هوش مصنوعی ۱۶ ویروس جدید خارج از طبیعت طراحی کرد؛ زنگ خطر امنیت زیستی به صدا درآمد

به گزارش گروه بین المللی خبرگزاری دانشجو، به نقل از نیویورک تایمز، دانشمندان دانشگاه استنفورد و مؤسسه آرک در کالیفرنیا با بهره‌گیری از یک مدل هوش مصنوعی ژنتیکی، موفق شدند ۱۶ ویروس زنده و کاملاً جدید تولید کنند که هیچ نمونه شناخته‌شده‌ای از آن‌ها در طبیعت وجود ندارد.

این دستاورد با استفاده از مدل زبانی ژنومی موسوم به «Evo» به دست آمده است؛ سامانه‌ای که با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های DNA توانسته الگوهای ساختاری ژن‌ها را شناسایی و دستورالعمل ساخت ویروس‌های جدید را طراحی کند.

مدل Evo حدود ۹ تریلیون نوکلئوتید از ژنوم موجودات مختلف شامل حیوانات، گیاهان، میکروب‌ها و ویروس‌ها را بررسی کرده و با شناسایی قواعد حاکم بر ساختار DNA، اقدام به تولید طرح‌های ژنتیکی جدید کرده است.

پژوهشگران در مرحله نخست، این فناوری را روی باکتریوفاژها آزمایش کردند؛ ویروس‌هایی که تنها باکتری‌ها را آلوده می‌کنند. این مدل هوش مصنوعی با استفاده از اطلاعات ژنتیکی ویروس Phi X-174 و ۱۵ هزار توالی مرتبط آموزش داده شد و در ادامه حدود ۷۰۰ هزار نمونه احتمالی از ویروس‌های جدید را پیشنهاد کرد.

از میان این موارد، دانشمندان ۲۸۵ توالی را که بیشترین احتمال عملکرد داشتند انتخاب و DNA آن‌ها را در آزمایشگاه سنتز کردند. پس از انتقال این مولکول‌ها به میزبان‌های باکتریایی، ۱۶ ویروس جدید توانستند به‌طور کامل فعال شده، تکثیر شوند و سلول‌های میزبان را از بین ببرند.

برخی از این ویروس‌های طراحی‌شده با هوش مصنوعی حتی سرعت تکثیری بالاتر از نمونه‌های طبیعی مشابه نشان دادند.

الیور کروک، شیمی‌دان پروتئین در دانشگاه آکسفورد، درباره اهمیت این دستاورد گفت: این ویروس‌ها صرفاً نسخه‌های ضعیف‌شده نمونه‌های موجود نیستند، بلکه ساختارهایی کاملاً جدید محسوب می‌شوند.

با وجود موفقیت علمی این پروژه، کارشناسان نسبت به پیامدهای امنیتی استفاده از هوش مصنوعی در مهندسی زیستی هشدار داده‌اند. توانایی طراحی عوامل زیستی جدید می‌تواند در آینده خطر توسعه سلاح‌های زیستی را افزایش دهد.

تیم تحقیقاتی برای کاهش خطرات احتمالی، داده‌های مربوط به ویروس‌های انسانی، حیوانی، گیاهی و قارچی را از فرآیند آموزش مدل حذف کرده است تا خروجی‌های آن تهدیدی برای انسان ایجاد نکنند.

با این حال، کارشناسان معتقدند قوانین فعلی در حوزه نظارت بر فناوری‌های زیستی مبتنی بر هوش مصنوعی کافی نیست و ممکن است در برابر تولید عوامل زیستی کاملاً جدید با خلأهای جدی مواجه باشد.

موریتس هانکه، پژوهشگر مرکز امنیت سلامت جانز هاپکینز، هشدار داده است که در آینده ممکن است مدل‌های ژنتیکی هوش مصنوعی برای طراحی ویروس‌هایی با ویژگی‌های خطرناک مانند افزایش قدرت انتقال یا مرگبار بودن مورد سوءاستفاده قرار گیرند.

این پژوهش بار دیگر بحث جهانی درباره ضرورت ایجاد چارچوب‌های نظارتی برای هم‌زمانی پیشرفت هوش مصنوعی و زیست‌فناوری را تشدید کرده است.