پيروزمند: نخستين گام در كارآمدسازي علوم انساني پالايش نظريه‌هاي موجود است

دكتر عليرضا پيروزمند در گفت‌وگو با خبرنگار علمي «شبكه خبر دانشجو»، اظهار داشت: در مرحله پالايش علوم انساني به دنبال ايجاد تحول در اين علوم نخواهيم بود، بلكه با تكيه بر دانش موجود، در برنامه ريزي و تفكيك نظريه هاي ضعيف از نظريه هاي قوي، نظريه هاي ضد بومي از نظريه هايي كه تعارضي با معارف ديني ندارند و نظريه هاي نامتناسب با فرهنگ و نياز جامعه از نظريه هايي كه با فرهنگ و نيازهاي جامعه تناسب دارند، تلاش مي كنيم.

وي تاكيد كرد: پالايش علوم انساني باعث مي شود تا در پيشبرد اهداف در عرصه هاي مختلف، تدبير امور اجتماعي بر اساس اين علوم، تدريس منابع علوم انساني و تربيت نسل آينده براي فعاليت در اين رشته ها درست تر، كم ضررتر و يك گام جلوتر حركت كنيم.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم با بيان اينكه گام هاي بعدي در كارآمدسازي علوم انساني امكان نوآوري در اين علوم و فعاليت در توليد انديشه را فراهم مي كند، تصريح كرد: براي كارآمدسازي علوم انساني نبايد در ابتداي كار انتظار بروز جهش در تمامي امور را داشت؛ چرا كه اين امر بايد به صورت تدريجي صورت گيرد.

پيروزمند با بيان اينكه رشته هاي علوم انساني دو كاركرد متفاوت دارند، گفت: برخي از رشته هاي علوم انساني مانند روانشناسي، روانپزشكي و برخي از مباحث فلسفي به بررسي مشكلات فرد مي پردازد، در حالي كه بخش ديگري از رشته هاي اين علوم مانند جامعه شناسي، اقتصاد، مديريت و علوم سياسي، مباحث مربوط به امور اجتماعي و تاثير آن در مديريت و توسعه تحولات اجتماعي را بررسي مي كند.

وي تصريح كرد: آن دسته از رشته هاي علوم انساني كه كاركرد اجتماعي دارند، به دليل نقش ممتاز آنها در بررسي هاي اجتماعي و همچنين به دليل ارزشي بودن انقلاب اسلامي و ضرورت حاكميت مباني و ارزش هاي اسلامي در مهندسي اجتماعي، بيشتر مورد توجه قرار مي گيرند.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي ادامه داد: اين علوم در صورتي ضرورت اجرا و بقا پيدا مي كنند كه تحت جاذبه معارف اسلامي دستخوش تحولات بنيادين قرار گيرند.

پيروزمند كارآمدسازي را مفهومي اجتماعي و گسترده دانست و اذعان داشت: كارآمدسازي علوم انساني مانند يك سير با دامنه اي وسيع است و نمي توان يك وضعيت ثابت را به عنوان وضعيت مطلوب در نظر گرفت.

وي اضافه كرد: اگر يك وضعيت ثابت را به عنوان علوم انساني كارآمد در نظر بگيريم قطعا تلاش ما تاثير مهمي در نوع سياستگذاري نظام نخواهد داشت.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم تاكيد كرد: كارآمدسازي علوم انساني بايد با شناسايي جهت تحولات در علوم انساني و تبيين فرآيند تحول در اين علوم صورت گيرد.

اولويت بندي دومين گام در تغيير محتواي علوم انساني است

پيروزمند اولويت بندي و طبقه بندي علوم انساني را دومين گام در تغيير محتواي اين علوم دانست و گفت: به منظور تشخيص ارتباط علوم نسبت به يكديگر و تاثير آنها در حل مسائل اجتماعي، بايد نوعي طبقه بندي و اولويت بندي بين آنها شكل بگيرد.

وي افزود: اولويت بندي علوم انساني امكان گزينش علمي و تشخيص مهمترين مسائل و تحولات اجتماعي را فراهم مي كند.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم اظهار داشت: پس از طبقه بندي، بايد ساختار موضوعات اصلي علومي را كه براي ايجاد تحول در اولويت قرار گرفته اند، با مهندسي اجتماعی، از موضوعات فرعي و نظريات اصلي آن را از نظريات فرعي تفكيك، و روي مفاهيم، موضوعات و مسائل اصلي آن علم تمركز كنيم.

