مقوله امر به معروف و نهي از منكر از سرمايه‌هاي اجتماعي است

دكتر مهرداد محمديان در گفت و گو با خبرنگار «خبرگزاري دانشجو» در تبريز، در خصوص تاثيرگذاري امر به معروف و نهي از منكر در جامعه اظهار داشت: امر به معروف و نهي از منكر از ركن‌هاي فروع دين و انجام آن بر مسلمانان واجب است؛ اگر به اين رويكرد ديني از منظر جامعه شناختي نگاه كنيم از ملزومات جامعه است و به عنوان پروسه «نظارت همگاني» يا «نظارت اجتماعي» در جامعه ياد و مطرح مي شود.

 وي در ادامه بيان داشت: در جامعه نبايد به امر به معروف و نهي از منكر به عنوان دخل و تصرف يا دخالت در امور افراد نگاه كرد بلكه اين موضوع يك سرمايه اجتماعي است چرا كه امر به معروف و نهي از منكر در جامعه سعادت انسان‌ها را در پي دارد و انسان‌ها را در برداشتن گام‌هاي درست و صحيح در زندگي فردي و اجتماعي ياري مي كند.

 اين استاد جامعه شناسي تصريح كرد: انساني با اين تصور كه نگاه‌ها و چشم‌ها كنترلي هستند كه انسان را كنترل و مواظبت مي كنند كمتر به اشتباه و ناهنجاري‌هاي اجتماعي و فردي دچار مي شد كه در دين مبين اسلام از آن به گناه تعبير مي شود.

 

  محمديان در ادامه گفت: جامعه‌اي ما كه يك جامعه در حال گذر از سنتي به صنعتي و مدرنيته است اين حالت و اين گذر متاسفانه بعضي نمادها و آموزه‌هاي ديني و فرهنگي ما را تحت الشعاع قرار داده كه از جمله‌اي آنها بي تفاوتي به امر موكد اسلام در مورد امر به معروف و نهي از منكر است.

  

 وي همچنين تاكيد كرد: بايد جامعه ما در كنار تلاش براي پيشرفت، تكنولوژي و مدرنيته شدن و القاء آن به جامعه، مسائل معنوي را جدي گرفت و از بعضي مسائل از جمله امر به معروف و نهي از منكر دوري نكرده و درد منكر را پنهان نكرد چرا كه مثل بيماري جسمي هر قدر اين مسائل از نظر دور و پنهان بماند به درد بزرگ و بي تفاوتي منجر مي شود.

 اين استاد جامعه شناختي در ادامه به سه صورت انسان در اخلاق ناصري اشاره كرد و گفت: انسان دوراني را با نام دوران نباتات و حيوان پشت سر گذشته و وارد مرحله انساني شده اما آن دسته از انسان‌هايي كه در جامعه بي تفاوت شده‌اند به مرحله نباتي برگشته و آن دسته كه هنجارهاي اجتماعي و ارزش‌هاي انساني را زير پا گذاشته به دوران حيواني و وحشي گري روي آورده‌اند كه امروزه قهرمان كشي و روحاني كشي از آن نشات مي گيرد.

 

 محمديان با بيان اينكه بي تفاوتي در همه امور ارزشي، اسلامي و انساني باعث بروز فاجعه در جامعه مي شود، اظهار داشت: در عالم جامعه شناختي وظيفه را مساوي كاركرد و از تكليف به عنوان يك متافيزيك ياد مي كنند كه مقوله‌اي امر به معروف و نهي از منكر يك تكليف است و انسان نمي تواند آن را رها كرده و انجام ندهد چرا كه رها كردن تكليف موجب بازخواست مي شود.

 وي در ادامه گفت: انساني كه عمل به هنجارهاي اجتماعي و ارزشي را يك تكليف بداند آن را جزو وظايف حكومت يا دولت ندانسته و در هر صورت خود را مسئول دانسته و به آن عمل مي كند.

 اين استاد جامعه شناسي گفت: حكومت به طور عام و دولت به صورت خاص بايد ابزارهاي امر به معروف و جلوگيري از منكر را در جامعه ايجاد و به مردم نيز تكليف است كه به آن عمل كنند تا دچار منكر نشوند.

 محمديان اظهار داشت: از جمله ابزارهاي ايجادي معروف از سوي دولت اشتغال و آسان كردن ازدواج و گسترش اين فرهنگ محمدي(ص) در جامعه است كه قشر ثروتمند و مرفه را از منكر زندگي اشرافي و مدرنيته كاذب دور كرده و قشر كم درآمد را از تقليد كوركورانه و ياس و نا اميدي كه باعث بسياري از منكرها در جامعه مي شود باز دارد؛ و به جاي تربيت پليس، وجدان‌ انسان‌هارا با ابزارهاي ديني و فرهنگي بيدار و آگاه كند.

وي گفت: امر به معروف و نهي از منكر وظيفه‌اي عرضي و شكلي نيست بلكه تكليفي جوهري و فطري است.

 

اين استاد دانشگاه در پايان خاطرنشان كرد: وقتي اين مقوله حالت تكليفي پيدا كند به درون دل‌ها كشيده شده و در دل‌ها و جامعه نهادينه مي شود و انسان براي خود حوزه‌اي به نام خوب و بد تشكيل و در اين حوزه به تقويت خوبي‌ها كه سرمايه اجتماعي است پرداخته و از بدي‌ها كه تضعيف كننده‌اي هنجارهاي اجتماعي و ارزش‌هاي ديني است دوري مي كند.