سفیران سازندگی؛ بسترسازان فرهنگ ظهور

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»- فاطمه خسروپور ؛ «الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا» حضرت امام خامنه ای مي فرمايند: وظيفه داريم فقر و محروميت را در كشور از بين ببريم و به زندگى اين قشر بيشتر رسيدگى كنيم. اين، وظيفه ما و وصيت امام (ره) است.

تا به حال چیزی در مورد اردوهای جهادی شنیده اید؟ تا به حال توفیق شركت در چنین اردوهایی رو داشتید؟ اردوهاي جهادي طرح هجرت فرصتي است تا در این مدتی كه از زندگی‌مان باقی مانده است، از خواب غفلت بیدار شویم و از مردانی كه بدون هیچ چشمداشتی فعالیت جهادی انجام می‌دهند، رسم مردانگی یاد بگیریم.

 

در اردوهای جهادی چيزي كه مهم بوده نيت و اخلاص در عمل است كه با توجه به روحيه پاك و معنوي جوانان در اين اردوها بيش از پيش چشم انسان را مي نوازد.

 

برگزاری این اردوها با ویژگی‌های منحصربه‌فردی كه دارد، مانند خدمت به همنوعان، خودسازی و تهذیب نفس، تجربه زندگی در شرایط سخت و تجربه دوری از خانواده، فرصت مغتنمی را برای دانشجويان فراهم می‌آورد تا از انقطاعی كه در فضای زندگی شهری پدید می‌آید، نهایت استفاده را ببرند و زندگی به شیوه‌ای دیگر را تجربه كنند؛ زندگی‌اي كه شاید تجربه آن در محیط شهری كمی سخت باشد.

 

برخی از آنها اردوهای جهادی را راهی برای خودسازی، لذت خدمت به همنوع، كسب اعتماد به نفس و امیدواری، برطرف شدن شبهات فكری، از بین رفتن توقعات كاذب، آموختن زندگی جمعی و یافتن حقیقت زندگی مطرح كرده‌اند.

 

در این جا سخن بعضی دوستان جذابیت خاصی دارد.

 

وقتی انسان به این مناطق می‌آید و شرایط سخت زندگی مردم محروم را می‌بیند، به این نتیجه می‌رسد كه باید قدر زندگی خود را بداند و در ادامه، راحتی‌ و آسایش خود را با محرومان تقسیم كند.

 

 

در اردوی جهادی یاد گرفتم كه چگونه با انسان‌ها و روحیه‌های متفاوت زندگی كنم؛ كار همیشه برای انسان سخت است، اما كار در اردوي جهادی به قدری لذت‌بخش است كه سختی آن را از بین می‌برد.

 

خارج شدن از فضای زندگی شهری و تجربه توأم حضور در یك اردوی فرهنگی تربیتی و انجام یك فعالیت كاری جدی باعث می‌شود تا انسان خود را داخل در یك فضای صمیمی و راحت ببیند كه می‌تواند در این فضا با آرامش خاطر و اطمینان، شبهات و تناقضات فكری خود را با مربیان یا دیگر همسالان در میان بگذارد و پاسخ آن‌ها را پیدا كند.

 

علاوه بر تدريس آموزش هاي علمي و عملي، احساس نياز به فعاليت فرهنگي بيش از پيش در اين روستا مشهود است؛ بنابراين انجام فعاليت هاي مفيد فرهنگي براي نهادينه سازي فرهنگ اصيل اسلامي و ديني خالي از لطف نخواهد بود.

 

اردوهای جهادی باعث القای روحیه، انگیزه و تشویق جوانان می‌شود و برای همه جالب است كه عده‌ای بدون هیچ توقعی، از شهر به اینجا آمده و مشغول كار شدند.

