قاضی زاده هاشمی: حکمرانی موفق زمانی محقق می‌شود که خواست حکومت به اراده مردم تبدیل شود

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، نوزدهمین جلسه از سلسله نشست‌های «فصل پروانگی» با عنوان استقلال فرهنگی در خطر؛ لزوم اصلاح نظام حکمرانی با سخنرانی دکتر سید امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی در تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۴ در خانه اندیشه‌ورزان برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و دغدغه‌مندان حوزه فرهنگ و حکمرانی مردم همراه بود و به بررسی جایگاه آرمان استقلال فرهنگی در قانون اساسی و چالش‌های تحقق آن در نظام حکمرانی کشور اختصاص داشت.

در آغاز سخنان خود، دکتر قاضی‌زاده هاشمی با تأکید بر اینکه واژه «حکمرانی» در سال‌های اخیر در فضای عمومی کشور دچار کاربرد‌های گسترده و بعضاً نادرست شده است، گفت: حکمرانی در معنای دقیق خود به طراحی نظامات و ارزش‌هایی اشاره دارد که موجب می‌شود مردم به‌صورت خودجوش به احکام و قوانین عمل کنند، نه اینکه حکومت برای اجرای قانون مستقیماً وارد میدان شود. او افزود: «حکمرانی موفق زمانی محقق می‌شود که خواست حکومت به اراده مردم تبدیل شود».

وی با اشاره به چالش‌های موجود در نظام سیاست‌گذاری کشور خاطرنشان کرد که سیاست‌مداران و قانون‌گذاران ما هنوز نتوانسته‌اند برداشت خود از «درست و غلط» را به باور عمومی مردم تبدیل کنند. این شکاف، به گفته او، منجر به اصطکاک اجتماعی، بروز مقاومت مدنی و در نهایت کاهش اثربخشی سیاست‌ها شده است. قاضی‌زاده هاشمی تأکید کرد: جامعه ایرانی به برکت انقلاب اسلامی، «نه گفتن» را به‌خوبی آموخته است و در صورت عدم اقناع، در برابر سیاست‌های تحمیلی مقاومت می‌کند.

در ادامه، سخنران نشست با اشاره به جایگاه استقلال فرهنگی در منظومه استقلال ملی گفت: استقلال فرهنگی در کنار استقلال سیاسی، اقتصادی، نظامی و علمی، یکی از ارکان اصلی اقتدار ملی است. او توضیح داد: «فرآیند شکل‌گیری فرهنگ از مصرف محصولات فرهنگی آغاز می‌شود. این محصولات رفتار را می‌سازند، رفتار‌ها به سبک زندگی تبدیل می‌شوند و سبک زندگی نیز در نهایت به باور و نظام ارزشی انسان منتهی می‌شود».

قاضی‌زاده هاشمی در تبیین نقش محیط فرهنگی در شکل‌گیری ارزش‌ها افزود: «فرهنگ مانند هواست؛ ما در آن تنفس می‌کنیم و آنچه دریافت می‌کنیم بر بازدم ما ـ یعنی رفتار‌های فردی و اجتماعی ـ اثر مستقیم دارد». او هشدار داد که در صورتی که مصارف فرهنگی جامعه ـ از فیلم و موسیقی گرفته تا کتاب و تبلیغات شهری ـ عمدتاً غیربومی و بی‌ارتباط با ارزش‌های ایرانی-اسلامی باشد، سبک زندگی مردم به تدریج از هویت بومی فاصله می‌گیرد و در نهایت، استقلال فرهنگی کشور تضعیف می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شاخص‌های سنجش استقلال فرهنگی، بر ضرورت «پایش مستمر و کیفی مصارف فرهنگی» تأکید کرد و گفت: «نمی‌توان نسبت به عوامل تهدیدکننده استقلال فرهنگی بی‌تفاوت بود». او مدارس خاص با شهریه‌های بسیار بالا و افزایش سفر‌های خارجی را از جمله مصادیق تغییر تدریجی سبک زندگی دانست که به‌صورت غیرمستقیم، نظام ارزشی جامعه را دچار دگرگونی می‌کنند.

قاضی‌زاده هاشمی روند «غیربومی شدن» مصرف فرهنگی در میان اقشار خاص جامعه را نگران‌کننده توصیف کرد و هشدار داد: «اگر محیط تربیتی و آموزشی نخبگان آینده کشور از ارزش‌های بومی تهی شود، در آینده شاهد شکل‌گیری مدیران و سیاست‌مدارانی خواهیم بود که در ایران زندگی می‌کنند، اما با نظام ارزشی غربی می‌اندیشند و تصمیم می‌گیرند».

او در جمع‌بندی سخنان خود، تحقق استقلال فرهنگی را در گرو اصلاح نظام حکمرانی فرهنگی کشور دانست و گفت: «بدون بازطراحی نظام انگیزشی منطبق با ارزش‌های اسلامی-ایرانی، تقویت تولید و مصرف محصولات فرهنگی بومی، و ایجاد نهاد‌های مستقل برای پایش شاخص‌های فرهنگی، نمی‌توان از جامعه‌ای با هویت مستقل و خودباور سخن گفت».

نشست نوزدهم فصل پروانگی با تأکید بر این نکته به کار خود پایان داد که استمرار استقلال فرهنگی کشور، نیازمند حکمرانی هوشمند، سیاست‌گذاری هماهنگ با مبانی ارزشی انقلاب اسلامی، و بازگشت اعتماد فرهنگی میان حاکمیت و مردم است.