هزينه فرسايش خاك در كشور معادل 14 درصد درآمد ناخالص ملي است

به گزارش گروه اجتماعي «خبرگزاري دانشجو»، دكتر محمدرضا نيشابوري ديروز در مراسم افتتاح دوازدهمين كنگره علوم خاك ايران در دانشگاه تبريز اظهار داشت: خاك يك نعمت بزرگ الهي و متعلق به تمام نسل هاي بشر است و براي تشكيل آن با عمق 25 سانتي متر بيش از 2500 سال وقت لازم است، بنابراين با هيچ كدام  از سرمايه هايي چون گاز، معدن و نفت قابل قياس نيست.

 

وي در ادامه به ابعاد مختلف خسارت ناشي از فرسايش خاك اشاره كرد و گفت: اين خسارات به شكلهاي گوناگوني مانند انباشت،‌رسوبات در پشت سدها، مرمت صدمات حاصل از سيلاب ها، بيكاري و مهاجرت و كاهش توان توليد اراضي فرسايش يافته ديده مي شود كه رقمي در حدود 3500 ميليارد ريال درسال تخمين زده مي شود البته اين رقم خسارت هاي ناشي از آلودگي منابع خاك و آب را در بر نمي گيرد.

استاد دانشگاه تبريز در ادامه با اشاره به هدر رفت خاك اراضي كشور گفت: طي دهه 80 سالانه به مقدار 15 تا 20 تن در هكتار و معادل سه ميليارد تن در سال از خاك اراضي كشور دچار فرسايش و هدر رفت شده است كه هزينه اين فرسايش خاك در كشورمان معادل 14 درصد درآمد ناخالص ملي است.

وي تصريح كرد: 80 درصد فاضلاب هاي خانگي و صنعتي بدون تصفيه و به صورت خام وارد محيط زيست مي شود و از بين بيش از 300 شهرك صنعتي در كشور تنها 45 درصد داراي سامانه تصفيه فاضلاب است.

نيشابوري گفت: تغيير بي رويه كاربري اراضي مستعد كشاورزي ناشي از توسعه شهرها و كلان شهرها صورت ديگري از انهدام خاك هاي زراعي بوده است، به طوري كه مطالعات انجام يافته نشان مي دهد از سال 1334 تا سال 1380 يعني در طول 46 سال تنها در محدوده هفت كلان شهر تهران،‌كرج، تبريز، شيراز، اصفهان، مشهد و اهواز در حدود 136 هزار هكتار از اراضي قابل كشت حومه اين شهرها از بين رفته و تبديل به اراضي مسكوني شده است.

وي وضعيت خاك ايران را متاثركننده عنوان كرد و افزود: بحث فرسايش خاك حداقل از 40 سال پيش در كشور مطرح بوده و براي جلوگيري از آن يا كاهش آن نيز تاكيد شده است.

 

رئيس انجمن علوم خاك ايران در ادامه فشار سنگين بر خاك و اراضي كشورمان جهت افزايش توليد غذا، افزايش نرخ رشد جمعيت، ارتقا نيافتن دانش و فن بهره برداري صحيح و عالمانه از منابع خاك و اراضي در توليد محصول هماهنگ با افزايش تقاضاي توليد، تاكيد بر رسيدن به خودكفايي در توليد محصولات استراتژيك مانند گندم بدون فراهم آوردن ملزومات براي رسيدن به اين هدف بزرگ و ملي، شناخته نشدن اهميت و ارزش خاك در سطح جامعه و نبودن اعتقاد و باور عمومي براي حفاظت از خاك را از جمله دلايل بروز اين مسئله عنوان كرد.

وي افزود: نبودن نهاد يا تشكيلات اجرايي هدفمند، مدبر و تصميم گيرنده براي مديريت بهره برداري صحيح، عالمانه و با نگرش فراگير به منابع خاك كشور، نبودن قوانين و مقررات روشن و قوي به عنوان نرم افزاري براي امر خطير مديريت خاك كشور در مقايسه هاي ريز و كلان و عدم سرمايه گذاري و اختصاص منابع مالي به موقع و كافي براي انجام برنامه ها و اقدامات زيربنايي در امر شناسايي پتانسيل و محدوديت اي منابع خاك كشور از ديگر عوامل فرسايش و تخريب خاك به شمار مي رود.

رئيس انجمن علوم خاك ايران ايجاد يك عزم راسخ براي نجات خاك و برنامه ريزي دقيق با مشاركت فعال و همكاري اساتيد، محققان و كارشناسان علوم خاك و علومن مرتبط با آن در بخش هاي آموزش، تحقيقات و به خصوص در بخش اجراي كشور را از جمله راه هاي برون رفت از وضعيت نابسامان خاك كشور عنوان كرد.

 

وي اظهار داشت: هم اكنون «قانون جامع خاك» به عنوان يك لايحه و به عنوان يكي از ابزار جامع مديريت آينده خاك كشور تدوين و به مجلس شوراي اسلامي ارائه شده كه يكي از مصاديق همكاري و همفكري جمع دلسوزان خانواده علوم خاك در دهه اخير بوده است و اميدواريم نمايندگان مجلس با توجه به مشكلات و تهديدهاي بزرگي كه خاك كشورمان با آن مواجه است، در اين برهه زماني حساس براي تصويب لايحه جامع خاك از هيچ تلاشي فروگزار نكنند.

لازم به ذكر است، دوازدهمين كنگره علوم خاك ايران با شركت بيش از 1300 نفر از محققان، اعضاي هيئت علمي و دانشجويان دانشگاه هاي سراسر كشور از ديروز به مدت سه روز در دانشگاه تبريز در حال برگزاري است.