 

در يك جمله، تلاش هاي بي دريغ اين دانشجويان را مي توان چنين پاسخ گفت كه اگر به بركت دفاع هشت ساله رزمندگان و شهداي انقلاب اسلامي، هزاران هزار عاشق وجه الله به رهبری حضرت روح الله (ره) تربیت شدند، اردوهای جهادی هم می‌تواند مدرسه‌ای برای تربیت مؤمنانی مجاهد و سرباز ولایت كه در جستجوی رضایت امام غایب خویش از دور افتاده‌ ترین روستاهای محروم این دیار سر درآورده‌اند، باشد تا شاید آن انتظار طولانی زودتر به سرآید و زمان تحقق وعده الهی هر چه زودتر محقق شود.

 

خواهر و برادر جهاديم! حضورتان سبز. چقدر زيبا با قلب‌هاي خسته خو گرفته‌ايد، بال آرامش سايبان جسم‌هاي خسته‌تان باد، همتتان پايدار.

 

عزيزان اين است غيرت ايراني، اين است جوان بسيجي، اين است همت جاودانه و زيباترين نگاه عارفانه، بر بلنداي قامت استوارتان درود مي فرستيم و بر دست‌هاي تاول زده و پينه بسته‌تان بوسه مي زنيم.

 

نگاه حضرت دوست بدرقه راهتان. خسته نباشيد دلاوران. خاك قدم‌هايتان را سرمه چشم هايمان مي كنيم كه خوش درخشيديد. اي جوانان شايسته و بلند همت، آسمان دلتان آبي، حضورتان سبزتر از سبز و تلاشتان به رنگ زيبايي بي رنگي، يا علي مدد.

 

انگار از بچه‌هاي بسيج دانشجويي گرد هم آمده‌اند، همگي قوي هستند و صبور. هر كدام هنري مي دانند و آمده‌اند جاده بسازند، مدرسه‌ها را تعمير كنند و به روستاييان كمك كنند. شايد مي خواهند كشاورزان را ياري نمايند. بعيد نيست كه بخواهند كلاس برگزار كنند و حتماً از عهده شان بر مي آيد.

 

از حضورشان پيداست با پاي خودشان آمده‌اند؛ بي ريا و بي چشم داشت. آسمان همتشان بلند است و چشم بصيرتشان بيناست.

 

به هر دردي مي زنند تا دردي را از دلي بيرون كنند، باري را از دوش ديگري بردارند و آنجا را نگاه كني مي بيني يكي دارد صندلي‌هاي شكسته مدرسه را تعمير مي كند و ديگري رنگشان مي زند و آن سوي ديگر ديواري از عشق بالا آمده تا خانه پيرزن ناتوان بر سرش آوار نگردد. عرق از صورت‌هايشان روان است، اما هياهوي گرما آرامش وجودشان را برهم نمي زند. اغراق نكرده‌ام اگر بگويم اينجا صداي بال فرشتگان را مي تون به وضوح شنيد.

 

آري اينان فرشتگان الهي‌اند، جوانند و بي غل و غش، آمده‌اند تا به فرمان رهبرشان جهادي بزرگ به راه بيندازند.

 

مي خواهند راه‌هاي صعب العبور را هموار سازند. مي توان ديد كه بسيجيان زنده‌دل هدفشان را سجاده كرده‌اند تا نماز معرفت بگذارند.

 

مي خواهند غرور بيافرينند و بي گمان آسمان، اوج عشق را برايشان رقم زده است و اكنون نمازي به صلابت ايمان برپاست.

 

اينجاست كه خداوند به بندگاني چون شما مي بالد «فتارك الله احسن اني لقيت.» دقت كني مي بيني لبخندي مليح بر لب‌هاي پيرزن روستايي نقش بسته است و زير لب دعا مي كند. اينجاست كه حرف رهبر عزيزمان زينت بخش دفتر است.

 

حضور يك جوان مومن و متدين و متشرع در يك مجموعه روستايي، در بين جوانان و در بين مردم مظهر مجسم آيه قرآن است: «كونوا دعاه الناس بغير الشتكم»

 

همين طور است عزيزان اينان سفيران عشق و آزادگي و صداقتند.

