دانشگاههای تک جنسیتی؛ ضرورت یا سیاست؟

گروه فرهنگی«خبرگزاری دانشجو» – حسن مهدیخانی؛ اسلامی شدن دانشگاهها و مراکز آموزش عالی یکی از اهداف استراتژیک فرهنگی کشور در جهت تحقق انقلاب فرهنگی می باشد، از این رو تولید فرهنگ بومی اسلامی در دانشگاهها که یکی از وظایف اصلی این مراکز است در گرو اسلامی شدن پیشتر آنهاست.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی دانشگاهها برای مدتی تعطیل گردید تا هم متون وهم ساختار به گونه ای که با آموزه های اسلامی متناسب باشد اصلاح گردد؛ متاسفانه به دلایل مختلف که یکی از آنها عدم وجود وحدت فکری و وحدت عملی  در بین سیاستگذاران فرهنگی و سیاسی آن دوران بود تغییر چندانی نه در محتوا ونه در سازمان آموزش عالی اتفاق نیافتاد به گونه ای که بعد از 3 دهه   از پیروزی انقلاب هم اکنون وضعیت دانشگاهها با حالت آرمانی آن فرسنگها فاصله دارد .

در بحث نرم افزاری و به اصلاح متجددین (text) در علوم انسانی هنوز ترجمه کتابهای اندیشمندان عهد عتیق اروپا وآمریکا در رشته های علوم اجتماعی، مدیریت، علوم سیاسی و البته روانشناسی به عنوان وحی منزل در دانشگاه های اسلامی و البته آزاد تدریس می شود.

نکته جالب آن است حتی ترجمه های جدیدی از این آثار هم چندان در دسترس نیست و ترجمه های پیش از انقلاب به عنوان مرجع درسی معرفی می شود؛ با مطرح شدن دکترین جنبش نزم افزاری از طرف مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در یک دهه گذشته شعارهای بی شماری از طرف مسئولین و وزرا و نخبه گان دانشگاهی در این رابطه داده شده وچه همایشها و سمینار ها  برگزار گردیده اما متاسفانه نمونه عملی چندانی  برای تولیدات علمی بومی اعم از انتشار کتاب فاخر و یا صدور یک اندیشه بومی که بتوان به آن تمسک جست و در جهان به آن فخر فروخت  پیدا نمی شود.

در فنی ومهندسی و علوم پایه  (علوم دقیقه) نیز علوم بومی و غیره بومی تعریف نشده است؛ که هرآنچه هالیدی و روزونیک ونیوتن و انشتین والبته مهندسان غربی  تسلا و ماکسول  وجناب تیلر و... به یادگار گذاشتند بی کم و کاستی در دانشگاه پیام نور علی آباد کتول تدریس می شود.

البته باید توجه داشت که در این مقام از اول هم دغدغه ای چندانی وجود نداشته و یا ادعایی نشده که ما می خواهیم این علوم را بومی کنیم به هر صورت شاید تاثیر زیادی هم نداشته باشد بالاخره همواره  مسیر حرکت یک پرتابه سهمی است ومشتق عدد ثابت برابر صفر است  چه ما آن راکشف کرده باشیم و یا یک غربی.

شاید با این توجیه سابقه ی  دانشمندان ایرانی در این علوم زیر سئوال برود که چنین نیز شده است؛ البته سخن در این مقام زیاد است  تحلیل محتوایی اسلامی شدن دانشگاهها بسیار گسترده و نیازمند غواصی های عمیقتر وحلاجی ها بیشتر است چه بسیار کتابها نوشته اند و البته سمینارها گذاشتند و همایشها با حضور  روسا و غیر روسا ولی مهم خروجی کار است که الآن در دانشگاه با آن روبرو هستیم.

مبحث دیگر در اسلامی شدن دانشگاهها اصلاح ساختار آموزشی، فرهنگی،  دانشگاه می باشد که تمرکز امروزی وزارت محترم علوم و تحقیقات برآن قرار گرفته است؛ موضوع دانشگاههای تک جنسیتی و یا تک جنسیتی بودن  یا تک جنسیتی کردن دانشگاهها و مراکز آموزش که در راستای اسلامی کردن آنها پیگیری می شود، والبته به شکل های مختلف مورد نقد و تحلیل صاحب نظران قرار گرفته است و مطرح شدن این موضوع و حساس شدن قشر حساس دانشجو در این برهه خاص خود می تواند یک داستان تمام عیار باشد .

