خبرنگاران زن؛ چالش‌ها و فرصت‌هاي پيش‌رو

گروه اجتماعي «خبرگزاي دانشجو»؛ هر سال روز خبرنگار سالروز شهادت محمود صارمی (خبرنگار فقید ایرنا) بهانه ای است که از تلاش و کوشش خبرنگاران زن و مرد قدردانی شود که در این میان با وجود اهمیت جایگاه زنان خبرنگار در عرصه های خبری، توجه کمتری به آنها می شود.

 

هم‌اكنون نيمي از فعالان عرصه خبر و روزنامه نگاري در استان آذربايجان غربي را بانوان تشكيل مي‌دهند كه تاثيرگذاري آنها بر فضاي اطلاع رساني استان، اذهان عمومي و عملكرد مسئولان بسيار بيشتر از آقايان است.

 

امروزه حضور زنان به عنوان نيمه پنهان رسانه در جامعه به خوبي آشكار شده، اما اين قشر دغدغه‌هاي بسياري دارند و اين واقعيت است كه زنان خبرنگار، تنها و هميشه زمان را براي رسيدگي به امور حرفه‌اي، وظايف خانه‌داري، همسرداري و تربيت فرزندان تقسيم‌بندي مي‌كنند.

 

در حال حاضر حضور زنان در اجتماع به لحاظ بهره‌وري جامعه از توانمندي‌هاي آنها و نيز بهره‌مندي زنان از امكانات متنوع جامعه امري مسلم و پذيرفتني است تا حدي كه حضور و مشاركت واقعي آنها به عنوان نيمي از منابع انساني براي تحقق جامعه مدني و نيز تسريع در فرآيند توسعه و تحقق عدالت اجتماعي امري ضروري مي باشد.

 

‌با اين مقدمه لزوم حضور زنان در مشاغل مختلف جامعه امري بديهي است و اطلاع‌رساني و عرصه خبرنگاري نيز از اين قاعده مستثني نيست؛ زنان خبرنگار امروزه به عنوان بازوان اصلي عرصه اطلاع‌رساني جايگاه ارزنده‌اي دارند، اما اين جايگاه و اين موقعيت در كنار تمام دغدغه‌هايي كه ديگر زنان شاغل دارند، چالش‌هايي براي آنها به وجود مي‌آورد كه شايد ديگر زنان شاغل با آن روبرو نيستند، دغدغه‌هايي كه تنها مختص زنان خبرنگار است.

 

مشكلاتي كه زنان خبرنگار عموما به لحاظ جنسيت خود متحمل مي‌شوند، نابرابري در برخورداري از فرصت‌هاي برابر شغلي، حقوق و مزاياي بسيار كم، عدم امنيت شغلي و بسياري ديگر از مشكلات اين قشر است.

 

با وجود همه اين مشكلات، حضور كمي و كيفي زنان در عرصه رسانه نشان داده است كه زنان حضور چشمگيري در اين زمينه دارند و توانسته‌اند رسالت خطير خود را در آگاه‌سازي و شفاف‌سازي اذهان عمومي مردم بدون هيچ گونه تحريفي به خوبي انجام دهند.

 

با وجود اينکه تا کنون قدم های زیادی برای رفع مسائل و مشکلات زنان خبرنگار برداشته شده، اما جامعه خبری ایران، بویژه زنان خبرنگار نیازمند توجه بیشتری هستند.

 

در اين راستا با برخي از مديرمسئولان و خبرنگاران زن خبرگزاري ها و رسانه ها به بحث و گفت و گو درباره مشكلات اين قشر در جامعه پرداخته ايم.

 

سميه قرباني، سردبير هفته نامه «امانت» با بيان اينكه هنوز برخي مسئولان مرد توانمندي بانوان ‌خبرنگار را باور ندارند، مي گويد: بانوان خبرنگار بايد با حرفه‌اي شدن، فرصت هر نوع بهانه‌جويي را براي تضييع حقوق خود توسط مديران مسئول مطبوعات و مسئولان نهادهاي مختلف بگيرند.

 

وي تصريح مي كند: جریان حرفه ای خبر و اطلاع رسانی نیازمند آموزش و مطالعه گسترده، بروز بودن و آگاهی از فناوری اطلاعات است، اما متاسفانه زنان خبرنگار کمتر در امر آموزش سهیم بوده اند.

 

سردبير هفته نامه «امانت» مي افزايد: بانواني كه در اين حرفه وارد مي‌شوند بايد با افزايش مطالعه و تبادل اطلاعات، فكر و قلم خود را تقويت كنند و فقط از اين طريق است كه مي‌توانند به عنوان يك خبرنگار در جامعه حرفي براي گفتن و ابزاري براي احقاق حقوق خود داشته باشند.