 

یكی از عرصه‌هایی كه می‌‌توانیم بهتر به انرژی جوان‌ها شكل بدهیم، تشكلات جهادی است. مردم در مناطق محروم از یك‌سری خوبی‌هایی مثل بی‌آلایش بودن و شاكر بودن برخوردار هستند. عزیزان جهادگر نیز از این ویژگی‌ها استفاده كرده و آن روحیه‌ جهادی را آموزش می‌دهند. این كار خود به خود، در همین معاشرتی كه با هم دارند، در هنگام كار و در نشست و برخاست با روستاییان، انتقال فرهنگ انجام می‌شود.

 

به نظر می رسد اهداف زیر در اردوهای جهادی قابل پیگیری است:

 

روحیه جهادی روحیه ای بر آمده از متن دین است. تلاش بر این است که هر کس در هر جا با هر امکاناتی سعی کند اهداف مقدسی را پیگیری نماید. از این رو سعی در بسط و گسترش فرهنگ جهادی می تواند یکی از مهمترین ابعاد اردوهای جهادی باشد؛ یعنی باید تلاش شود تا همگان از اردوهای جهادی برای حل مشکلات شهرشان و حتی کشور الگو بگیرند. اگر همه همچون بخشی از دانشجویان بخشی از وقت خود صرف حل مشکلات دیگران (خارج تکالیف روزمره) بنمایند، آنگاه خواهیم دید که چگونه سرعت حل مشکلات کشور افزایش می یابد.

 

در صورت گسترش فرهنگ جهادی این پدیده می تواند به عنوان بخشی از یک الگوی پیشرفت به جهانیان ارائه گردد. در این راستا لازم است برگزار کنندگان چنین اردوهايی تلاش بیش از پیش را برای انعکاس فضای اردو و ثمرات آن به توده های مردم بنمایند.

 

استفاده از تریبون های نماز جمعه، ائمه جماعات مساجد، برپایی کمپ هایی در سطح شهرها به منظور آشنایی مردم و برقراری ارتباط مستقیم با مردم و استفاده از رسانه های جمعی بخشی از راهکارهای این هدف است.

 

 

یکی از ارکان اردوهای جهادی هجرت است. جدایی از زندگی روزمره و حضور در محیطی با شرایط اولیه زندگی این بستر را فراهم می آورد تا شرکت کنندگان بیش از پیش ضعف های فردی و تعلقات به زندگی روزمره را درک کنند. محیط اردوی جهادی بستر مساعدی برای تمرین ترک تعلق است؛ لیکن از این بستر تنها کسانی می توانند استفاده کنند که آن را شناخته و به اهمیت آن پی برده باشند.

 

امام خمینی (ره) در پیام قطعنامه می فرمایند: تنها کسانی با ما تا آخر خط می مانند که درد فقر و محرومیت را چشیده باشند. بر این مبنا اردوی جهادی می تواند مقدمه ای باشد بر درک حقیقی مستضعفین و آماده شدن برای ظلم ستیزی.

 

این دو مسئله دو روی یک سکه اند لیکن لازم و ملزوم هم هستند؛ یعنی اگر کسی بخواهد مبارز خوبی برای آرمان های انقلاب باشد باید حتما ارتباط نزدیکی با محرومین داشته و خدمتگذار و یاور آنها نیز باشد. این مسئله در سراسر زندگی ائمه معصومین علیهم السلام دیده می شود.

 

از سوی دیگر، اگرچه خدمت رسانی به محرومین ذاتا ارزشی انسانی است لیکن مبارزه انقلابی با ظالم حلقه مکمل آن می باشد. از این رو اردوی مجموعه هایی که چندان اعتقادی به مبارزه با ظالم در عرصه های مختلف ندارند را نمی توان جهادی نامید و پسندیده تر آن است که آنها را خدمتگزاری بنامیم.

 

شرط جهاد وجود دشمن است (سخنان مقام معطم رهبری) و اردوی های جهادی نقش شب های امیرالمومنین با محرومین را برای بسیجیان ایفا می نماید.