نسبت به نظريات ارائه شده نهضت نقد ایجاد کنیم  

پيروزمند تاكيد كرد: پس از مشخص شدن موضوعات و مسائل اصلي و قبل از ايجاد نوآوري در اين زمينه، بايد تلاش علمي و يك نهضت نقدي براي بررسي نقاط قوت و ضعف نظريات ارائه شده شكل بگيرد.

وي ادامه داد: اين بررسي و نهضت نقد باعث كاهش ضعف هاي نظريه هاي جديد شده و زمينه را براي ايجاد طرح هاي جديد فراهم مي كند.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه شواري عالي انقلاب فرهنگي با اشاره به اينكه در حال حاضر برخي از استادان و متخصصان نظريات موجود را نظريات برتر در علوم معاصر مي دانند، گفت: براي ايجاد تغيير و تحول در اين زمينه، بايد نقدهاي علمي و منصفانه روي نظريات گذشته صورت گيرد تا نكات مثبت و قابل قبول آنها استفاده شود.

پيروزمند اضافه كرد: پس از ارزيابي نظريات با ميزان هاي مورد تاييد جامعه علمي، ترسي براي بكارگيري نظريات قابل قبول گذشته وجود نخواهد داشت.

وي تصريح كرد: پس از انجام نقد علمي نظريات و موضوعات اصلي، بايد براي ايجاد نوآوري و نظريه پردازي در اين موضوعات وارد عمل شويم.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم در ادامه بيان داشت: پس از ارائه جمع بندي روشن و نظريات مشخص در اين رابطه، و همچنين به پشتوانه مسائل و موضوعات طراحي شده در گذشته مي توان تشخيص داد كه ايجاد تغيير در يك مقياس مشخص در اين حوزه چه تاثيري در ساير حوزه ها خواهد داشت.

پيروزمند اضافه كرد: تاثير تغييرات ايجاد شده بايد ابتدا در آن علم و سپس در ساير رشته هايي كه به نوعي به آن مفاهيم مربوط مي شوند، مورد بررسي قرار گيرد.

ايجاد تحول در ساختار نيروي انساني ضرورتي اجتناب ناپذير است

وي گفت: پس از توليد محتواي جديد و ايجاد تغيير و گزينش در محتواي موجود و همچنين به منظور اجرايي شدن تغييرات، ايجاد تحول در ساختار نيروي انساني ضرورتي اجتناب ناپذير است.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي افزود: منظور از سازمان تحول در علوم انساني، ايجاد انگيزه تحول خواهي در ساختار انساني موجود در پژوهشكده ها و مراكز آموزشي كه به نوعي با اين موضوع ارتباط دارند، است.

پيروزمند تاكيد كرد: ساختار نيروي انساني مانند مديران، استادان، دانشجويان و پژوهشگران كه از نظر گسترش كمي و تنوع موضوعي رو به رشد است بايد متناسب با ايجاد تحول در محتواي موضوعات، تغيير كند.

وي اذعان داشت: در صورتي كه ساختار نيروي انساني مرتبط با علوم انساني ثابت بماند و نوآوري و تحول در آن رخ ندهد، قطعا نمي توان انتظار كارآمدسازي علوم انساني را داشت.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم خاطرنشان كرد: تغيير در ساختار نيروي انساني مرتبط با علوم انساني بايد به موازات ايجاد تحول در محتواي اين علوم صورت گيرد تا تاثيرگذاري مثبتي در اين علوم رخ دهد.

پيروزمند با تاكيد بر اينكه ايجاد تحول در ساختار انساني فعال در علوم انساني نيز مانند تغيير در محتواي اين علوم بتدريج صورت مي گيرد، اظهار داشت: براي ايجاد تحول در آرايش انساني فعال در علوم انساني بايد مسير و دامنه اي در نظر گرفته شود.

وي ادامه داد: تمامي مراحل ايجاد تحول در محتواي علوم انساني از جمله گزينش علوم و انتخاب مسائل اصلي در مورد تغيير ساختار انساني مرتبط با اين علوم نيز بايد با شناسايي و انتخاب افراد متناسب با آن علم و موضوعات اصلي صورت گيرد.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه عالي انقلاب فرهنگي اضافه كرد: براي تمامي موضوعات اصلي گزينش شده بايد تيمي توانمند كه انگيزه لازم براي پرداختن به موضوعات دارند را انتخاب كرد و امكانات لازم را در اختيار آنها قرار داد.