وقتی آقای دانشجو که در مقام استادی این طرح خبر از اجرایی شدن آن در دانشگاهها داد و بعدش اعلام کرد هیچ طرح مدونی برای اجرای طرح تفکیک جنسیتی وجود ندارد و فقط قرار است دانشجویان دختر و پسر در دو ردیف جداگانه بنشینند و کلاسهای که تعداد دختر ها وپسرها به اندازه ای باشد که بتوان دو کلاس جدا تشکیل داد اون موقع یک کلاس برای خانوم و یک کلاس برای آقایان تشکیل خواهد شد  و هم چنین گفت  که وزارتخانه  متبوعش اسلامی کردن دانشگاهها را در درون مبحث محتوا و ساختار باجدیدت دنبال می کند.

این مطلب  با کارت قرمز  مایل به خاکستری رییس جمهور مواجه شد(شنيده شده است كه در برخي دانشگاه‌ها، رشته‌ها و كلاس‌هاي تك جنسيتي بدون لحاظ تبعات اعمال مي‌گردد ضروري است، فوري از اين اقدامات سطحي و غير عالمانه جلوگيري شود) این جملات نص صریح نامه رئیس جمهور به وزیر علوم و وزیر بهداشت بود.

موضع گیری های احمدی نژاد در این موضوع که مشابه موضع گیری قبلی او در بحث عفاف وحجاب بود بیانگر دیدگاه خاص ایشان درمسائل فرهنگی می باشد.

آقای احمدی نژاد هنگامیکه در دولت نهم حرف از حضور بانوان در ورزشگاهها و تماشای فوتبال زد حساسیت متشرعان و در رأس آنها مراجع عظام تقلید را بر انگیخت و موجب صدور بیانه ها و نوشته شدن ردیه های مکرر بر طرح خود شد به گونه ای که حتی خود او نیز دیگر جرات حرف زدن در این زمینه را پیدا نکرد و حضور با افتخار زنان ایرانی در مسابقات گوانژو علیرغم  اعتراض صریح چند تن از مراجع معظم تقلید با قوت دنبال شد و خود احمدی نژاد به این خانم ها جوایزی  داد و  در موضوع طرح عفاف و حجاب (برخورد با بد پوششی و بدحجابی) احمدی نژاد علیرغم  انتظار قشر مذهبی جامعه که اکثریت رای دهندگان به او را تشکیل می دادند  اعلام کرد با برخود سخت با مسائل فرهنگی مخالف است و معتقد است باید با برنامه های فرهنگی و نرم، بلند مدت با مسئله برخورد کرد در آن زمان نیز بعضی از علما ومذهبیون و ائمه جمعه بر او خرده گرفته و او را به علت عدم حمایت از طرح مذکور مورد انتقاد قرار دادند .

بعضی از ماهیگران حوزه آبهای گل آلود این مواضع احمدی نژاد را در راستای نزدیکی انتخابات مجلس و اینکه احمدی نژاد وجریان انحرافی برنامه ای برای تصاحب مجلس دارند و نمی خواهند با اجرای این طرح موجب رنجش دانشجویان و دانشگاهیان و از دست دادن رای آنان شوند و اینکه این طرح یک طرح طالبانی و توهین آمیز می باشد دو تا  به نعل زدند و یکی به میخ و حتی از شکاف در دولت و ازاین فرمایشات صدمن یه غاز که می شود در مورد هر کاری و هر طرحی چنین حرف های را زد افاضه کردند.

البته ذکر افاضات جناب دکتر خواجه سروی معاون فرهنگی وزیر علوم که فرمایشات حضرت رئیسش(وزیر علوم) را تکرار کرده بود که: لفظ تفکیک جنسیتی را استفاده نکیند نیز خالی از لطف نیست؛ البته وزیر علوم گفته بود  این لفظ ساخته دست دشمنان نظام است  در حالیکه آقای احمدی نژاد هم در نامه از لفظ تک جنسیتی استفاده کرده است ولی خود ایشان هیچ اسم خاصی بر طرح مذکور نگذاشتند.

از لفاظی که خارج شویم و گفته و شنوده ها را کنار بگذاریم چند سئوال اصلی وجود دارد باید بتوان برای آ ن پاسخ در خور شایسته پیدا کرد؛

1- رابطه افزایش بازده علمی دانشگاهها با چند جنسیتی بودن و یا تک جنسیتی بودن چیست ؟

2- آیا دانشگاه صرفا یک مکان علمی که باید سطح سواد آموزشی جامعه را بالا ببرد محسوب می شود یا در مقابل مسائل اجتماعی نظیر ازدواج و...مسئولیت دارد؟

3- رابطه دختر و پسر در دانشگاههای کنونی کشور اعم از دولتی، آزاد، علمی کاربردی، غیر انتفاعی و... تا چه میزان با موازین شرع مقدس اسلام که از طریق ائمه معصومین و در مرحله بعد فقه جعفری که از طرف فقها و مراجع کشف و بیان می شود سنخیت دارد (ببخشید یادم رفت در مقابل دانشگاه آزاد کلمه ی  اسلامی بگذارم.)!