 

نتایج یک مطالبه واقعی از مسئولین می تواند به اندازه چندین اردوی جهادی کارکرد خدمت رسانی داشته باشد. فراتر از آن مطالبه گری که به عنوان یکی از مطالبات صریح مقام معظم رهبری از دانشجویان جز وظایف ما محسوب می شود و اردوهای جهادی یکی از بهترین بسترها برای تحقق آن می باشد.

 

متاسفانه یکی از ایرادات اردوهای جهادی فعلی فقدان مطالبه گری از مسئولین است. در مطالبه گری از مسئولین باید به اين نکته توجه کرد که مسئولین برای رفع مشکلات مناطق محروم چه کارهایی را باید انجام می دادند و یا می توانستند انجام دهند اما در انجام آن کوتاهی کرده اند. نباید فراموش کنیم که وظیفه حل مشکلات محرومان جامعه ابتدا به ساکن بر عهده مسئولان می باشد.

 

آخرین و رایج ترین هدفی که در اردوهای جهادی پیگیری می شود، خدمت رسانی به مردم است. این خدمت رسانی شامل کارهای عمرانی، فرهنگی،‌ مذهبی، ورزشی و... می باشد؛ گرچه وجود کار عمرانی برای تحقق مابقی اهداف اردوهای جهادی امری لازم است لیکن نباید این نکته را فراموش کرد که اثربخشی در حوزه های فرهنگی به شرط رقم زدن تعاملی اسلامی با محرومین از پتانسیل های بالقوه فضاهای دانشجویی است.

 

در بخش پایانی این یاداشت باید گفت كه با توجه به اینکه توسعه فرهنگی امروزه یکی از اساسی ترین برنامه های کشور است و در مناطق محروم بویژه به دلیل عدم برخورداری از امکانات و دسترسی اندک آنان به منابع، نیاز به توسعه فعالیت های فرهنگی، ‌بیشتر احساس می شود، لذا تلاش بر این است تا نسبت به مسائل فرهنگی مناطق محروم به دلیل اهمیت موضوعات فرهنگی و جلوگیری از آسیب های فرهنگی، ‌اجتماعی، ‌اقتصادی و... با دقت و حساسیت بیشتری رسیدگی شود.

 

اگر مقوله «بسیج سازندگی» به درستی موشکافی گردد، خواهیم دید كه احتمال ضربه های جبران ناپذیر به فرهنگ، ‌آداب، ‌رسوم و اعتقادات و مبانی فکری مردم مناطق محروم، در صورت عدم اجرای فعالیت های فرهنگی و یا عدم تقویت و گسترش فرهنگ اصیل و بومی از دل‌مشغولی های بسیج سازندگی است.

 

تقویت انگیزه خدمت رسانی به مردم، ‌شناخت محرومیت ها، ‌خودسازی و نهادینه شدن ارزش های دینی و ملی نیز از برکات «بسیج سازندگی» بر افرادی است که در این طرح خدمت می کنند.

 

در واقع بیشترین نیازهای فرهنگی در خانواده ها توجه به ‌مسائل اعتقادی، ‌اجتماعی، ‌مذهبی، ‌باورهای ملی و محلی و ارزش های دینی و انقلابی است که در رأس آنها احیای فرهنگ خودباوری و امید به آینده ترویج فرهنگ کار و تلاش و تعاون قرار دارد.

 

امروز حضور جوانان ارزشی، انقلابی و دیندار در مناطق محروم، خود یک اقدام فرهنگی است و هر چه میزان حضور افراد موجه در اردوهای هجرت در مناطق محروم بیشتر شود، به همان نسبت اثربخش تر و سازنده تر خواهد بود.

 

این موضوع بدون تردید در کوتاه مدت ارزش های فراوان و اثرات و برکات فراوانی برای ساکنان مناطق محروم در پی دارد؛ چرا که اساسا حضور نیروهای جهادی به منظور احیای فرهنگ کار و تلاش و به تحرک در آوردن مردم مناطق محروم جهت شناخت توانایی ها و مشکلات اساسی خود و یافتن راه حل هایی برای برون‌رفت از آن است.