 

در ادامه لعيا نوراني، دبيرخبر «خبرگزاري فارس» و سردبير هفته نامه «آراز» با اشاره به برخي مشكلات و موانع پيش روي زنان خبرنگار تصريح كرد: مشکلات مالی، عدم امنیت شغلی، دستمزد پایین و بیمه نبودن از دیگر مسائل و مشکلات رفاهی خبرنگاران زن است که جامعه خبری زنان را نیازمند توجه خاص مي كند.

 

وي با انتقاد از اينكه متاسفانه زنان خبرنگار به شغل خود به عنوان حرفه توجه ندارند، گفت: در استان آذربايجان غربي تعداد زنان پيشكسوت خبرنگار به اندازه انگشتان يك دست هم نيست كه اين خود نشان از بي توجهي اين قشر نسبت به شغل و حرفه مقدس خبرنگاري است.

 

دبيرخبر «خبرگزاري فارس» و سردبير هفته نامه «آراز» با اشاره به مشكلات دوران خبرنگاري خود گفت: در سال 78 كه وارد عرصه خبر شدم متاسفانه قبول اين مسئله از سوي جامعه بسيار دشوار بود و شايد بتوان گفت كه حضور زن در جايگاه خبرنگاري علامت سوال بزرگي براي نهادها و مسئولان ايجاد كرده بود.

 

نوراني ادامه داد: اما خوشبختانه امروز جايگاه زن در عرصه خبر و اطلاع رساني ارتقا يافته كه اين خود مي تواند نقطه مثبت و اميدوار كننده براي زنان شاغل در اين عرصه باشد.

 

همچنين «م.ق»، يكي از زنان خبرنگار خبرگزاري باسابقه در ادامه گفت‌وگو ديدگاه خود را نسبت به باورها و انتظارات زن خبرنگار از جامعه بيان داشت و گفت: رشته تحصيلي بنده حسابداري است و به اعتقاد برخي افراد نمي توان هيچ ارتباطي بين اين رشته و حرفه خبرنگاري قائل شد، اما ديدگاه من در مورد شغل خبرنگاري كاملا برعكس ديدگاه مردم است؛ چرا كه خبر با تمامي رشته هاي موجود دنيا مي تواند ارتباط داشته باشد.

 

وي تصريح كرد: يكي از تشابهات اصلي اين دو رشته اين است كه در حسابداري حساب و كتابي از شركت يا موسسه خاصي انجام مي شود، ولي در حرفه خبرنگاري ميزان خدمتگزاري مسئولان نسبت به مردم جامعه را بايد سنجيد.

 

اين خبرنگار با سابقه با اشاره به جذابيت كار خبرنگاري گفت: خبرنگاری شغلي است به ظاهر لذت بخش و شیرین، اما در باطن انبوهی از رنج ها و مشکلات طاقت فرسا را به همراه دارد که اگر لذت تاثیرپذیری اثر و نوشته های آن را از نظر دور بداریم، می تواند بسیار جانکاه و ملال آور باشد و سختی کار خبرنگاری را دو چندان کند.

 

«م.ق» ادامه داد: امانت داری و صداقت در نوشتار و نیز رعایت ملاحظات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی از خصوصیات بارز و قطعی کار خبرنگاری است که اگر این خصوصیات نباشد خطای خبرنگار بسرعت برملا می شود؛ همچنان که در بسیاری از اوقات خبرنگاران به انواع اتهام های دروغین متهم می شوند و چه بسا ممكن است به خاطر درج واقعیات از حقوق اجتماعی محروم گردند.

 

وي در تعريف واژه «خبرنگار» گفت: خبرنگار مشکلات اجتماعی را جستجو می‌کند، به واقعیت‌های تلخ پی می‌برد، مسائل و نیازهای جامعه را درک می‌کند و برای انتشار آن خود را مسئول می‌داند و چون رابط بین مردم و مسئولان است، نمی‌تواند بی‌تفاوت باشد و غفلت بورزد.

 

اين خبرنگار در خصوص مشكلات فراروي خبرنگاري براي زنان شاغل در اين حرفه گفت: زنان به دليل فيزيك خاص خود، نسبت به مردان داراي ظرافت هستند و در طول تاريخ جزو اقشار آسيب پذير جامعه محسوب مي‌شدند، در حالي كه با اين ظرافت جسمي دوشادوش مردان جامعه فعاليت اجتماعي دارند بدون اينكه از مزاياي جداگانه‌اي بهره‌مند شوند و اين تبعيض در زنان خبرنگار كاملا محسوس است.

 

«م.ق» در پايان گفت: زنان خبرنگار زحمتكش و پرتلاش به كمترين‌ها براي انجام رسالت خويش و اطلاع‌رساني به همنوعان خود قانعند.