4- هدف وزارت از نشاندن دختران و پسران در دو ردیف کلاس چیست  این مطلب چه مشکلی از اختلاط موجود را حل می کند و در بعضی دروس مثل آزمایشگاه و کارگاهها که ردیف وجود ندارد روسای دانشگاهها که مسئول اجرای این طرح محترم هستند چه کار باید بکنن و اینکه دانشجویان موقع خروج از کلاس اول آقایان باید خارج شوند یا خانمها و در خیابان های دانشگاه چطور، هنگام تجمعات دانشجویی وقتی شعار می دهند (رییس بی کفایت استعفا استعفا ) خانم ها و آقایون باید در کدام طرف با یستند؟!

5- در صورتی که دولت بخواهد این طرح را تا آنجاییکه تنها دانشگاههای تک جنسیتی در کشور وجود داشته باشند که این کار البته با بررسی صدور مجوز برای 7 مرکز تک جنسیتی در استان ها شروع شده است آیا دولت توانایی تامین هزینه ها وامکانات لازم را دارد  یا اینکه  بخش خصوصی باید  با هدف صرفا خدا پسندانه و گسترش علم و دانش به میدان وارد شود.

6- برحسب تجربه و نه تحقیق علمی می توان گفت که اختلاط و این قبیل مسائل در امور پزشکی و به الطبع در دانشگاههای علوم  پزشکی بیشتر از سایر مراکز وجود دارد به فرض مثال در دانشکده پزشکی دانشجویان به صورت مختلط اجساد مرد و زن را تشریح می کنند و یا در اتاق های عمل و یا درس آناتومی چه؟ با توجه اظهار نظر وزیر محترمه بهداشت که فرمودند: طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاههای علوم پزشکی قابل اجرا نیست آیا ما می توانیم نتیجه بگیریم که دانشگاههای علوم پزشکی اصولاٌ قابل اسلامی کردن نیست؟!

7- چرا رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی  که جداسازی دختران و پسران را در دانشگاهها مصوبه همان شوراست اینگونه بر آن تاخته و آنرا سطحی و غیر عالمانه می داند آنگونه وزیر می گوید این طرح باید به امضای رئیس جمهور رسیده باشد تا اجرایی گردد.

8- آیا کاهش شرایط اختلاط و کاهش روابط غیر ضروری دختر و پسر نامحرم که  در احکام شرعی دستورات صریحی بر آن هست و نظر مراجع و خاصه نظر مرحوم حضرت  امام خمینی (ره) در استفتائات و زندگی شخصی ایشان آمده است توهین به دانشجو محسوب می شود آنچنان که عضو محترم کمسیون اجتماعی مجلس جناب آقای داریوش قنبری نماینده مردم ایلام می فرمایند!

جواب به این سئوالات و سئوال های مشابه آنگونه که به نظر می رسد دشوار نیست  و مسلماً جوابهایی در خور دارد که نیازمند بحث و بررسی کارشناسان امر است .

نمونه بارز دانشگاه اسلامی همان حوزه علمیه است که قدمت بییش از هزار ساله دارد که در طی قرون متمادی توانسته جوابگوی نیاز های علمی و فقهی جامعه اسلامی باشد  و هرگز دعوای زن ومرد و دختر و پسر در آن نبوده  و .البته دانشگاه تک جنسیتی های موفقی بعد از انقلاب نیز وجود داشته است دانشگاه الزهرا که یکی از بهترین دانشکاههای کشور محسوب می شود واز نمونه های دیگر دانشگاههای تربیت معلم وآموزشکده های فنی حرفه ای که از ابتدا ساختار تک جنسیتی داشته اند.

مسلماً جدا کردن دختر وپسر در یک کلاس در حالی که در راهرو و حیاط دانشگاه که به راحتی با هم ارتباط دارند یک عمل مضحک بیش نیست اما ایجاد دانشگاه های تک جنسیتی با هدف کاهش اختلاط و روابط غیر ضروری وایجاد فضای آموزشی آرام وبدون فشار های روانی یک ضرورت برای نظام آموزشی محسوب می شود.که می تواند شروع خوبی برای اصلاح محتوا نیز باشد.