پيروزمند با اشاره به وجود نيروهاي با انگيزه، مستعد و فعال در عرصه علوم انساني داخل و خارج از كشور تصريح كرد: براي كارآمدسازي علوم انساني بايد نيروهاي انساني گسترده را به عنوان هسته هاي علمي در كل كشور به صورت شبكه اي به هم متصل كرد تا بتوانند به صورت غيرمتمركز با يكديگر ارتباط و مبادله علمي داشته باشند.

ضرورت ايجاد تحول در روش هاي علمي براي كارآمدسازي علوم انساني

وي تغيير محتوا و سازمان تحول در علوم انساني را از محورهاي اصلي ايجاد تحول در علوم انساني عنوان و اضافه كرد: ايجاد تحول در روش هاي توليد علم در علوم انساني سومين محور در تغيير و كارآمدسازي اين علوم است.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم با بيان اينكه ايجاد تغيير در محتوا و نيروي انساني به ابزار و روشي علمي نياز دارد، بيان داشت: توليد نظريه مناسب، بدون در اختيار داشتن روش علمي و درست محقق نمي شود.

پيروزمند ياد‌آور شد: در حال حاضر برخي از صاحبنظران به ايجاد تحول در علوم انساني اعتقاد دارند، اما از نظر آنها ضرورتي براي تغيير در روش تحقيق و روش علمي كنوني وجود ندارد و مي توان با استفاده از روش موجود، اما مبتني بر انديشه اسلامي به توليد نظريه پرداخت.

وي ادامه داد: در صورتي كه اين اعتقاد در سطح ملي وجود داشته باشد، بايد براي كارآمدسازي، با افراد تصميم گيرنده همكاري كنيم و در حقيقت نپذيرفتن تحول در روش روي اصل فرآيند كارآمدسازي تاثير منفي نمي گذارد و آن را تخريب نمي كند.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه شوراي عالي انقلابل فرهنگي تاكيد كرد: در صورتي كه ايجاد تحول در روش هاي علمي زيربناي تحول در علوم انساني محسوب شود بايد يك محور مجزا مبني بر بررسي روش علمي موجود در نظر گرفته شود.

پيروزمند تصريح كرد: روش هاي موجود بايد از نظر ميزان تنوع و تاثيرپذيري آنها از روش علمي در عرصه علوم تجربي بررسي شده و پس از مشخص شدن ضعف هاي احتمالي، اقدامات لازم براي رفع ‌آنها صورت گيرد.

وي ادامه داد: براي كارآمدسازي علوم انساني بايد پس از رفع ضعف هاي موجود در روش هاي فعلي، به روش جامع، كامل و مرجع دست يابيم كه اين روش بتدريج تنوع پيدا كرده و در رشته هاي مختلف علمي شكل مناسب خود را پيدا مي كند و مرجع تحول در علوم انساني مي شود.

مسئول گروه روش علم در فرهنگستان علوم اسلامي قم تاكيد كرد: براي كارآمدسازي علوم انساني بايد به صورت تدريجي عمل كرد و سه محور تغيير محتوا، تغيير ساختار نيروي انساني فعال در علوم انساني و تحول در روش به عنوان محورهاي اصلي در نظر گرفته شود.

پيروزمند تشكيل كميته ارتقاي علوم انساني قبل از فرمايشات مقام معظم رهبري، تصويب تشكيل كارگروهي با مسئوليت دكتر حدادعادل با حضور 30 نفر از اشخاص حقيقي براي بررسي و فعاليت در عرصه ارتقاي علوم انساني، تشكيل شوراي اسلامي شدن دانشگاه ها و تدوين طرح بازنگري سرفصل هاي علوم انساني توسط پژوهشگاه علوم انساني و با مسئوليت دكتر آيت اللهي را از جمله اقدامات شوراي عالي انقلاب فرهنگي به منظور  توسعه و ارتقاي علوم انساني عنوان كرد.

وي تصريح كرد: هنوز به دليل مشخص نشدن نتايج اقدامات صورت گرفته نمي توان اين اقدامات را مبناي قضاوت در خصوص عملكرد شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار داد.

كارشناس فرهنگي دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي خاطرنشان كرد: فرايند كارآمدسازي علوم انساني تنها در صورت رعايت اصل ترويج، ارتباط بدنه علمی جامعه، شكل گيري شبكه و ساختار انساني و فرهنگ سازي ضرورت تحول در علوم انساني، ضمانت اجرايي خواهد داشت./انتهاي پيام/