسد، این فرصت را از بین برد و احتمالاً ما شاهد درگیری های شدیدی، مخصوصاً از سوی گروه های مسلح مخالف بشار اسد برای حفظ بقای خود  و نیروهایش طی ماه های آینده خواهیم بود.
 

5 - اوضاع بحرین، عربستان و مصر
 

با رای آوردن محمد مرسی و اسلام گرایان در مصر، اسرائیل تکیه گاه استراتژیکی خود را در منطقه از دست داده، لذا بیش از گذشته خود را در شرایط بحرانی امنیتی می بیند؛ به همين دليل به دنبال جایگزینی یک مهره استراتژیکی برای خود به جای مصر در منطقه است.

 

با توجه به جایگاه ژئوپلتیکی سوریه و از آنجایی که تنها راه مقاومت لبنان، بجز خود مرزهای اسرائیل، مرزهای سوریه است، رژیم اشغالگر قدس بقا و امنیت خود را شدیداً وابسته به سقوط یا تضعیف سوریه می داند، لذا از زمان پیروزی اسلام گرایان در مصر فشارها بر سوریه افزایش چشمگیری داشته است.
 

همچنین با بی ثباتی عربستان و افزایش بحران بحرین، عربستان تنها راه حل فوری و ممکن برای بقای خود و آرام کردن بحرین را سقوط بشار اسد و محور مقاومت در منطقه می داند؛ چون در صورت سقوط سوریه بسیاری از معادلات منطقه، مخصوصاً در مصر به سود عربستان و غرب تغییر خواهد کرد و شاید سیر بیداری اسلامی به حاشیه یا انحراف برود.
 

6 - ناامیدی مردم
 

با ادامه دار شدن ناآرامی ها و کشیده شدن درگیری ها به دمشق و ایجاد کشتارهای وسیع، بخصوص در دو ماه گذشته توسط گروه های مسلح مخالف بشار اسد، دشمنان سوریه سعی در ایجاد وحشت و ناامیدی در بین مردم دارند.
 

لذا با انفجارهای دمشق همزمان با آغاز درگیری در برخی مناطق دمشق مثل المیادین و پخش شایعات متنوع همچون محاصره دمشق، جدایی فاروغ الشرع، معاون اول بشار اسد، کشته شدن محمد الشعاری، وزیر کشور در انفجار انتحاری ساختمان امنیت ملی و نيز با توجه به نزدیکی ماه مبارک رمضان و اهمیت خاص این ماه برای اهل تسنن و مردم سوریه، سعی در ایجاد فضای روانی ناکارآمدی نظام و حاکمیت بشار اسد دارند تا پشتیبانی مردمی بشار سست شود.
 

البته ساعاتی پس از انفجارات 28 تیر و کشته شدن برخی از مسئولان نظامی و امنیتی صدها جوان سوری با تجمع در پادگان ها خواستار پیوستن به ارتش شدند؛ همچنین در دمشق تظاهراتی مبنی بر حمایت از بشار اسد در دمشق برگزار شد.
 

اما گذری بر آینده سوریه
 

1- محور مقاومتی قدرتمندتر از گذشته
 

با توجه به برگزاری انتخابات آمریکا در آبان ماه، اگر غرب تا آن زمان موفق به کنار زدن بشار اسد نشود، غرب اجباراً تمرکز خود را بر سوریه از دست خواهد داد و بشار اسد می تواند با توجه به روند منطقه توازن قدرتی حامیان مقاومت در منطقه با یک پیروزی کامل از ناآرامی خارج شود.
 

ذکر این نکته ضروری است که بی ثباتی سوریه بر اقتصاد خاورمیانه، مخصوصاً ترکیه و اردن، جنگ سرد بلوک غرب و شرق، امنیت لبنان، عراق و عربستان تاثیر مستقیمی دارد، لذا مخالفان سوریه تا یک زمان کوتاه دیگری توان ادامه فشارهای خود بر روی سوریه را نخواهند داشت.
 

همچنین در صورت برگزار شدن کنفرانس حل مسئله سوریه با حضور معارضان سوری در تهران، روند اتفاقات منطقه و سوریه قطعاً شتاب بیشتری خواهد گرفت و معادلات را بهم خواهد زد.
 

2 - سوریه ای ضعیف
 

در صورت موفقیت غرب برای مجاب روسیه و چین برای دولت انتقالی بدون بشار اسد یا وحدت ملی متشکل از معارضان مسلح، سوریه کشوری شبیه عراق را تجربه خواهد کرد و شاید هم نزاع های سیاسی طولانی مدتی را برای رسیدن به ثبات طی خواهد کرد؛ آن موقع سوریه یک کشور کم تاثیر در توازن سیاسی و مقاومت منطقه خواهد بود.
 

همچنین در صورتی که اتفاقات مصر و عربستان به سود غرب پیش برود و ترکیه همچنان در سبد ناتو بازی کند، امکان این وضعیت برای سوریه بیشتر می شود.
 

 

مشکل تنها مقاومت است
 

انفجار انتحاری که باعث کشته شدن مسئولان رده بالای سوریه شد، در سالروز پیروزی حزب الله لبنان در جنگ 33 روزه رخ داد.

 

در این جنگ حمایت های سوریه از مقاومت لبنان بیش از گذشته نمایان شد و می توان ادعا کرد که اگر حاکمیت سوریه با مقاومت همراهی نمی کرد؛ شاید این جنگ به گونه دیگری تمام می شد.
 

تماس تلفنی صالحی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی با المعلم، همتای سوری خود، نامه وزیر دفاع ایران به وزیر جدید سوریه و اشاره به پیروزی نهایی سوریه و مقاومت بر رژیم اشغالگر قدس، جلسه ویژه ستاد مشترک اسرائیل پس از انفجارات دمشق، اظهارات شیمون پرز مبنی بر حامی سوریه بودن پس از سقوط بشار اسد، پس از کشته شدن وزیر دفاع و سخنان سید حسن نصرالله مبنی بر شرایط فعلی سوریه که می گوید: سوریه نه تنها بهای حمایت از مقاومت فلسطین و لبنان را پرداخت می کند، بلکه مقاومت فلسطین و لبنان به لطف سلاح هایی که ساخت این کشور بود و آنها در اختیار مقاومت قرار می داد، موفق شد در لبنان و هم در غزه به پیروزی برسد و رژیم صهیونیستی به خوبی به این امر واقف است.

 

تمام این جملات گواه بر اين است که تنها جرم سوریه و امثال «داوود راجحه» ها و «حسن تورکمان» ها حمایت از مقاومت و فلسطین است نه چیز دیگری.