نوگرایی در فقه نباید با مدگرایی اشتباه گرفته شود
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه نوگرایی در فقه نباید با مدگرایی اشتباه گرفته شود، گفت: در مواجهه با موضوعات نوپدیدی همچون بازنمایی معصومان(ع) در بازیهای رایانهای و متاورس، نمیتوان شتابزده حکم صادر کرد و استنباط فقهی باید بر پایه بررسیهای کارشناسی، اقتضائات زمان و مکان و شناخت دقیق موضوع انجام شود.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، آیت الله ابوالقاسم علیدوست عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در مراسم رونمایی کتاب «بررسی فقهی بازنمایی معصومین در بازیهای رایانهای و متاورس» با بیان اینکه موضوع اصل و ریشه فقهی بازنمایی چهره معصومان (ع) در بازیهای رایانهای و متاورس جدید نیست بلکه قرنها موضوعا فقهی برخی فقها بوده است، گفت: برخی موضوعات مانند تعزیه خوانی، شبیه خوانی، تئاتر و بازنمایی چهره معصومان و یا امام زادههای بزرگی مانند حضرت عباس (ع) از دیرباز مورد توجه فقها بوده است و جدید نیست ولی دو جهت "شکل کار" و "توجه به اقتضائات زمان و مکان"، بحث را جدید خواهد کرد.
استاد برجسته حوزه علمیه قم گفت: در زمان فقهای بزرگی مانند حضرات آیات مرحوم نائینی، کاشف الغطا، حائری، بروجردی و حضرت امام راحل و... بحث رایانه و متاورس وجود نداشت، ولی اکنون موضوع در این قالب خاص مطرح است و فقیه باید بررسی کند که این "شکل کار" نکتهای را میطلبد یا نه. وی ادامه داد: از سوی دیگر، ما نمیتوانیم اقتضائات زمان و مکان، منطقه و مردم و فرهنگها را نادیده بگیریم در غیر از این صورت نمیتوانیم یک حکم جهانی و جاودان برای همه جهان بدهیم، بنابراین کارشناسان باید به صورت کارشناسی شده، نظر دهند.
وی به عنوان نمونه گفت: بازتاب چهره حضرت یعقوب پیامبر (ص) در سریال حضرت یوسف (ع) ممکن است در ایران و سایر کشورها متفاوت باشد، این اقضائات، بحث را به روز میکند، علیرغم کهن بودن اصل مساله از گذشته تا کنون، ولی تفاوت فضا و اقتضائات مهم است.
آیت الله علیدوست افزود: باید توجه داشته باشیم که برخی موضوعات "در حال شدن" هستند یعنی با یک پدیده ثابت مواجه نیستیم، مثلا شرکتهای هرمی از موضوعاتی است که فقیه نمیتواند به عنوان یک پدیده ثابت مانند ببیع، تجارت و مضاربه و... نسبت به آن حکم کند چرا که دائما در حال تحول و بازسازی خود هستند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: اگر موضوعی در حال "شدن" است باید با توجه به "شدن آن موضوع" حکم صادر شود، یک موضوعی که هنوز در بین متخصصان محل بحث است نمیتوان برای آن حکم نهایی صادر کرد و این آفت است، نو گرایی و نو بودن نباید با "مد" بودن اشتباه شود.
آیت الله علیدوست با اشاره به اینکه گاهی برای رسیدن به یک حکم فقهی نیازمند کار میدانی هستیم نه کار صرفا تئوریک و نظری، گفت: اگر بخواهیم حضرات معصومین (ع) را در فضای طبیعی بیاوریم برخی میگویند هتک است و برخی به عرف موکول میکنند، متاسفانه در این زمینه کسی نمیگوید به کار میدانی نیاز است.
وی ادامه داد: در این زمینه با حدس و گمان سخن گفتن، درست نیست، برای هر کاری باید از ابزار خود آن استفاده کرد، با احتیاط هم نمیتوان یک حلال را حرام و یا یک حرام را حلال کرد.
آیت الله علیدوست در بخش دیگری از سخنان خود گفت: در ارتباط با اصول فقه، نگاه فقیه خیلی مهم است، بین نگاهی که جهانی است واسلام را به جهانیان معرفی میکند با اینکه کسی برداشت خود را مطرح کند، تفاوت است، گاهی ادله همان است ولی کسی که ادله را در یک نظام حلقوی وهرمی میبرد با کسی که فقط روی روایت حرف میزند، متفاوت است، ما نمیتوانیم ادله را کم و زیاد کنیم ولی روشها متفاوت است.
وی با اشاره به کتاب بررسی فقهی بازنمایی معصومین در بازیهای رایانهای و متاورس گفت: این کار ضروری ولی خطرناک است، ضروروت از آن جهت که اگر ما کاری انجام ندهیم عقب میافتیم و از آن جهت خطرناک است که بایستههای این کار را رعایت نکنیم.
وی با اشاره به اینکه دکتر نهاوندی نویسنده کتاب از فضلای توانمند در خود و "شده های" عصر حجاب معاصرت است، گفت: حوزه علمیه باید قدر داشتههای خود را بیشتر بداند و امید است این نشستها باعث شود که این شخصیتهای توانمند بیشتر شناخته شوند.
وی برخی آسیبها و بایستههای گفتمان وگفت وگوی این موضوعات را نیز مورد توجه قرارداد.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