 

اجرای برنامه های جهادی مستلزم کار گروهی و مشارکت و تعامل نهادها و سازمان های‌ مختلف است و هرچه این تعامل و همکاری ها بیشتر و نزدیک تر باشد، اثربخشی و نتایج مناسب تری در بر خواهد داشت.

 

 

با یادآوری فرامین امام (ره) ‌در پیام قطعنامه كه «تنها کسانی با ما تا آخر می مانند که درد فقر و محرومیت را کشیده باشند.» بایستی گفت كه افرادی در ایمان و در راه مبارزه برای رسیدن به آرمان های انقلاب ثابت قدم هستند که در مبارزه با ظلم دست و پنجه نرم کرده اند و این آرمان‌خواهی در دل روستا و روستانشینان جای دارد.

 

دانشجویانی که به روستاها می روند ابتدا باید از فرهنگ تلاش و کوشش روستانشینان در احیای آرمان های انقلاب درس گرفته و سپس از این فرهنگ در راه آبادسازی منطقه استفاده کنند و با شناسایی ریشه های فقر فرهنگی و اقتصادی آنها را متوجه رفع معضلات خود کنند و ساکنان را به این باور عینی برسانند که اگر بخواهند به یک محیط توسعه یافته دست یابند، باید تلاش کنند.

 

در این بخش یادداشت، باید فلسفه حضور در اردوهای جهادی را بدانیم؛ چرا که اگر نتوانیم خود را از حضور در این اردوها قانع کنیم نمی توانیم چرایی حضور در این اردوها را برای دیگران توضیح دهیم و باید به این نکته برسیم که با حضور در این اردوها به چه درد انقلاب می خوریم.

 

ذکر این نکته الزامی است که بدون پاسخگویی به چرایی حضور در این اردوها، نمی توان در جامعه جریان ایجاد کرد و باید تک تک ما به این اردوها اعتقاد داشته باشیم و جایگاهش را بدانیم.

 

در واقع، اگر فلسفه اردوهای جهادی مشخص شود، می توانیم اردوهای جهادی را طراحی کنیم؛ چراکه بدون شناخت فلسفه کاری نمی توانیم آن را انجام دهیم و اگر چرایی وجود نداشته باشد، نمی توانیم تبلیغ کنیم.

 

رهبر معظم انقلاب در تعریف جهاد بیان داشته اند كه جهاد معادل قتال نیست، بلکه معادل کلمه مبارزه است که از دو رکن جهد و جد و مقابله با دشمن تشکیل شده است. جهد و جد مشخصه بارز اردوهای جهادی است و اگر قرار باشد، اردویی جهادی تلقی شود، باید هر دوی این ویژگی را داشته باشد؛ اما اینکه مبارزه با چه کسی و با کدام دشمن، جای بحث دارد.

 

معنویت حاکم بر اردوهای جهادی مشابه با معنویت حاکم بر جبهه و جنگ است که نسل جوان امروزی از درک این نعمت محروم مانده اند.

 

در اردوهای جهادی، جهادگران با یک مبارزه فرهنگی درگیر هستند؛ مبارزه فرهنگی در کتاب ها صورت نمی گیرد، بلکه جهادگران با حضور در اردوهای جهادی به صورت عملی سبک زندگی ارائه می دهند.

 

سبک زندگی ارائه شده در این اردوها بیشتر نقطه مقابل سبک زندگی غربی است و اگر فرهنگ جهادی در کشور نهادینه شود، توسعه و پیشرفت میسر می شود؛ چرا که تاثیر این اردوها در زندگی مردم بیشتر فرهنگی است.

 

می توان فرهنگ جهادی را تئوریزه کرد، جهادگران در این اردوها کتاب نمی نویسند، بلکه عمل می کنند؛ یعنی مقدمه ظهور را فراهم می سازند و درواقع آنها با عمل خود الگو و سبک زندگی خود را ارائه می دهند.